کد خبر ۵۸۲۲۰۶
تعداد نظرات: ۲۳ نظر
تاریخ انتشار: ۲۰:۱۱ - ۰۶ دی ۱۳۹۶ - 27 December 2017
دکتر محمود سریع القلم
برای کسانی جا باز می­ کنیم که به درد ما می­ خورند؛ بقیه را ربات­ هایی می ­بینیم که در حال حرکت هستند و سنخیتی با آنها نداریم.

اشتباه کردن مهم نیست. تعداد اشتباهات مهم است و بلکه تکرار اشتباهات مخرب است. به عنوان یک جامعه توانمند، به نظر می ­رسد تعدادی از اشتباهات را طی قرن گذشته مرتب تکرار کرده­ ایم:

۱) نیاموخته ­ایم که پیشرفت ژاپن، اروپا و آسیا تابع مدیریت بنگاه ها و سیستم­ هاست و نه ریاست افراد؛

۲) نیاموخته ­ایم که فهم حقیقت از طریق دیالوگ و وجود جامعه مدنی شکل می­ گیرد و در ذهن جزیره­ ای یک یا چند فرد نیست و بنابراین ضروری است که، یکدیگر را تحمل کنیم، برای یکدیگر جا بازکنیم، تفاوت های یکدیگر را به رسمیت بشناسیم و از خودخواهی­ های فکری بپرهیزیم؛

۳) نیاموخته ­ایم که با Fact، قضاوت کنیم و نه با تخیل و شنیده ­ها و شایعات؛

۴) نیاموخته ­ایم که حکمرانی، امری تخصصی است و لازمه آن دانش است؛

۵) نیاموخته­ ایم که قدرت، مسئولیت می ­آورد و اصل بر «مصلحت عامه» و تأمین رضایت­ مندی عامه شهروندان است؛

۶) نیاموخته ­ایم وقتی از درب منزل خود پا بیرون می­ گذاریم، در عرصه Public (عرصه عمومی) وارد شده­ ایم و در عرصه Public، نمی توانیم هر کاری انجام دهیم (مثل دوبله پارک کردن) و هر سخنی بگوییم و هر قضاوتی بنماییم؛

۷) نیاموخته ­ایم که توسعه، قبل از آنکه به سرمایه، فن ­آوری و تولید نیازمند باشد، به همکاری، هماهنگی، اعتماد و حمایت از یکدیگر محتاج است؛

۸) نیاموخته ­ایم برای آنکه دیگر ملت ها به هویت، استقلال و حاکمیت ما احترام بگذارند باید داخل خود را سامان دهیم، به یکدیگر در داخل خود احترام بگذاریم، پوپولیسم را تعطیل کنیم، پایگاه حاکمیت را نزد کارآفرینان و دانشمندان و خبرنگاران بنا کنیم و تولید و نوآوری را بنیان استقلال و حاکمیت ملی قرار دهیم؛

۹) نیاموخته ­ایم که در کنار دستور کار شخصی، به مسئولیت اجتماعی و به مفهومِ مقدس Public اهمیت دهیم و

۱۰) نیاموخته ­ایم که نقد از فکر و رفتار را، از نقد به شخص تفکیک کنیم، حرف منطقی را بپذیریم، یکدیگر را تخریب و تحریف و زخمی نکنیم و تلقی اینکه هر کدام، مرکز ثقل جهان هستیم را کنار بگذاریم (Self-obsession)، از هم حمایت کنیم و به قول هایی که می ­دهیم حتی­ المقدور عمل کنیم.

طبیعی است تبدیل این نیاموختنی ­ها به آموختن­ ها با گفتار درمانیِ صرف، امکان­ پذیر نیست. اما فهم مشکل خود بخشی از حل مسئله است. مثل علم پزشکی است. شناخت بیماری خود مقدمه درمان است. یکی از دستاوردهای مهم انقلاب این بوده که بخش های وسیعی از جامعه متوجه شدند که ریشه مشکلات ما، در درون خود ماست و بهبود امور را باید از داخل شروع کرد. هر چند ملک الشعرای بهار یک قرن پیش این نکته را گوشزد کرده بود که از ماست که برماست، ولی جستجو کردن ریشه مشکلات در داخل، هم اکنون به یک ادراک عمومی رسیده است.

اگر ریشه­ ها در داخل است، کدام عوامل در اولویت هستند؟ چرا نسل بعد از نسل، این اشتباهات را تکرار می­ کنند؟ آیا دانش، علم و داده ­های ما کمبود دارند؟ آیا در برنامه ­ریزی، سیاست­ گذاری و تعیین اولویت ­ها مسئله داریم؟ آیا برای فهم دقیق مشکلات، مؤسسات پژوهشی نداریم؟ منابع طبیعی نداریم یا منابع انسانی؟ آیا مشکل در فکر است؟ دانش است؟ ساختار سیاسی است؟ خلقیات است؟ فرهنگ است؟ ساختار تولید است؟ سبک زندگی است؟ و ده ها دلیل محتمل دیگر. علت ­العلل کانونی چیست؟

به عنوان یک نظر در میان نظرات مختلف، این نوشتار نظریه ­ای برای تکرار اشتباهات مطرح می ­نماید: سه خوشه علّی (Causal clusters) به صورت یک مثلث که زوایای ان برهم تأثیر­گذارند را مطرح می­کنیم: فرهنگی، سیاسی و اقتصادی.

الف: عنصر فرهنگی که باعث می­شود ما بسیار اشتباه کنیم: هر چند ما به عنوان یک جامعه دارای آداب جمعی هستیم، خصوصیات جمعی داریم، سنت­ هایی را پاس می­داریم، زبان مشترک داریم اما رسالت و هویت جمعی که بدان تعلق خاطری، فراتر ازفردیت خود داشته باشیم را نداریم و یا بسیار ضعیف است. از طرفی دیگر، اندیشه­ ها و رفتارهایی (Code of conduct) که اکثریت مطلق جامعه را به هم وصل کند بسیار ضعیف است (قرارداد اجتماعی).

به عبارت دیگر، دستور کار فردی باعث شده که جمع را فراموش کنیم، کوتاه ­مدت بیاندیشیم، به دنبال منافع خود و گروه خود باشیم و به عموم و مصلحت عامه فکر نکنیم. تقریباً هر فردی هر نوعی که دوست دارد عمل می­کند. بیشتر به شخصی احترام می­ گذاریم که در دایره ماست. کمتر فردی را به خاطر اینکه شهروند این جامعه است محترم می­ شماریم. شاید به همین دلیل اگر با اتوموبیلی تصادف کنیم که راننده ­اش را می ­شناسیم خوب برخورد می­ کنیم ولی به راننده ­ای که نمی ­شناسیم ناسزا می­ گوییم و با او نزاع می­ کنیم چون با او حس جمعی و هویت جمعی نداریم بلکه او را بیگانه می­ شماریم. برای کسانی جا باز می­ کنیم که به درد ما می­ خورند؛ بقیه را ربات­ هایی می ­بینیم که در حال حرکت هستند و سنخیتی با آنها نداریم. چون اجتماعی فکر نمی­ کنیم، به تفاوت دیدگاه ها و اندیشه­ ها و استنباط ها خیلی اعتقاد نداریم و عموماَ شخصی را که مانند ما مسائل را تفسیر نمی­ کند با ناشایسته ­ترین الفاظ مورد خطاب قرار می ­دهیم.

متفاوت بودن را حق انسانی شهروندان نمی ­دانیم. در ناخودآگاه تاریخی ما، تمایلی قوی به یکسان­ سازی افکار وجود دارد. به همین دلیل که جمعی فکر نمی­ کنیم و تفاوت را منشأ تحول نمی­ دانیم، تمایلی شدید به حذف داریم. چون مدارها را می ­بندیم، گردش اطلاعات و دیدگاه های مختلف را مسدود می­کنیم. در نهایت فرد اولویت پیدا می­ کند بر جمع و سیستم­ های اجتماعی. چون فردی تصمیم می­ گیریم بسیار اشتباه می­ کنیم در حالی که در اشتباهات جمعی، راه اصلاح سریع­ تر فراهم می ­شود. اشتباه جمع، مسئولیت جمع است. رعایت مصلحت عامه، نیاز به گفت و گو را ایجاد می­کند. در غیر اینصورت، در فضاهای محدود و محصور فردی، استنباط ها بدون بحث ­های جدی، مرتب به اشتباه می­ افتند. تصمیم­ گیری­ های منطقی در گروه های تخصصی و تشکل ­ها بهتر از تصمیم­ گیری­ های فردی است؛

ب: عنصر سیاسی که باعث می­ شود بسیار اشتباه کنیم: ما یک تجربه مهم سیاسی را پشت سر نگذاشته­ ایم و این زمینه ­ساز نوسانات فراوان و فراز و نشیب ­های متعدد تاریخی شده است: ما حکومتی که تنوع دیدگاه ها و طبقات را چه با پایه­ های حقوقی و چه از طریق گردش قدرت، نمایندگی کند ایجاد نکرده­ ایم. هر حکومتی به بخش ­هایی از جامعه توجه کرده و بخش ­هایی را به حاشیه رانده است. این وضعیت، نوعی تناقض، فردیت افراطی، گوشه­ گیری، بی ­تفاوتی، بیهودگی و مهاجرت ایجاد می­ کند. حتی از این بدتر، صنعت تملق و چاپلوسی و انطباق با شرایط و جریان­ های مسلط را فراهم می­ آورد. افراد توانا در بهترین شرایط، طارق عزیز یا منوچهر اقبال می ­شوند. این وضعیت کشور به خصوص در سالهای ۱۳۵۵-۱۳۴۸ بود. وقتی Public، مصلحت عامه، عامه مردم، کشور و آینده کشور مبنا نباشند، حکومت ها به صورت خودکار به سوی مدارهایِ بسته تصمیم­ گیری می ­روند و مرتب اشتباه می­ کنند چون گردش آزاد اطلاعات و اندیشه­ ها از میان می ­رود. اگر روبروی یک حاکمیت، مصلحت عامه باشد، به طور اتوماتیک نوعی دیگر تصمیم­ سازی می­ کند و بدین صورت قرارداد اجتماعی شکل می­ گیرد؛

پ: عنصر اقتصادی که باعث می­ شود بسیار اشتباه کنیم: چون اقتصاد کشور طی شش دهه پیش بر پایه صادرات نفت بوده، مجبور نبوده ­ایم که در اقتصاد بین ­الملل در پی مزیت نسبی خود باشیم، در چند صنعت مانند کره جنوبی سرمایه­ گذاری و تولید ثروت کنیم و از طریق سهم بازار در اقتصاد بین­ الملل به صورت ساختاری و اجباری، بیاموزیم، نوآوری کنیم و از همه مهم ­تر رقابت کنیم. کره جنوبی آنقدر زحمت کشید و نوآوری کرد و خود را اصلاح کرد تا در کنار ژاپن و آلمان، سهمِ بازارِ قابل احترامی در فروش اتوموبیل در سطح جهان کسب نمود.

اقتصاد ما عمدتاً فروش نفت و واردات کالا و خدمات بوده است. این نظام اقتصادی نیست بلکه نوعی حسابداری است. چون به اقتصاد بین ­الملل قفل نشده­ ایم، مجبور به یادگیری و اصلاح و رقابت نبوده­ ایم. از این­رو، ساختار اقتصادی ما هم کمکی به تکامل روشی و فکری و مدیریتی نکرده است و تابع قیمت نفت و وضعیت تقاضای نفت در اقتصاد بین ­الملل بوده­ است. اگر در صنعت، بانکداری، کشاورزی، خدمات، هتل­داری، تحقیقات، مدیریت شهری، حمل و نقل و تولید با بنگاه های خارجی کار کنیم، هزاران پروژه مشترک داشته باشیم. سریع می­ آموزیم، بیشتر فکر می­ کنیم، از خود خلاقیت نشان می­ دهیم و کمتر اشتباه می­ کنیم.

کانون «اشتباه نکردن» به ساختاری برمی­گردد که در آن گردش اطلاعات، گردش فکر و گردش مجریان وجود داشته باشد. هدف از این گردش­ ها، یادگیری است. سیستم­ ها وقتی یادگیری را متوقف می­ کنند، خود نیز متوقف می­ شوند و اشتباهات بر روی هم جمع می­ شوند. ایجاد این سیستم یک تصمیم است. این تصمیم را ژاپن در سال ۱۸۶۹ گرفت؛ کره جنوبی در ۱۹۶۵؛ چین ۱۹۸۰؛ هند ۱۹۹۰ و ترکیه ۲۰۰۲٫ جلوگیری از اشتباه تابع اصلاح ساختارهای تصمیم ­سازی و تصمیم ­گیری است.

ارسال به تلگرام
برچسب ها: دکتر سریع القلم
ارسال به دوستان
تلگرام عصر ایران
انتشار یافته: ۲۳
در انتظار بررسی: ۲۵
غیر قابل انتشار: ۷
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۲۰:۲۷ - ۱۳۹۶/۱۰/۰۶
7
21
کاش ایشان کاندیدای ریاست جمهوری میشدن و کاش شورای نگهبان تایید صلاحییت میکردن و کاش میگذاشتن ایشان کار کند. تعداد کاش ها زیاد شد یکم
پاسخ ها
علی
| Singapore |
۰۹:۵۷- ۱۳۹۶/۱۰/۰۷
اولین پاراگراف این متن رو یه بار دیگه بخونید : نیاموخته ­ایم که پیشرفت ژاپن، اروپا و آسیا تابع مدیریت بنگاه ها و سیستم­ هاست و نه ریاست افراد
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۲۰:۵۶ - ۱۳۹۶/۱۰/۰۶
0
40
کلا عقل در کشور م مهجور است.
اول حاکمان و بعد مردم، کمتر فکر میکنند و بیشتر احساسی تصمیم میگیرند.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۲۱:۵۳ - ۱۳۹۶/۱۰/۰۶
33
5
به ایرانی بودن خود میبالم.
چون حتی کوته فکران در این کشور هم که به جز حرف زدن هنری ندارند همیشه ایران را با معدود کشورهای صنعتی و سلطه گر جهان مقایسه می کنند !
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۲۱:۵۸ - ۱۳۹۶/۱۰/۰۶
2
17
ما هم ایشالا از سال 3016 تصمیم میگیریم که اشتباه نکنیم
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۲۲:۰۳ - ۱۳۹۶/۱۰/۰۶
1
16
درود بیکران
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۲۲:۰۴ - ۱۳۹۶/۱۰/۰۶
20
5
"نیاموخته ­ایم که حکمرانی، امری تخصصی است و لازمه آن دانش است"

واسخه خاطر همین از روحانی حمایت کردید ؟؟!!!
پاسخ ها
ناشناس
| Iran, Islamic Republic of |
۱۱:۲۳- ۱۳۹۶/۱۰/۰۷
نه ؛واسه این حمایت کردیم که جلیلی و رییسی نیان بالا
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۲۲:۰۷ - ۱۳۹۶/۱۰/۰۶
38
2
یکی از چیزایی که تو public باید رعایت کنیم حجابه
بعضیها درک نمی کنن که وقتی از خونه خارج شدن وارد عرصه public شده‌اند.
پاسخ ها
ناشناس
| Iran, Islamic Republic of |
۱۱:۲۴- ۱۳۹۶/۱۰/۰۷
تو public باید هنجارهای جامعه رو رعایت کرد...ظاهرا هنجار جامعه و عرف اون با چیزی که شما حجاب میدونید تفاوت داره
حسن
Iran, Islamic Republic of
۲۲:۳۳ - ۱۳۹۶/۱۰/۰۶
4
17
آلبرت انیشتین: مشکلاتی که بدلیل سطح فعلی تفکرما بوجود می‌ آیند، نمی‌ توانند با همان سطح تفکر حل گردند.
پ ن: مادامی که ما خود را دانای کل پنداریم و به دلایل واهی "نفوذ" با جهان ارتباط نداشته باشیم وضعیت مرداب گونه ایران همین خواهد بود...
رفع مشکلات فرهنگی: افزایش اخلاق حرفه ای=رابطه با جهان
yasha
Denmark
۰۳:۲۶ - ۱۳۹۶/۱۰/۰۷
6
3
جنا ب د کتر علم و دا نش در ایرا ن یعنی عین کلا س اول را هنما یی حفظ طو طی وا ر متن کتا ب ها ی علمی و گر فتن مدر ک مهند سی و دکترا بدو ن توا نا یی بکار گیری علم و فقط کا ر بر د پز دا د ن در جا معه و هما یش ها دا رد سیستم پا یه ای تحصیلی و تحقیقا تی رو ی علم و منطق و بحث علمی بنا نشده است فر هنگ و تا ر یخ این کشور ایرا د جدی علمی دا رد و هزا را ن هزار دکتر و مهندس بی خا صیت
پاسخ ها
ناشناس
| Iran, Islamic Republic of |
۱۱:۲۶- ۱۳۹۶/۱۰/۰۷
اگر دکتر مهندسها بی خاصیتند چرا این همه مهاجرت میکنند اون ور آب و جذب جامعه میشند و اتفاقا موفق هستند؟ چرا برا دانشجوهای همین رشته ها بورسیه میاد از اون طرف؟
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۰۷:۲۶ - ۱۳۹۶/۱۰/۰۷
1
11
عالی ممنون به امید روزی که بیاموزیم
یک هموطن
Iran, Islamic Republic of
۰۸:۱۰ - ۱۳۹۶/۱۰/۰۷
0
12
اینگونه تفکر بر روی کاغذ زیباست . و شنیدن و خواندن آن چقدر آرامش می دهد . ولی کافی است از جای خود برخیزیم و پای در اجتماع درهم و برهم اطرافمان بگذاریم و اولین کار را در جامعه پیگیری نماییم تا خیلی راحت مردم با عکس العمل خود ما را تا مرز سکته پیش ببرند . . متأسفانه جامعه ما از لحاظ اخلاق اجتماعی همچون طبل تو خالی است و رنج بزرگی است وقتی تو بخواهی درست عمل کنی ، قانون شکنی نکنی ، حق را به حقدار بدهی ، عدالت اجتماعی را برقرار کنی ، یک انسان وظیفه شناس باشی ، با افرادی سرو کار داشته باشی که جز خود هیچکس را در نظر نمی گیرند ، افرادی را تحمل کنی که به شایستگی در مسند قدرت نیستند و همه چیز را در جامعه قربانی سیاست می کنند و....
علیرضا
Iran, Islamic Republic of
۰۸:۲۲ - ۱۳۹۶/۱۰/۰۷
0
8
بهترین مقاله شفا بخش برای مملکتمون همین هست، باید با آب طلا سر هر کوی و برزن نوشت و نصبش کرد.ما برای اجرای این موارد باید تیمی منتخب از روانشناسان اجتماعی برجسته،اقتصاد دان ها و متخصصین برجسته در این زمینه ها را از کشورهایی چون ژاپن و آلمان و کشورهای مترقی در این زمینه ها را به کشور دعوت و استخدام کنیم تا متخصصین ما در این حوزه ها با مشاوره با این افراد مسیر حرکتی کشور در تمام زمینه های آموزشی، اقتصادی و غیره را ترسیم کنند.
پاسخ ها
ali
| Iran, Islamic Republic of |
۱۰:۴۵- ۱۳۹۶/۱۰/۰۷
آفرین به این پیشنهادت، اگر این نظریه اجرا بشه ممکن هست بتونیم در کوتاه مدت ریشه های معضلات اجتماعی رو با اصلاحات خصوصا در زمینه آموزشی و پرورشی رفع کنیم.
بهرام
Iran, Islamic Republic of
۰۸:۲۹ - ۱۳۹۶/۱۰/۰۷
0
10
مثل همیشه نظرات استاد بسیار عالی است
امیداست مدنظر همه کارشناسان ومسئولین قرارگیرد
vahid
Iraq
۰۸:۴۸ - ۱۳۹۶/۱۰/۰۷
6
3
آقای سریع القلم باید اینها را اول به رئیس جمهور بگوید. اگر او عمل کرد مردم هم عمل خواهند نمود . دولت با این حرفها خیلی فاصله دارد.
علی
Iran, Islamic Republic of
۰۸:۵۹ - ۱۳۹۶/۱۰/۰۷
6
4
سلام
یکسری حرف کلی که بارها تکرار شده و ما بهتر از شما میدانیم آقای سریع القلم. بفرمایید در مقام مدرس و مشاور اقتصادی برای اقتصاد این مملکت چه کرده اید؟
شهروز
Iran, Islamic Republic of
۱۰:۵۵ - ۱۳۹۶/۱۰/۰۷
0
5
با سلام و تشکر از مطلب خوبتون. لطفا سخنان بزرگان و فرهیختگانی مثل آقای دکتر سریع القلم رو آنقدر منتشر کنید تا بلکه ملکه ذهن جامعه بشود.
ghadimkhani
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۱۵ - ۱۳۹۶/۱۰/۰۷
0
4
جناب دکتر استاد عزیز ، فرمایشات ارزشمندی دارید که در برهه زمانی حاضر وافعا برای مسئولین و مردم بسیار ارزشمند است ... اما !!! گوش شنوا و توجه کننده ای هست ؟!! اشکالی ندارد حقیقت باید گفته شود شما هم ادامه دهید ... وما امیدواریم....
علی
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۳۴ - ۱۳۹۶/۱۰/۰۷
1
4
آیا می دانید؟- بزرگترین عامل شکست شرکتهای بزرگ بین المللی فقدان برنامه و استراتژی نبوده است بلکه عدم توانائی در پیاده سازی استراتژی و چگونگی جاری سازی آن در سطح شرکت بوده است. هر کس بتواند حتی یک درصد از بایدها و نبایدهای فوق الذکر را بطور موفق در جامعه پیاده سازی و نهادینه کند، دست مریزاد دارد.
پربازدید ها
علم و فناوری