کد خبر: ۴۳۷۴۶۷
تعداد نظرات: ۴۰ نظر
تاریخ انتشار: ۰۸:۳۰ - ۲۲ آذر ۱۳۹۴ - 13 December 2015
دکتر محمود سریع القلم
 اشاره: آنچه در زیر می خوانید، یادداشت جدید دکتر محمود سریع القلم است که برای انتشار در اختیار عصر ایران قرار گرفته است. در این یادداشت، حلقه مفقوده توسعه یعنی سیستم سازی به طور مختصر و مفید، مورد بحث قرار گرفته است.

 چرا نمی توانیم سیستم درست کنیم؟
چون سیستم سازی اصولی دارد که باید آنها را در فرهنگ عمومی خودمان بوجود آوریم. اما سؤال مهم تر از اینکه چرا نمی توانیم سیستم درست کنیم، این است که چرا باید سیستم داشت؟
سیستم رانندگی، سیستم تصمیم گیری، سیستم ساختمان سازی، سیستم خط کشی خیابانها، سیستم مالیاتی، سیستم قیمت گذاری، سیستم شستشوی اتومبیل، سیستم راه رفتن در پیاده رو، سیستم تغذیه، سیستم گرفتن مدرک دکتری، سیستم مدیریت تلویزیون، سیستم دستیابی به یک تخصص، سیستم مدیریت یک رستوران، سیستم ارزیابی دوست و دشمن، سیستم داشتن روان سالم، سیستم حکمرانی.

اگر هدف یک بنگاه، نهاد، شخص، مؤسسه، جامعه و حکومت، حفظ وضع موجود باشد، نیازی به سیستم نیست. سیستم صرفاً برای حرکت، رشد، پیشرفت و توسعه است. سیستم یعنی رویه، قاعده، قانون، آیین نامه و منطق.
قضاوت های فردی، غرایز، دخالت های فردی، عمل خارج از رویه و آیین نامه ها یعنی ضد سیستم. هر چیزی که بخواهد ساخته شود محتاج ورودی ها و خروجی های شفاف، روشن، تعریف شده و باثبات است.
 هر وقت لازم نبود رییس یک سازمان را برای حل و فصل موضوعی ببینیم می توانیم بگوییم در آن سازمان، سیستم وجود دارد.

شرکت بوئینگ تابحال 8700 بوئینگ 737 فروخته است و هم اکنون 4200 فروند سفارش همین نوع هواپیمای مسافری را داراست. این 4200 فروند تا 8 سال آینده تحویل داده خواهند شد. آیا می توان تصور کرد که بدون سیستم طراحی و اجرا و دریافت هزاران قطعه در زمان موعد، این تعداد هواپیما ساخته شود؟


قوه مقننه و دولت آلمان برای یک میلیون مهاجر عمدتاً مسلمان در سال 2015، دو میلیارد یورو بودجه تصویب کرده، برای هر کدام پروندۀ پزشکی تشکیل داده، جهت تغذیه، مسکن و حتی پول تو جیبی آنها (600 یورو از اول ژانویه 2016) برنامه ریزی کرده و امیدوار است این مهاجرین که 60 درصد آنها مردان زیر 30 سال هستند را با آموزش زبان آلمانی طی دو سال آینده به تدریج وارد بازار کار کند.
آیا این اقدامات تابع افراد است یا مجموعه ای از قواعد و قوانین قابل اجرا؟ در جدول زیر، تاریخ توسعه نشان می دهد که نمونۀ ب، زمینۀ پیشرفت دارد.

چرا نمی توانیم سیستم درست کنیم؟
 
جهان سومی ها عموماً دولت قوی و جامعۀ ضعیف دارند. وقتی دولت و حکومت همه کاره هستند، جامعه ضعیف می ماند. درحالیکه جامعۀ قوی آلمان به دولت این کشور می گوید من اجازه نمی دهم دولتم در بحران های خاورمیانه، فعالیت گسترده نظامی کند. جامعه تشکل و حق تشکل دارد. رسانه های مستقل می توانند در طیف مسایل آلمان، بنویسند و نظر دهند و افکار عمومی را شکل دهند. اشخاص صرفاً فکر دارند و فکر می کنند و سیستم ها را می سازند.یک سیستم اجتماعی متشکل از احزاب، رسانه ها، گروههای مدنی و صنفی دیده می شوند.

 گفته می شود خانم مرکل به شدت با افکار عمومی، مدیریت می کند و آراء مردم که توسط یک تشکیلات حرفه ای در دفتر او سنجیده می شود اثر گذاری مستقیم بر مملکت داری آلمانی دارد.

وقتی سیستم ساخته می شود، فکر اهمیت پیدا می کند و به صورت خودکار تخصص گرایی و شایسته سالاری رشد می کند. وفاداری به فکر، وفاداری به سیستم را به دنبال می آورد. قدرت اصلی کشورهای صنعتی در جامعه آنهاست: در صنعت، مؤسسات، دانشگاهها، بانکها، شرکتهای بیمه، بیمارستانها، نهادهای مدنی و بنگاهها که عموماً خصوصی هستند. قدرت دولتها ناشی از قدرت جوامع آنهاست. در این چارچوب، افراد فقط برای این مؤسسات و نهادها فکر و ابداع می کنند و سیستم ها را رشد می دهند.

سؤال: فرض می کنیم این بحث، صحیح و دقیق است. چگونه این سیستم درست می شود؟
جواب: در کشورهای در حال توسعه، مسئولیت سیستم سازی با دولت و حاکمیت است.

سؤال: چگونه می شود که یک حاکمیت و دولت سیستم می سازند؟
جواب: وقتی که 4 مورد زیر برای مجموعۀ حاکمیت و دولت از اهمیت جدی برخوردار باشد:

1.  آینده کشور به عنوان یک سیستم؛
2.  کیفیت زندگی مردم از طریق ایجاد رقابت و شفافیت؛
3.  سیستم سازی برای تولید ثروت از طریق بخش خصوصی، مزیت نسبی، رقابت منطقه ای و بین المللی؛
4.  منطبق کردن ریل سیاست خارجی بر ریل الزامات توسعه اقتصادی.

سؤال: این چهار اصل را از کجا آورده اید؟
جواب: تجربه بشری در 60 سال گذشته.

سؤل: پس فرهنگ، تدین و سنت چه می شود؟
جواب: بدون امکانات، بدون درآمد و ثروت ملی، فرهنگ و تدین و سنت حفظ و متبلور نمی شوند.
ساختن یک تمدن جدید، امکانات می خواهد. چطور می شود کشوری 90 درصد بودجه اش صرف هزینه های جاری شود و در عین حال بخواهد مزیت نسبی داشته و رقابت کند. بدون تولید ثروت، نه کار پایدار سیاسی می شود کرد و نه کار پایدار فرهنگی و نه می شود تمدن ساخت.

آیا می توانید پنج مسئول یا سیاستمدار کره جنوبی را نام ببرید؟
احتمالاً خیر. چون کره جنوبی یک سیستم است. چرا دولت جدید کانادا، دو مهاجر که تبعۀ کانادا شده اند را در کابینه عضو می کند. شهروند کانادایی که از فرقۀ سیک هندی است به وزارت اقتصاد منصوب نشده بلکه به وزارت دفاع که در حیطۀ امنیتی ترین نهادهای یک کشور است منصوب شده است. دلیل: کانادا یک سیستم است. شخص سیک هندی برای یک سیستم کار خواهد کرد و ویژگی های شخصی و سوابق او نقشی در تصمیم گیریهای او ندارد.

به همین دلیل است که یک ایرانی در یک کشور صنعتی، به بالاترین درجۀ سمت سیاسی یا اقتصادی یا بانکی می رسد چون محل تولد، رنگ مو، لهجه، و مرام او اهمیت ندارد بلکه تنها ملاک، دانش و تخصص و تواناییهای فکری اوست.

همان طور که مشاهده می شود آزادی فکر و آزادی برای خلاقیت، شایسته سالاری و تخصص گرایی به مراتب مهم تر و تعیین کننده تر از آزادی سیاسی است. تا زمانی که در طیف مسایل، سیستم نسازیم و با قاعده و قانون و آیین نامه و تخصص تصمیم نگیریم بر اساس خود تئوری سیستم ها، نباید در انتظار بهبود و اصلاح و پیشرفت و افزایش کیفیت ها باشیم.

 شرکت هواپیمایی امارات، 60 هواپیمای ایرباس 380 سفارش داده که قیمت آن حدود 21 میلیارد دلار می شود و می خواهد دبی را به مهم ترین هاب جهان تبدیل کند. اگر امارات، سیستم درست نکند و از بهترین ها (شامل ایرانی ها) استفاده نکند، نمی تواند این هاب را ایجاد کند.  

رقابت و شفافیت و تخصص، مهم ترین اصول سیستم سازی هستند. در کشور، 300 میلیون حساب در نظام بانکی وجود دارد که 38 میلیون آن حساب هایی است که دارای شماره شناسه و کد ملی تطبیق داده نشده، است. از این تعداد، 30 میلیون حساب راکد و هشت میلیون حساب فعال است (مجله تجارت فردا، 16 شهریور 1394، صفحۀ 60). آیا در یک نظام بانکی که سیستمی و شفاف باشد، ممکن است هشت میلیون حساب فعال بدون شناسه وجود داشته باشد؟

 عموم اقتصاددانان کشور اعتقاد دارند که با ثبات بودن سیاست گذاری ها، و شفاف بودن فعالیت های اقتصادی مهم ترین عامل در عملکرد مثبت کل نظام اقتصادی خواهد بود.
فکر آزاد و فرصت خلاقیت در یک نظام قاعده مند و رقابتی، سیستم سازی را تقویت می کند. اما مهم تر از همۀ آنها، پی آمدهای سیستم سازی است.
در جامعه ای که با تئوری سیستم ها مدیریت می شود و همه جا مانند خلقت، سیستم وجود دارد، 1) راستگویی به صورت خودکار رواج پیدا می کند و 2) عموماً افراد مجبور می شوند با هم همکاری کنند و ویژگی های شخصی آنها به حاشیه می رود.   

مطالب مرتبط
ارسال به تلگرام
ارسال به دوستان
تلگرام عصر ایران
انتشار یافته: ۴۰
در انتظار بررسی: ۱۷۱
غیر قابل انتشار: ۰
مهدی
Iran, Islamic Republic of
۰۸:۴۳ - ۱۳۹۴/۰۹/۲۲
10
376
بسیار سپاسگذارم مطلب بسیار مفیدی بود.
پاسخ ها
ناشناس
| Iran, Islamic Republic of |
۱۰:۳۸- ۱۳۹۴/۰۹/۲۲
احسنت
ناشناس
| Iran, Islamic Republic of |
۱۸:۳۴- ۱۳۹۴/۰۹/۲۲
"سپاسگزار"
محسن
Iran, Islamic Republic of
۰۸:۴۷ - ۱۳۹۴/۰۹/۲۲
9
175
درود بر شما. کاش فرایند نقش انفعالی رسانه ها را هم درعدم وجود سیستم در کشورمون بیشتر باز می کردید.
ممنون از عصرایران
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۰۸:۴۸ - ۱۳۹۴/۰۹/۲۲
7
150
آفرين عالي بود و درست .
پاسخ ها
علی
| Iran, Islamic Republic of |
۱۰:۴۱- ۱۳۹۴/۰۹/۲۲
ممنون از دکتر محمود سریع القلم استاد دانشگاه شهید بهشتی
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۰۸:۵۰ - ۱۳۹۴/۰۹/۲۲
5
130
بدون امکانات، بدون درآمد و ثروت ملی، فرهنگ و تدین و سنت حفظ و متبلور نمی شوند.
دکتر ناظم زاده
Iran, Islamic Republic of
۰۸:۵۲ - ۱۳۹۴/۰۹/۲۲
269
32
اون جوری هم که شما نوشتید نیست . یک سیاستمدار در کشورهای غربی به صرف اینکه تخصص داشته باشد به مسئولیتی منصوب نمیشود بلکه سوابق اخلاقی و اعتقادی او نیز سنجیده میشود و در زمان تصدی ، نظارت دقیقی نسبت به عملکرد و مراودات او صورت میگیرد.
هر کشوری بنا به ساختار اجتماعی و باورهای مردمی خود ، یک الگوی اداری دارد که الزاما این الگو با کشورهای دیگر همخوانی کامل ندارد.
در مشرق زمین که عمدتا انسانها قومگرا و طایفه ای هستند و به شدت به جنسیت حساسند، اصولا سیستم فراگیر و یکدست چندان جوابگو نیست و لاجرم باید یک نفر به عنوان بزرگ و زعیم قوم بر نحوه اجرای قانون نظارت کند و حرفش فصل الخطاب باشد ، زیرا انسان شرقی اصولا فرد محور و مقلد هست نه جمع محور و متفکر و منطق مدار.
پاسخ ها
دانشجو
| Iran, Islamic Republic of |
۱۰:۳۰- ۱۳۹۴/۰۹/۲۲
افکار امثال شما مانع پیشرفت ما شده است.
مهندس زارع
| Iran, Islamic Republic of |
۱۳:۴۵- ۱۳۹۴/۰۹/۲۲
آقای دکتر ناظم زاده

نظر شما بیانگر عدم باور حضرتعالی به لزوم تغییر است و بنابراین اصولاً در دیدگاه شما سیستم جایی ندارد. حفظ وضع موجود احتمالاً بزرگترین افتخارتان خواهد بود
ناشناس
| Iran, Islamic Republic of |
۱۴:۲۴- ۱۳۹۴/۰۹/۲۲
توصیه می کنم بیشتر در زمینه سیستم و خصوصا تفکر سیستمی مطالعه کنید.
ناشناس
| Iran, Islamic Republic of |
۱۴:۲۶- ۱۳۹۴/۰۹/۲۲
مثال نقض نقد شما كشورهايي نظير ژاپن- سنگاپور تايوان و حتي مالزي هستند.لذا بكار بردن انسان شرقي درنقد شما موضوعيتي ندارد.
ناشناس
| Iran, Islamic Republic of |
۱۴:۳۱- ۱۳۹۴/۰۹/۲۲
جناب آقا یا خانم دکتر چه کسی گفته "اصولاً" شرقی‌ها فرد محور و مقلد هستند؟
ببخشید ملت کرهٔ جنوبی شرقی هستند یا غربی؟ ژاپنی‌ها شرقی هستند یا غربی؟‌سنگاپور و تایوان و مالزی و اندونزی شرقی هستند یا غربی؟
ناشناس
| Iran, Islamic Republic of |
۱۴:۵۲- ۱۳۹۴/۰۹/۲۲
با سلام
خدمت جناب آقای دکتر ناظم زاده
اگر سوابق اخلاقی و اعتقادی در کشورهای غربی بود هیچوقت یک سیک نباید وزیر دفاع کانادا می شد و یک مسیحی باید می شد یا نماینده مجلس ایتالیا که روابط غیراخلاقی داشت نباید در انتخابات مجلس شرکت می کرد در مشرق زمین هم اگر ژاپن , کره جنوبی , سنگاپور , هند و ... به طایفه و جنسیت حساس نیستند می توان به اتاق های فکر در این کشورها اشاره کرد
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۰۸:۵۶ - ۱۳۹۴/۰۹/۲۲
23
81
این صحبت ها علی رغم منطقی و عقلایی بودن متاسفانه در کشور ما کاربرد ندارد.
دانا
-
۰۸:۵۶ - ۱۳۹۴/۰۹/۲۲
27
92
افغانها ممکن است از نظر شما دولت و جامعه ضعیفی داشته باشند ولی اکثرا افراد درستکاری هستند و کاری را که به عهده میگیرند درست انجام میدهند.
پاسخ ها
ناشناس
| Iran, Islamic Republic of |
۱۴:۲۵- ۱۳۹۴/۰۹/۲۲
رفتار افغانها در ایران گفته شما را تایید نمی کنه.
امید
Iran, Islamic Republic of
۰۹:۰۰ - ۱۳۹۴/۰۹/۲۲
10
70
عالی بود
لطفا از این دست مطالب بیشتر قرار بدید چون باعث رشد آگاهی عموم مردم میشه پیشنهاد میکنم یکمی هم طنز قاطیش کنید چون عموما ما ایرانیا حوصله خوندن مطالب مفید رو نداریم
مهرداد
Iran, Islamic Republic of
۰۹:۱۸ - ۱۳۹۴/۰۹/۲۲
5
49
جانا سخن از زبان ما مي گويي...
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۰۹:۲۳ - ۱۳۹۴/۰۹/۲۲
4
82
جای امثال آقای دکتر سریع القلم در حکومت ما خالی است.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۰۹:۳۶ - ۱۳۹۴/۰۹/۲۲
4
85
بسیار عالی ... تا زمانیکه حاجی بازار و دلان بازیها در طول عمرشان یک کتابی نخوانده باشند و قدرت اقتصادی در دستشان دارند هرگز به وضعیت جامعه قوی و پیشرفته ای نمیرسیم بلکه ایجاد کننده فساد است
پاسخ ها
احمد
| Iran, Islamic Republic of |
۱۴:۱۳- ۱۳۹۴/۰۹/۲۲
مگه حاجی بازاری و دلال کتاب نخوان به کتابخون بودن من و تو ایراد میگیرن و حسادت میکنند که ما از اونا انتقاد میکنیم؟
مشکل همینه که آقای دکتر سریع القلم به روشنی فرمودند:
وقتی دولت و حکومت همه کاره هستند، جامعه ضعیف می ماند
faraz
Iran, Islamic Republic of
۱۰:۰۹ - ۱۳۹۴/۰۹/۲۲
3
47
چه عالی بود .بی نهایت سپاس
جلیل
Iran, Islamic Republic of
۱۰:۱۴ - ۱۳۹۴/۰۹/۲۲
5
67
خلاصه کتاب 600 صفحه ای "چرا کشورها شکست می خورند"
فاروق
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۵۵ - ۱۳۹۴/۰۹/۲۲
0
14
زده باد استاد عزیز
سید ایرج بهشتی
Iran, Islamic Republic of
۱۳:۰۸ - ۱۳۹۴/۰۹/۲۲
1
23
بسیار مطلب آموزنده ومفیدی بود انشاءالله توسط مسئولین و مردم مورد اجراء قرارگیرد.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۳:۴۸ - ۱۳۹۴/۰۹/۲۲
32
17
سیستم یعنی داش محمود و بس!
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۳:۵۱ - ۱۳۹۴/۰۹/۲۲
1
43
در جواب سوال چرا نمي توانيم سيستم ايجاد كنيم؟ مي توانيم ولي نمي خواهيم چون از آب گل آلود بهتر مي شود ماهي گرفت
محمد
Iran, Islamic Republic of
۱۳:۵۳ - ۱۳۹۴/۰۹/۲۲
2
50
در اشوب های چند سال قبل پاریس حدود ۶۰۰ خودرو به اتش کشیده شد ولی کوچکترین تغییری در نظام سیاسی فرانسه اتفاق نیفتاد، چون انجا سیستم حکومت میکند نه شخص ، درست است من نام هیچ دولتمرد کره جنوبی ، سویس، نروژ، دانمارک را نمیدانم ، اما به محض شنیدن نام کره شمالی ، عراق، لیبی، نام اشخاص در ذهنم تداعی میشود
حبیب
Iran, Islamic Republic of
۱۴:۴۸ - ۱۳۹۴/۰۹/۲۲
3
31
بسیار عالی، حرف دل ما را زدی. ممنون
مردیم از بی سیستمی و بی برنامگی،
تکرار و دوباره کاری ، سعی و خطا و ...
ولی باید توجه داشت که وجود انسانیت، وجدان کاری و فرهنگ تلاش، در کنار سیستم بسیار مهم است.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۸:۱۸ - ۱۳۹۴/۰۹/۲۲
3
43
تا وقتی اصول اولیه برای شکل گیری یک خانواده اشکال داشته باشد جامعه همچنان ضعیف می ماند. مثلا ما اول ازدواج می کنیم بعد همدیگر رو می شناسیم و چه بسا تا آخر عمر کجدار و مریض با هم زندگی می کنیم. آیا با وجود خانواده های ضعیف می توان به آینده جامعه امیدوار بود؟
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۸:۵۳ - ۱۳۹۴/۰۹/۲۲
0
9
بسیارعالی . فقط افسوس گوش شنوا وجود نداره.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۹:۴۶ - ۱۳۹۴/۰۹/۲۲
0
8
لذت بردم
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۹:۵۷ - ۱۳۹۴/۰۹/۲۲
4
6
آقای زیبا کلام: البته که اتوبوس از مینی بوس بزرگتر است
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۲۱:۱۱ - ۱۳۹۴/۰۹/۲۲
0
9
بسیار مفید و ارزنده
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۲۲:۳۲ - ۱۳۹۴/۰۹/۲۲
0
9
خیلی عالی بود.درود بر دکتر سریع القلم.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۰۰:۲۷ - ۱۳۹۴/۰۹/۲۳
0
7
ممنونم.الان یکی کامنت میذاره دکتر شدیدا تحت تاثیر سوسیالیسم غرب و فاشیسم و ... هست.
علیرضا
Iran, Islamic Republic of
۰۸:۱۷ - ۱۳۹۴/۰۹/۲۳
0
8
مختصر،مفیدو علی بود
با تشکر
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۰۹:۰۶ - ۱۳۹۴/۰۹/۲۳
1
7
واقعا عالی بود آقای دکتر بیگ لایک داره
ناشناس
-
۱۰:۰۱ - ۱۳۹۴/۰۹/۲۳
0
12
برای مسئول صرف نمی کنه باید تصمیم گیرنده خودش باشه من کارمندم می دانم چه جوریه
نام:
ایمیل:
* نظر:
تعداد کاراکترهای مجاز:1200
مدیا- داخلی
گلدیران - داخلی پر بیننده ترین
دلتابان
پربازدید ها
دیجی استایل-داخلی
بلیط (عصر ایران داخلی)
عصر ایران داخلی (تخفیفان)
عکس