کد خبر ۶۳۱۲۷۶
تاریخ انتشار: ۱۰:۳۷ - ۲۲ شهريور ۱۳۹۷ - 13 September 2018
در آستانۀ سال جدید تحصیلی جا دارد به موارد کمتر پرداخته شده در آموزش و پرورش بپردازیم و یکی از آنها شرایط بخشی از جامعه معلمین است که با عنوان «معلمان چند پایه» شناخته می‌شوند.

علیرضا تاج‌بر*

همزمان با آغاز سال تحصیلی، موجی از مباحث درخصوص مسائل و نقاط ضعف نظام آموزشی در رسانه‌ها و محافل شکل می‌گیرد.

این موج، باوجود زودگذری خود، دغدغه‌ای را در چگونگی رفع یکی از مهمترین مسائل کشور فراهم می‌آورد. درباب کمبود امکانات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری نظام آموزشی کشور و شأن، اهمیت و مصائب معلمین بسیار گفته می‌شود ولی آنچه کمتر بدان پرداخته شده، شرایط بخشی از جامعه معلمین است که با عنوان «معلمان چند پایه» شناخته می‌شوند.

خدمت‌گزارانی که در روستاها و نواحی دورافتاده، به صورت همزمان به تدریس در چند پایه تحصیلی می‌پردازند و به دور از هیاهو نقش مهمی را در اعتلای کشور بر عهده دارند.

تدریس در کلاس چندپایه، ترکیبی است از عشق، هنر و حرفه. در محیطی دورافتاده، با حداقل امکانات و با کمترین بازخورد مالی و تنها عشق و علاقه است که می‌تواند انگیزه بخش آموزگار باشد.

از طرف دیگر مراوده همزمان با چند کودک با سنین مختلف از 7 سال تا 12 سال و برنامه‌ریزی آموزش همزمان در یک بازه زمانی، هنری است ستودنی و درآخر، معلمی یک حرفه است و معلمی چند پایه یک حرفه تخصصی‌تر.

تدریس در هر پایه یک تخصص است و مدیریت و اداره یک مکان آموزشی و ایجاد انضباط در آن تخصصی دیگر. معلم چند پایه همزمان مسئولیت معلم، ناظم، مدیر، مربی بهداشت، مربی پرورشی، مشاور و حتی خدمت‌گذار را بر عهده دارد.

برنامه‌ریزی فعالیت همزمان 6 گروه کوچک، مستلزم تمرکز بالای معلم در هر روز است و این معلمان به بهترین شکل ممکن مدیریت زمان را اجرا می‌کنند.

کلاس، مشابه یک خانواده است و معلم همانند مادر یا پدری دلسوز به آموزش کودکان و ایجاد تفاهم بین آنها می‌پردازد. عدالت لسانی و مراوده‌ای آموزگار در کلاس جاری است و گاهی با مدیریت وی، آموزش پایه‌های پایین‌تر، توسط دانش‌آموزان بزرگتر صورت می‌گیرد که منجر به فراگیری بهتر و عمیق‌تر درس توسط دانش‌آموزان می‌شود.

در جامعه افراد با سنین مختلف با هم تعامل دارند، و دانش‌آموزان نحوه تعامل با سنین مختلف و ورود به جامعه را فرا می‌گیرند و این مورد را می‌توان به عنوان یک مزیت برای این کلاس‌ها برشمرد.

در این کلاس‌ها، معلم و شاگرد چند سال درکنار هم‌اند و این تعامل بلند مدت موجب تقدم پرورش بر آموزش می‌شود و معلم علاوه بر دروس آموزشی، مهارت‌های زندگی و تجربیات خود را به دانش‌آموزان منتقل می‌کند و ارتباط دوطرف فراتر از رابطه استاد شاگردی برقرار می‌شود.

با وجود تمام محاسن و زیبایی‌های درونی مدارس چند پایه اما نمی‌توان و نباید از معضلات و کمبودهای این کلاس‌ها غافل بود. آموزگاران چند پایه و دانش‌آموزانشان، بخش غیر قابل انکاری از جامعه آموزشی کشور را تشکیل می‌دهند و باید توجه ویژه‌ای را به این بخش از جامعه داشت.

در حال حاضر حدود 50 هزار آموزگار و یک میلیون دانش‌آموز در کلاس‌های چند پایه با مشکلات متعددی مواجه‌اند. کلاس‌ها اغلب در محیطی غیر استاندارد و حتی در کپر، چادر و کانکس برگزار می‌شود و اغلب امکانات آموزشی و کمک آموزشی در حد صفر و یا غیر قابل مقایسه با سایر کلاس‌ها در شهرهاست. نحوه آموزش و تسلط معلم در سطح سایر معلمان است ولی تکنولوژی آموزشی با استانداردها اختلافی چشمگیر دارد.

معلمان همانند منطقه‌ای که در آن فعالیت دارند، فراموش شده و محروم به انجام وظیفه می‌پردازند و مصائب شغلی مزیت مادی خاصی را برای آن‌ها فراهم نمی‌آورد. همچنین در بسیاری از مناطق، خانواده محصلین همراهی لازم را با معلم ندارند و معلم بار سنگین‌تری را برای فراگیری دانش‌آموزان بر دوش داشته و گاهی ترک تحصیل دانش‌آموز ضربه روحی برای معلم در پی دارد و منجر به بی انگیزگی او می‌شود.

متاسفانه نقش و جایگاه مدارس و معلمان چندپایه به خوبی در جامعه تبیین نشده و اغلب مردم با اهمیت این مدارس آشنا نیستند.

حال آن که باید توجه داشت وجود مدارس چندپایه منجر به کاهش مهاجرت، افزایش نرخ باسوادی و ارتقای دانش جامعه روستایی و عشایر شده و به نوعی، این مدارس نقش واسط و رسانه را فی‌مابین حاکمیت و این بخش از جامعه ایفا می‌کنند.

این مدارس مختص ایران یا کشورهای درحال توسعه هم نیست و بنا بر اظهار یونسکو، در بسیاری از روستاهای اروپا و ایالات متحده هم دایرند و کشف بسیاری از استعدادهای تحصیلی و ورزشی از طریق معلمان چندپایه صورت می‌گیرد.

بنابراین به مدارس و معلمان چندپایه باید توجه ویژه‌ای داشت و به جای انتقاد از این کلاس‌ها، باید به مزایا و وجوب آن‌ها توجه داشته باشیم و در جهت ارتقای آن‌ها بکوشیم. محدودیت و تنگنای مالی وزارت آموزش و پرورش بر کسی پوشیده نیست ولی می‌توان با تخصیص کارآی بودجه به این بخش و جذب مشارکت سازمان‌های داخلی و خارجی، به توسعه و رفع تنگناها پرداخت.

تجهیز و استانداردسازی کلاس‌های چندپایه و ارتقای امکانات بهداشتی، اثرات بلند مدت متعددی در ارتقای سطح سواد کشورخواهد داشت و تسهیل تدریس و امرار معاش معلمان چندپایه منتج به افزایش انگیزه آن‌ها در ایفای نقش مهمی که بر عهده دارند، می‌شود.

افزایش مزایای سختی کار، تامین مسکن و وسیله ایاب و ذهاب، برگزاری دوره‌های آموزشی دوره‌ای و بخصوص توجه مسئولان به این قشر از اولویت‌های نظام آموزشی و کل حاکمیت باید قرار گیرد و البته و همواره باید به یاد داشت که تدریس در کلاس چندپایه، ترکیبی است از عشق، هنر و حرفه.

*پژوهشگر رشته مدیریت دولتی

ارسال به تلگرام
برچسب ها: آموزش و پرورش
ارسال به دوستان
تلگرام عصر ایران
پربازدید ها
علم و فناوری
نیازمندیها