کد خبر ۶۲۸۱۲۴
تعداد نظرات: ۲۲ نظر
تاریخ انتشار: ۱۲:۳۳ - ۰۱ شهريور ۱۳۹۷ - 23 August 2018
چرا این فیلم را باید ببینیم
فیلم هایی در این ژانر معمولا ما را به گذشته‌های دور و نزدیک می‌برد، این فیلم اما ما را به اکنون می‌آورد تا انگشت حیرت و حسرت به دندان بگزیم...

عصر ایران؛ مهرداد خدیر- فیلم «تنگۀ ابوقُریب» را به‌قاعده باید در زمستان گذشته و در ایام جشنوارۀ فجر می‌‌دیدم اما این فرصت در تابستان و در واپسین شب مرداد‌ماه دست داد.

امکان تماشا در سی و ششمین جشنواره البته بود اما چون اندک‌زمانی بعد از دیدن «‌به وقت شام» ساختۀ «‌حاتمی‌کیا» باید رخ می‌داد و سرمایه‌گذار هر دو هم سازمان «اوج» بود این قضاوت درگرفت که مانند «‌به وقت شام» امکانات فراوان در اختیار کارگردانی قرار گرفته و هدف، تحقق رؤیای «هالیوود اسلامی» است.

سینمایی که می‌خواهد به لطف بودجه‌های فراوان مفاهیم مورد علاقۀ مدیران «اوج» را به نمایش گذارد و اقبال مردمی را بر موفقیت‌های جشنواره‌های جهانی ترجیح می‌دهد.

نام و پیشینۀ «بهرام توکلی» کارگردان اما با این انگاره سازگار نبود. دیده و شنیده بودیم که فیلم‌سازان ایدیولوژیک و ژانر «دفاع مقدس» به فضاهای دیگر روی آورده بودند اما ندیده و نشنیده بودیم که فیلم‌سازی از فضاهای روشنفکری و انتزاعی به فیلم جنگی یا عقیدتی روی آورد و البته این تصور هنگامی بود که هنوز فیلم را ندیده بودم و «تنگۀ ابوقُریب» به عنوان محصول «اوج» این ذهنیت را شکل داده بود.

تنگۀ ابوقریب؛ حکایت واقعی آدم‌های گوشت و پوست و خون‌دار
 با این حال این حس هم پررنگ بود که «بهرام توکلی» که اهل نوشتن و ترجمه و کتاب است و زادۀ 1355 خورشیدی و هنگام پایان جنگ، 12 ساله بوده و تجربۀ مستقیم ندارد نمی‌تواند فیلمی مانند حاتمی‌کیا بسازد.

خیلی های دیگر هم که فیلم را تماشا کردند دوست داشتند بدانند کارگردانی که پیش تر «پرسه در مه»، «اینجا بدون من» و «من، دیه گو مارادونا هستم» را ساخته و دوره لیسانس خود را با پژوهشی با عنوان «اگزیستانسیالیسم در آثار آلبر کامو» به پایان برده و عنوان پایان‌نامۀ او در کارشناسی ارشد «بررسی مقایسه‌ای سینمای اینگمار برگمان و آندره تارکوفسکی» بوده در این ژانر چه می‌کند؟

در بدبینانه ترین حالت به صرف پول و بودجه و در نگاه خوش‌بینانه برای بیان حرفی تازه و متفاوت این پروژه را پذیرفته است.

نقدها نیز از همین داوری ها حکایت می‌کرد. منتقدانی که می‌گفتند فیلم، قصه ندارد، قهرمان ندارد، موقعیت جغرافیایی مشخصی ندارد و نمی‌دانی چه را روایت می‌کند و نویسندگانی که زبان به ستایش «بهرام توکلی» گشودند و تماشای این اثر را به خاطر دور بودن از فضاهای آرمانی و شعار زدگی و تصویر واقعیت جنگ توصیه می‌کردند.

منتقدانی که نقش آفرینی های متفاوت جواد عزتی و حمید رضا آذرنگ و امیر جدیدی را تحسین می‌کردند و کسانی که به عکس، پاره‌ای بازی‌ها را با فضای یک فیلم جنگی نامتناسب می‌دانستند.

تنگۀ ابوقریب؛ حکایت واقعی آدم‌های گوشت و پوست و خون‌دار
 داستان فیلم درباره اتفاقی در 22 تیر 1367 و 5 روز قبل از قبول قطعنامه و پایان جنگ ایران و عراق است. آخرین عملیات نظامی ایران که یک گردان (عمار) با اطلاع از پیش‌رَوی عراق خود را به ابو قریب (در نزدیکی دشت عباس و جاده اندیمشک – دهلران) می‌رساند تا اجازه ندهد عراقی‌ها که در ماه های آخر بسیار تجهیز شده و متصرفات ایران در خاک خودشان را هم باز پس گرفته بودند بار دیگر در خاک ایران جلو بیایند.

بهرام توکلی تنها 10 سال داشت که رسول ملاقلی‌پور «پرواز در شب» را با موضوعی مشابه ساخت. یک گردان که در محاصرۀ دشمن قرار می‌گیرد و با لب تشنه فداکاری می کنند...

به همین خاطر این پرسش در ذهن بینندۀ آشنا با آن فضا شکل می‌گرفت که اگر همان داستان باشد چگونه از پس آن بر می‌آید در حالی که ملاقلی پور که جنگ را از نزدیک تجربه کرده بود به زیباترین شکل به تصویر کشیده است؟

فیلم را که می‌بینی اما به همۀ این سؤال‌ها پاسخ داده می‌شود. آری، قصه قهرمان ندارد چون همۀ گردان قهرمان‌اند.

به جغرافیا نمی‌پردازد چون هر که بخواهد با یک جست و جوی ساده در می‌یابد کجا بوده است. شبیه فیلم مرحوم ملاقلی‌پور هم نیست چون در «پرواز در شب» مؤلفه های مذهبی و عقیدتی فراوان‌اند و اینجا به جز صحنۀ نماز یا وضو گرفتن که عادی‌ترین کارهای هر مسلمان است اصراری بر نمایش دیگر نشانه های مذهبی یا داعیه های عرفانی نمی‌بینیم.

« تنگۀ ابوقریب» در واقع حکایت انسان های «پوست و گوشت و استخوان دار» است در مقابل واقعیت خشن جنگ. نه جنگی است، نه ضد جنگ.

برای فهم فیلم کافی است به مباحث «مصطفی ملکیان» علاقه‌مند باشی که انسان، من و شما و هر انسان قابل لمس « پوست و گوشت و استخوان دار» را بر هر مفهوم دیگر برتر می‌نشاند و مثلا دربارۀ «توسعه» می‌گوید: با من دربارۀ مفاهیم واقعی حرف بزنید نه موضوعات انتزاعی.

تمام هنر توکلی در «تنگۀ ابو قریب» همین است. برخی انتقاد می‌کنند صحنه‌های خشن فیلم زیاد است. اما اینها خشونت نیست. این که خون به روی تصویر می‌پاشد یادآورهمان خون توصیف شده در نگاه «ملکیان» است و جالب این که نام تهیه کننده هم «ملکان» است.

در تمام فیلم حتی یک سرباز عراقی نمی‌بینی. «ماشین نظامی» آنها را می‌بینی و تانک‌هایی که می‌توانند انسان‌هایی را زیر شنی‌های خود له کند. عراقی اما نمی‌بینی. (این که در فیلم غالبا و نه همیشه به جای عراقی‌ها می‌گویند بعثی ها تا به روابط کنونی ما آسیب نزند البته توی ذوق می‌زند).

فیلم را که می‌بینی شاید دقایقی به یاد «پرواز در شب» ملاقلی‌پور بیفتی اما چنان که گفته شد زود در می‌یابی اینجا از شعار و ایدیولوژی خبری نیست. یه یاد آوریم صحنه‌ای را که مجید (با بازی جواد عزتی) به نوجوان عکاس می‌گوید: «جنگ، برنده ندارد. برندۀ جنگ، کارخانه های تولید کننده و فروشندۀ اسلحه‌اند.»

هر چند بعدتر اضافه می‌کند که «ما نمی‌جنگیم، دفاع می‌کنیم» اما می‌توان حدس زد که این را بعد‌تر و برای جلب رضایت تهیه کننده و سرمایه‌گذار اضافه کرده‌اند و اصل حرف همان است که «جنگ، برنده ندارد».

جنگ، در نگاه توکلی مواجهۀ گوشت و پوست با آهن و فولاد است و با مهارت از عهدۀ القای این پیام برآمده است.

دغدغۀ اگزیستانسیالیست ها «هستن» است. همین که هستیم و نفس می‌کشیم مهم تراست تا این که چه باوری داریم یا چه آرمانی را دنبال می‌کنیم. چون اصل، بودن و هستن ماست و بقیه فرع است و از این منظر فیلم بهرام توکلی را اگزیستانسیالیستی می‌دانم.


برخی خرده گرفته‌اند که فرمانده گردان عمار، حی و حاضر و زنده است (سردار محمد رضا یزدی) و غلامرضا صالحی قائم مقام لشکر 27 محمد رسول الله هم در 22 تیر 67 به شهادت رسیده  اما بعید است که کارگردان و فیلم‌نامه نویس اینها را ندانند و اتفاقا حدس می زنم به عمد خواسته اند ماجرا را از ابوقریب فراتر برند و همان قصۀ  واقعیت جنگ در میان است.

در نگاه فیلم ساز هیچ ارزشی بالاتر از نجات آدمیان نیست  چندان که نقش جواد عزتی در فیلم بیش از هر دغدغۀ دیگر درپی نجات جان انسان‌ها و مجروحان است...

گفته اند الگوی این کارگردان، « نجات سرباز رایان» ساختۀ جاویدان « استیون اسپیلبرگ» است. این گفته را چه بپذیریم و چه نه، در این تردیدی نیست که اینجا هم دغدغه «نجات» است و نجات، فراتر از فتح و پیروزی است ...

فیلم را دیدم اما بیش از آن که به یاد ملاقلی پور و حاتمی کیا و اسپیلبرگ بیفتم، این پرسش به ذهنم چنگ زد که اگر جنگ به جای 27 تیر 1367 در روز 17 تیر 1367 تمام شده بود آیا آن جوانان به خانه برنگشته و گل سرها روی موهای دخترکان شان نبود؟

فیلم را دیدم و فداکاری های مجید – احتمالا دانشجوی پزشکی- را که می دیدم و می دانیم در عالم واقع نیز این گونه بوده به یاد سود جویی پزشکانی افتادم که این روزها بر سر مالیات ندادن و زیر میزی گرفتن شان بحث است.

فیلم را دیدم و نمی توانستم به یاد شازده پسر سفیر اسبق ایران در ونزوئلا نیفتم که با به رخ کشیدن زندگی تجملاتی خود در فضای مجازی، نمک به زخم مردم گرفتار معاش می پاشد و آنان را تحقیر می کند.

«تنگۀ ابوقریب» را ببینید. چون شعار نمی دهد. مجید می گوید: « نمی‌گم بعثی‌ها نمی‌تونن از تنگه رد شن، اما از روی جنازۀ ما رد می‌شن»...

این که بازیگری در «هزار پا» کمدی بازی کند و اینجا اشک مردم را درآورد از هر بازیگری بر نمی‌آید و این یعنی هنر. پس اگر «هزار پا» را دیده‌اید و خندیده‌اید حتما باید این فیلم را هم ببینید.

فیلم، پیوسته ما را به قیاس وامی‌دارد. چهرۀ همیشه خندان و مهربان فرمانده با بازی «مهدی پاکدل» کجا و  ...

یکی از کلیدی ترین صحنه های فیلم که البته تنها اشارتی است آنجاست که در یک موقعیت کاملا نامتناسب، مجید را با کتاب «پیرمرد و دریا» در دست می‌بینیم تا تصور نکنیم بهرام توکلی دیگر روشنفکر نیست. هست اما به صحنه واقعی آمده چندان که بازیگر او یا نوجوانی که به جای دوربین، سلاح در دست می گیرد.

فیلم را ببینید تا دریابید کسانی که از تحمیل یک جنگ دیگر استقبال می کنند تا چه حد درخطایند. بدتر آنان که منتظر دخالت بیگانه برای تغییرند.

چه کسی می گوید فیلم قصه ندارد؟ دارد. قصه همه ما آدم ها.  چه کسی می گوید فیلم صحنۀ خشن زیاد دارد. خون هست اما این خون نه نشان خشونت که برای ترسیم واقعیت جنگ است.

چه کسی می گوید به جغرافیا نپرداخته؟ پرداخته اما فراتر از آن جغرافیا....

در صحنه ای به یاد شعری از قیصر امین پور افتادم:

«شهیدی که بر خاک می خفت/ سرانگشت در خون خود می‌زد و می‌نوشت/ دو سه حرف بر سنگ/ به امید پیروزی واقعی/ نه در جنگ که بر جنگ...»

اما این شعر هم از شعار بری نیست و بعید است که فیلم ساز در پی القای این مفهوم بوده باشد چرا که ضد جنگ هم نیست.

این نگاه واقعی به جنگ بدون شعار و تبلیغ و ایدیولوژی را پیشتر در فیلم «ملکه»- ساختۀ «محمد علی باشه آهنگر»- هم دیده بودیم اما آن فیلم هم قهرمان داشت.

در تنگۀ ابوقریب، هیچ زنی نمی‌بینی مگر پیرزن روستایی که نان و ماست خود را به سربازان می‌دهد و از این نظر شبیه «سفیر» در آغاز انقلاب است اما این بار به عمد مردانه است نه از سر محدودیت. تا بگوید جنگ، خشونت مردانه دارد نه ظرافت زنانه و به دو نماد گل سر بسنده می کند.

در فیلم هایی چون «کیمیا» و «دوئل» هم با «بیگ پرو‌داکشن» ها و صحنه های بزرگ مانند سکانس مشهور «برباد رفته» رو به رو بودیم اما تمام فیلم این گونه نیست. حال آن که در تنگه، همه فیلم اضطراب است و سراسیمگی و اتفاقا تمام حرف توکلی همین است: جنگ یعنی آشفتگی، سراسیمگی، درهم‌ریختگی و کسانی که از این همه شلوغی آشفته شده اند به این نکته توجه نمی کنند که او به عمد صحنه ها را کلاف در کلاف و آشفته درآورده است.

فیلم را ببینید تا اگر از آن دوران خاطره دارید اشکی به گوشۀ چشم‌تان بدود و یاد‌هایی تازه شود. چندان که برای من این اتفاق رخ داد و اگر کمتر از 35 سال دارید باور کنید واقعیت جنگ همین بوده است.

تماشای این فیلم اما برای آنان که به منابع مالی و منافع ملی چنگ می‌زنند و تاراج می‌کنند لازم‌تر است. هر چند که روزنه‌های وجدان را بعضی‌هاشان بسته‌اند....

فیلم‌هایی در این ژانر معمولا ما را به گذشته‌های دور و نزدیک می‌برد، این فیلم اما ما را به اکنون می‌آورد تا انگشت حیرت و حسرت به دندان بگزیم...

 

 

 

ارسال به تلگرام
ارسال به دوستان
تلگرام عصر ایران
انتشار یافته: ۲۲
در انتظار بررسی: ۱
غیر قابل انتشار: ۰
اگاه
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۴۷ - ۱۳۹۷/۰۶/۰۱
0
6
تماشای این فیلم اما برای آنان که به منابع مالی و منافع ملی چنگ می زنند و تاراج می کنند لازم تر است. هر چند که روزنه های وجدان را بعضی هاشان بسته اند....
ناشناس
United Arab Emirates
۱۳:۳۱ - ۱۳۹۷/۰۶/۰۱
0
3
مطلبتون عالیییی بود.....
محسن
Iran, Islamic Republic of
۱۳:۳۱ - ۱۳۹۷/۰۶/۰۱
0
5
فیلم بسیار خوبی بود. اختلاسگران،آقازاده ها و احتکار کنندگان حتمن ببینید شاید!! بخود بیایید
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۴:۰۲ - ۱۳۹۷/۰۶/۰۱
1
0
مهمترین نکته مغفول مانده درمطلب ارزشمند آقای خدیر ، تک دوربینه بودن قیلم است.اینکه یک دوربین برای امکان روایت کامل ماجرا ، پا به پای افراد بدود و مرتب روی چهره ها بچرخد برای چشم و حواس آزار دهنده است ولی نکته همین است که با نهایت توانمندی مانند یک بیننده دقیق که در عین سکوت در همه جا حاضر بوده و الان برای ما آنجه دیده را روایت میکند ، از پس کار بر آمده است.بروید فیلم را ببینید ولی نه برای تفریح و با بسته های چیپس و پفک .اینجا دستمال کاغذی بیشتر بکار می آید.
عصر ایران

به نکته دقیقی اشاره کرده اید اما این نویسنده نخواسته فیلم را از نظر فنی تحلیل کند و اگر هم بخواهد چه بسا نتواند. منتها در مصاحبه ای از کارگردان خواندیم که به عمد و برای به تصویر کشیدن اضطراب از یک دوربین استفاده کرده است.

ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۵:۱۰ - ۱۳۹۷/۰۶/۰۱
13
0
چنینی متنی در سایتی چون عصر ایران بعید است که علاقه نشان دادن به چنین موضوعاتی با مرام عصر ایرانیها سازگار نیست،علتش چیست خدا داند.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۵:۳۵ - ۱۳۹۷/۰۶/۰۱
2
0
توصیف جالبی بود اما رگه هایی از تبلیغ هم در ان دیده میشد افراد زیادی فیلم دفاع مقدس ساخته اند اما نمیدانم چرا شما مرتب به حاتمی کیا تیکه مینداختین در حالیکه اون افراد از فیلمهای جنگی به فیلمهای دختر پسری رسیدن اما حاتمی کیا همون مسیر و هدف اصلی خودش را با روشها و سوژه های مختلف ادامه میده و ثابت قدم مونده یعنی کاری را که تجربه پیدا کرده ادامه میده نه اینکه دنبال گیشه باشه
وحید
Iran, Islamic Republic of
۱۵:۴۳ - ۱۳۹۷/۰۶/۰۱
0
1
با نظرات نویسنده مقاله موافقم. من به شخصه همین مفاهیم رو از فیلم دریافت کردم اما قادر به نوشتن نیستم. چه خوب که این نویسنده محترم آنها را بیان کرد.
سپاس از تحلیلتات
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۵:۴۹ - ۱۳۹۷/۰۶/۰۱
0
0
تماشای این فیلم رو به کسانی توصیه کنید که
کمی وجدان ،فقط کمی وجدان داشته باشن
مطمئن باشین کسانی که به طور کل وجدان ندارن ،مردانگی و غیرت و شرف ندارن . فیلم های جنگی که هیچ حتی صحنه های واقعی جنگ هم نمیتونه روشون تاثیر بذاره تا از غارت و چپاول این کشور و مردمش دست بردان
احمد
Iran, Islamic Republic of
۱۶:۵۸ - ۱۳۹۷/۰۶/۰۱
0
0
بسیار عالی,اما نکته ای که ذهن مرا پس از چند بار دیدن درگیر کرده ,باوجودیکه ابوغریب به شهرهای دزفول واندیمشک نزدیک.است ولی خبری ازنیروهای پشتیبان وبخصوص هوایی وهوانیروزنیست ,انگار یه ادم را عمدا جلوفرستادن ,
احمد
Iran, Islamic Republic of
۱۶:۵۸ - ۱۳۹۷/۰۶/۰۱
0
0
بسیار عالی,اما نکته ای که ذهن مرا پس از چند بار دیدن درگیر کرده ,باوجودیکه ابوغریب به شهرهای دزفول واندیمشک نزدیک.است ولی خبری ازنیروهای پشتیبان وبخصوص هوایی وهوانیروزنیست ,انگار یه ادم را عمدا جلوفرستادن ,
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۷:۴۸ - ۱۳۹۷/۰۶/۰۱
0
0
من فیلم را دیدم و شخصا پسندیدم ،‌ اما به نظرم واقعا یه برچسب اقلا 10+ لازم دارد .
ناشناس
Canada
۲۰:۵۲ - ۱۳۹۷/۰۶/۰۱
0
0
متن بسیار جالبی بود
صبا
Netherlands
۲۱:۵۵ - ۱۳۹۷/۰۶/۰۱
3
2
شما چرا به نویسنده فیلم توهین میکنید. فلان مطلب را بخاطر تهیه کننده نوشته.
به شما چه ربطی داره که فیلمنامه چی هست.
شما فیلم رو ببین.
من نمیدونم عصرایران عقده چی رو داره که حتی جملات یه فیلم جنگی رو هم سیاسی نشون میده که بزنه توی سر سازمان اوج. که بگه سازمان اوج اصولگراست.عقده دارید بخدا....
شما چرا نمیگی تهیه کننده فیلم نهنگ عنبر ۱ میلیارد و دویست دستمزد آقای بازیگر رو چجوری داده.
فقط داری میسوزی از اینکه سازمان اوج چهارتا امکانات در اختیار یه فیلم قرار داده.
کلا حاتمی هم خار چشم نویسنده مقاله بوده...
خجالت بکشید. شما باید به عنوان خبرنگار بیطرف باشید.
وای بر شما روزی که نیات شما بر همه مشخص بشه.
ناشناس
Germany
۰۱:۳۷ - ۱۳۹۷/۰۶/۰۲
1
0
مهرداد خدیر...
مطلب زیبایی نوشته
اما
جدیدا نژادپرست شده
لطفا بس کن
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۰۹:۲۵ - ۱۳۹۷/۰۶/۰۲
0
0
ممنون از تحلیل زیباتون ولی من فکر میکردم تنگه ابوغریب یه جایی توی سوریه است
علی شاکرمی
Germany
۱۳:۲۷ - ۱۳۹۷/۰۶/۰۲
0
0
درود بر آقای خدیر و قلم توانایش؛
از سه روز پیش که این فیلم را دیدم و‌همراه دیگر تماشاچیان در تمام مدت پخش فیلم میخکوب به صندلی سینما بودم، دنبال واژه های و توصیفی از این فیلم برای اظهار واقعیت وحشتناک خشونت جنگ، وضعیت امروز ما و اختلاس و دزدی و فساد، جنگ طلبان امروز و قدرت هنر سینما و دوربین و ... بودم
تا امروز همه را در این نوشته شما خواندم
باز هم درود
علی
Iran, Islamic Republic of
۱۹:۰۰ - ۱۳۹۷/۰۶/۰۲
1
0
تفسیر به رای نفرمایید لطفا

می‌توان حدس زد که این را بعد‌تر و برای جلب رضایت تهیه کننده و سرمایه‌گذار اضافه کرده‌اند و اصل حرف همان است که «جنگ، برنده ندارد».؟؟؟؟
نوید
Iran, Islamic Republic of
۰۷:۴۶ - ۱۳۹۷/۰۶/۰۳
0
0
از معدود مطالب پرمغز عصر ایران.
بسیار عالی و ممنون از دغدغه و وقتی که برای نگارش این مطلب خوب گذاشتید.
خداوند یارتان
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۰۹:۰۱ - ۱۳۹۷/۰۶/۰۳
0
1
من هم از چنین جهت گیری مثبت نسبت به هنری که از واقعیات دفاع مقدس روایت و تا حدودی هم دفاع می کند از این صفحه خبری ( عصر ایران ) تعجب کردم و خوشحال شدم.
درود .
شهروند مسجد سلیمانی
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۰۲ - ۱۳۹۷/۰۶/۰۳
0
0
از نگاه نویسنده محترم چون جنگ بد و اخ است اگر دشمن به شما حمله کرد یا تهدید به حمله کرد چون مقابله مخالف تفکر روشنفکری و اقای ملکیان است باید نشست ومقاومت نکرد و فقط لذتش را برد
علی
Iran, Islamic Republic of
۱۳:۵۷ - ۱۳۹۷/۰۶/۰۳
0
0
کاش وای کاش یکی از این ادم های گوشت وپوست واستخواندار و با غیرت تو تیم دولت بود فقط وفقط یکی
علی
Iran, Islamic Republic of
۱۶:۲۴ - ۱۳۹۷/۰۶/۰۳
0
0
فیلم خوبی بود اما بهتر بود مقداری اطلاعات مستند واقعی بودنش را بهتر بیان میکرد مثلا عکسهایی واقعی از شهدا و یا نمایش نقشه منطقه واقعی و یکی هم اینکه داستانش یکم افسار گسیخته بود اما در کل زحمات زیادی را کشیده بودند دستشان درد نکند هر کسی که برای شهدای این سرزمین و بزرگداشت یاد و فداکاری هاشان زحمت می کشد ما پشتیبان یارش هستیم
پربازدید ها
علم و فناوری