کد خبر ۶۱۵۸۳۸
تعداد نظرات: ۴ نظر
تاریخ انتشار: ۱۰:۵۵ - ۲۳ تير ۱۳۹۷ - 14 July 2018
تحقیقات نشان داده پیامدهای ناشی از پروازدگی طی سفر به شرق شدیدتر از مسافرت به سمت غرب است.

عصرایران- حتما تاکنون درباره "ساعت زیستی" یا "ساعت بدن" شنیده اید؛ ساعت زیستی یک چرخه تقریبا 24 ساعته در فرایندهای زیست شیمیایی، فیزیولوژیک و رفتاری موجودات زنده است که حتی گیاهان و جانوران نیز زندگی خود را براساس آن تنظیم می کنند.
ساده تر بگوئیم اگر شما برای یک عمر ساعت 7 از خواب بیدار شده اید و شب هنگام نیز نهایتا تا ساعت 11 به رختخواب می روید به نوعی بخش فعال زندگی خود را در این 16 ساعت برنامه ریزی کرده اید و بدن شما نیز حالت زمانی مذکور را به عنوان یک برنامه مهم روزانه پذیرفته است. حال اگر به دلایل مختلف(از جمله پرواز به مقصدی با اختلاف زمانی) این برنامه ریزی دچار اختلال شود و این حالت تداوم داشته باشد مشکلاتی سلامت انسان را تهدید خواهد کرد.

البته در این مطلب نمی خواهیم موضوع ساعت زیستی را مورد بررسی قرار دهیم اما همانطور که از عنوان مطلب بر می آید مشکل "JETLAG" یا "پرواز زدگی" یکی از مهم ترین چالش هایی است که با اثر گذاشتن بر ساعت زیستی، مسافران را گرفتار می کند.

وقتی پرواز شما را در مقصد گرفتار می کند!

پرواز زدگی یا معادل انگلیسی آن "جت لَگ" به حالتی گفته می شود که طی آن تنظیم خواب فرد پس از پروازی طولانی و متاثر از اختلاف زمانی ساعت مبدا و مقصد برهم می خورد. از این رو مشکلات متعددی از عدم تمرکز و واکنش های عصبی گرفته تا اختلالات گوارشی مسافران را درگیر خود می کند.

نکته: گاهی اوقات علائم پرواززدگی به سرعت مسافر را درگیر نمی کنند و ممکن است ساعت ها پس از فرود در مقصد، آغاز شوند. فراموش نکنیم میزان آثار جت لگ ارتباط زیادی نیز به سن و شرایط جسمانی هر فرد دارد.

طی مسافرت های طولانی ترشح هورمون ملاتونین کاهش یافته و زمینه اختلال ساعت خواب و بیداری فرد را ایجاد می کند. البته فشار هوای داخل هواپیما و موارد دیگری مانند تغذیه و بی تحرکی نیز بر مشکلات پیش آمده می افزایند.

در ادامه مطلب پارامترهایی شامل علائم، روش های درمان، توصیه های مفید و ... را مطالعه خواهیم کرد.

علائم

- خستگی طی روز و بی خوابی شب هنگام (در منطقه زمانی جدید)

- عدم تمرکز و ناتوانی در کنترل ذهنی

- کاهش عملکرد جسمانی (این مورد بخصوص برای ورزشکاران حرفه ای در مسابقات خارجی مشکلات زیادی را ایجاد می کند)

- سردردهای مکرر و بی حوصلگی ناشی از آن

- کاهش اشتها و اختلالات گوارشی متعدد (درد شکم، یبوست، اسهال)

- تغییرات خلق و خوی

وقتی پرواز شما را در مقصد گرفتار می کند!

یک بررسی جالب

تحقیقات نشان داده پیامدهای ناشی از پروازدگی طی سفر به شرق شدیدتر از مسافرت به سمت غرب است! البته موضوع چندان پیچیده نیست زیرا هنگام سفر به شرق از طول روز فرد کاسته می شود و این در شرایطی است که ساعت زیستی بدن انسان خود را با روز بلندترشده بهتر هماهنگ می کند تا روزی که طول آن کمتر شده است. در یک فرمول ساده می توان گفت: پرواز به شرق = از دست دادن زمان / پرواز به غرب = به دست آوردن زمان.

پیشگیری و درمان

برای کاهش گرفتاری های مربوط به پرواززدگی می توان مواردی را قبل از پرواز مدنظر قرار داد تا بتوان به نوعی آثار بعدی پرواززدگی را کنترل و کاهش داد.

غذای سبک

توصیه می شود حداقل 24 ساعت قبل از پرواز توجه ویژه ای به برنامه غذایی خود داشته باشیم. از مصرف غذاهای چرب، پرادویه و البته خیلی شور اجتناب کنیم. به جای وعده های غذایی سنگین چند نوبت غذای سبک و سالم را جایگزین کنیم. در این فرمول غذاهای فراوری شده هیچ جایی ندارند. دقیقا قبل از پرواز چیزی نخوریم اما با معده خالی هم نباید سوار هواپیما شد.

یک خواب کامل

شب قبل از پرواز معمولا به دلیل هیجان یا استرس سفر خبری از خواب راحت نیست! و این خود یک مشکل مهم است. بنابراین توصیه می شود حتما یک خواب کامل داشته باشیم. اگر پروازتان خیلی طولانی است و زمانی که به مقصد خواهید رسید "روز" است خواب در هواپیما نیز می تواند گزینه خوبی باشد. اما اگر شب هنگام به مقصد می رسید بهتر است طول پرواز را بیدار بمانید.

نکته: استفاده از قرص های خواب آور برای پروازهای طولانی توصیه نمی شود زیرا نه تنها کمکی به مقابله با پرواز زدگی نمی کند بلکه ممکن است در مقصد دچار سرگیجه ناشی از مصرف این قرص ها شوید.

تنظیم پرواز

همانطور که در مورد قبل اشاره شد اگر شب به مقصد برسید احتمال تجربه مشکلات ناشی از پرواززدگی بیشتر خواهد بود. از این رو تلاش کنید بلیط خود را طوری انتخاب کنید که طول روز به مقصد برسید.

الکل

در کشورهایی که مشروبات الکلی مصرف می شود به مسافران توصیه می کنند از مصرف الکل قبل و هنگام پرواز دوری کنند.  الکل با ایجاد اثرات خستگی و از دست رفتن آب بدن موجب  می شود توان و قدرت بدن و ذهن برای مقابله با پرواز زدگی کاهش یابد.

کافئین

باید توجه داشت که نوشیدنی های حاوی کافئین موجب تغییراتی در سطح هوشیاری می شوند بنابراین قبل و هنگام پرواز نباید آنها را مصرف کرد.(چیزهایی شبیه قهوه، انواع نوشابه و انرژی زاها).

هیدراته بمانید!

مقدار زیادی آب قبل، هنگام و پس از پرواز بنوشید! این کار با اثرات رطوبت پایین کابین هواپیما مقابله می کند. توجه داشته باشید که کم آبی علایم پرواززدگی را تشدید خواهد کرد.

تنظیم ساعت

وقتی پرواز شما را در مقصد گرفتار می کند!

تمامی زمانسنج های خود را(ساعت مچی و موبایل) با ساعت مقصد تنظیم کنید البته هنگامی که روی صندلی هواپیما نشستید.

قدم بزنید و تحرک داشته باشید

چالش DVT یکی از شایع ترین عوارض پروازهای طولانی است که طی آن مشکل ورم پاها و لخته شدن خون در رگ ها برای مسافران پیش می آید. توصیه می شود گاهی از صندلی خود بلند شده و در راهرو قدم بزنید.

 ملاتونین

درباره نقش ملاتونین و ساعت زیستی بدن ابتدای بحث مواردی را عنوان کردیم. از این رو در کنار روش های ساده ای که برای مقابله با پرواززدگی وجود دارد، مصرف ملاتونین نیز می تواند به ساعت زیستی بدن کمک کند البته با مشورت پزشک. مصرف کمی ملاتونین چند ساعت قلب از شروع حالت خواب آلودگی کمک می کند تا هم زودتر بخوابید و هم زودتر بیدار شوید.

دوش آب گرم

دوش آب گرم موجب رفع گرفتگی عظلانی ناشی از پرواز می شود و به خواب راحت تر کمک می کند.

 نکته: هنگام خرید بلیط هواپیما صندلی های روی بال و کنار پنجره را انتخاب کنید زیرا بال هواپیما کمترین حالت بیماری حرکتی را ایجاد می کند. کنار پنجره هم شرایطی را فراهم می کند که چشم انداز دوری را برابر خود داشته باشید و درنتیجه حالت بیماری حرکتی کمتر می شود. همچنین توصیه می شود هنگام پرواز چشم خود را روی چیزهای نزدیک مانند تلفن همراه، تبلت یا کتاب متمرکز نکنید. در این مواقع استفاده از هدفون برای گوش دادن به آهنگ یا کتاب صوتی و همچنین تماشای فیلم انتخاب مناسب تری است.

ویتامین B و D

روشی مفید برای سرحال و پرانرژی نگه داشتن بدن محسوب می شود و آثار سو نوشابه های انرژی زا را بدنبال ندارد. ویتامین D (در هر دو صورت طبیعی یا قرص مکمل) نیز تنظیم کننده میزان ملاتونین (هورمون خواب) است. بنابراین تا حد امکان طی روز آفتاب بگیرید تا به میزان کافی ویتامین D در بدن ذخیره شود.

سالن های ویژه جت لگ

وقتی پرواز شما را در مقصد گرفتار می کند!

برخی ایرلاین های مطرح مانند کانتاس در فرودگاه  سالن های ویژه ای را راه اندازی کرده اند که در آن خدماتی برای کنترل و رفع آثار پرواززدگی ارائه می شود. تمرینات یوگا زیرنظر مربی، سوئیت های استراحت، دوش آب گرم، نورتراپی(ساعت زیستی کاملا تحت اثر نور خورشید قرار دارد تا شروع روز را تشخیص دهد. در این درمان نور مصنوعی شبیه نور خورشید به چشم ها تابیده می شود تا نور روز شبیه سازی شود. بدین ترتیب بدن چرخه خواب و بیداری خود را دوباره تنظیم می کند و در زمانی که نیاز به بیداری است دیگر نمی خوابد.)، غذاهای سالم و مناسب، روش های طبیعی برای جبران کم آبی و ... از جمله خدمات مذکور هستند.

 

ارسال به تلگرام
ارسال به دوستان
تلگرام عصر ایران
انتشار یافته: ۴
در انتظار بررسی: ۰
غیر قابل انتشار: ۰
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۱۹ - ۱۳۹۷/۰۴/۲۳
0
3
این مسئولینی که بخشنامه ساعت کاری 6 تا 14 را داده اند قطعا هیچ چیزی در مورد ساعت بیولوژیک نمیدونن! اینکه یک دفعه یک آدم را مجبور کنید بجای ساعت 6 (که البته آن هم برای بسیاری از افراد بسیار دشوار است) در ساعت 4 صبح از خواب برخیزد، نهایت بی تدبیری است!!!!
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۴۲ - ۱۳۹۷/۰۴/۲۳
0
0
جایی خواندم مسافر باید قبل از سفر معده اش خالی باشد و وقتی به مقصد رسید با ساعت آنجا شروع به خوردن کند.
ناشناس
United Arab Emirates
۱۱:۵۷ - ۱۳۹۷/۰۴/۲۳
0
2
هیچ راهکاری نداره و اینایی که گفتید اصلا عملی نیست..
خویی
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۵۷ - ۱۳۹۷/۰۴/۲۳
1
4
البته در پروازهای داخلی ایران استرس وترس همه چیز را ازیاد میبرد
پربازدید ها
علم و فناوری
نظرسنجی
چند درصد از آنچه در 12 سال مدرسه آموختید، در زندگی تان به درد خورده است؟
زیر 5 درصد
5 تا 20 درصد
20 تا 50 درصد
50 تا 75 درصد
70 تا 100 درصد