کد خبر ۶۳۲۶۸۷
تعداد نظرات: ۴۸ نظر
تاریخ انتشار: ۱۶:۰۱ - ۰۱ مهر ۱۳۹۷ - 23 September 2018
سالروز تولد محمدرضا شجریان
کاوه معین‌فر

عصر ایران ؛ کاوه معین‌فر - روز یکم مهر ماه است روز تولد استاد محمدرضا شجریان. اسطوره بی همتا در تاریخ موسیقی ایران و یگانه در زنده نگه داشتن آواز اصیل ایرانی.

راجع به نسل جدید نمی توانم با قاطعیت بگویم اما از یک نسل قبل‌تر به جرات می توان گفت هر ایرانی به گونه‌ای با استاد آواز ایران خاطره‌ای دارد، حال این خاطره می تواند "ربنای" سر سفره افطار ماه رمضان باشد یا سرود حماسی ایران ای سرای امید(سپیده) یا تصنیف "یاد ایام" آلبوم یاد ایام، یا تصنیف "دلشدگان" فیلم مرحوم علی حاتمی و یا (تو که نازنده بالا دلربایی) آلبوم "شب، سکوت، کویر" و یا ... البته نسل جدید هم با همایون شجریان خاطره دارند که حاصل عمر شجریان پدر است.

کمتر کسی در عرصه موسیقی ایران به جایگاه او دست یافته است، خواننده‌ای که محبوبیت چند وجهی او فقط به مردم ایران محدود نمی شود و در کشورهای همسایه هم جایگاهی رفیع دارد.

آنچه که مُهر تاثیرگذار شجریان را چنین بر جان و دل ملت ایران حک کرده است فقط استادی در آواز و صدای خوش او نیست بلکه شیوه زندگی، حسن رفتار، وقار شخصیتی و رویکردهای اجتماعی است که در طول سالیانی دراز از او دیده‌اند. محبوبیتی چند وجهی که به سادگی به دست نمی‌آید.

او خسرو آواز ایران است...
اگر در تمام سال هیچگاه از مراجع رسمی موسیقی بزرگداشت یا یادی از او نبینیم، روز تولد استاد را باید همواره بهانه‌ای کرد برای یادآوری اسم و رسم او، مگر در طول تاریخ معاصر ایران چند چهره مثل خسرو آواز ایران داریم؟

اگرچه در چند سال اخیر به دلیل بیماری کمتر صدا و تصویر ایشان را دیده‌ایم و دلتنگی مضاعفی را برای طرفدارانش به وجود آورده است اما در روز یکم مهر یک یادآوری اجمالی بر زندگی محمدرضا شجریان حداقل وظیفه‌ای است که در قبال یکی از گوهران ناب هنر این سرزمین می توان انجام داد.

محمدرضا شجریان، یکم مهر ۱۳۱۹ در مشهد متولد شد. خواندن را از کودکی با همان لحن کودکانه آغاز کرد. از کودکی، با توجه به استعداد و صدای خوبش، تحت تعلیم پدر، که خود قاری قرآن بود، مشغول به پرورش صدای خویش شد.

محمدرضا شجریان تا سال ۱۳۵۰ به‌خاطر این‌که پدرش می‌خواست خانوادهٔ آن‌ها (شجریان) بیش‌تر با قرائت قرآن و چهرهٔ مذهبی شناخته شوند، با نام مستعار سیاوش بیدگانی با رادیو همکاری می‌کرد، ولی بعد از آن پدرش به او اجازهٔ استفاده از نام اصلی‌اش را داد.

در سال ۱۳۵۱ در برنامه گل‌ها با نورعلی‌خان برومند آشنا شد و شیوهٔ آوازی سید حسین طاهرزاده را نزد او آموخت. از سال ۱۳۵۲ نزد عبدالله دوامی ردیف آوازی ایشان و شیوه‌های تصنیف خوانی را فراگرفت.

او خسرو آواز ایران است...
در همین سال، به همراه گروهی از هنرمندان همچون محمدرضا لطفی، ناصر فرهنگ‌فر، حسین علیزاده، جلال ذوالفنون و داوود گنجه‌ای، به عضویت مرکز حفظ و اشاعۀ موسیقی به سرپرستی داریوش صفوت درآمد. در آن زمان تصنیف داروَگ را که مربوط به آهنگی از محمدرضا لطفی بر روی شعری از نیمایوشیج بود اجرا کرد. تصنیف داروَگ از اولین تصنیف‌هایی است که در آن شعر نو به‌کارگیری شده‌است.

اجرای زندهٔ راست‌پنجگاه در سال ۱۳۵۴ در جشن هنر شیراز به‌همراه محمدرضا لطفی و ناصر فرهنگ‌فر، که بعدها در یک آلبوم موسیقی با همین نام منتشر شد، مورد استقبال واقع شد. در آن زمان راست‌پنج‌گاه به‌ندرت اجرا می‌شد و این دستگاه درحال فراموش شدن بود.

محمدرضا شجریان در سال ۱۳۵۷ همانند بسیاری از هنرمندان آن زمان همکاری خود را با سازمان‌های دولتی (مثل رادیو)، به‌دلیل «پخش آهنگ‌های مبتذل و تشویق به فرهنگ کاباره‌ای» ادامه نداد. البته سایر هنرمندان (گروه‌های شیدا و عارف) و رئیس بخش موسیقی رادیو در آن زمان، هوشنگ ابتهاج نیز آن زمان از رادیو پس از واقعهٔ ۱۷ شهریور به نشانهٔ اعتراض خارج شدند. پس از این اتفاق محمدرضا لطفی کانون چاووش را با حمایت هوشنگ ابتهاج بنیان‌گذاری کرد. بیش‌تر اعضای کانون چاووش همان اعضای گروه‌های شیدا و عارف بودند.

یکی از سرودهای شناخته شده، چاووش ۶ (امروزه با نام سپیده شناخته می‌شود) است که مربوط به کنسرت گروه شیدا با آواز شجریان و به سرپرستی لطفی است و در آذر ۱۳۵۸ در دانشگاه ملی اجرا شده که یک اجرا با محتوای انقلابی بوده. جمعیت بسیاری در این کنسرت حضور داشتند و تصنیف معروف سپیده (ایران ای سرای امید) که مربوط به شعری از هوشنگ ابتهاج و آهنگی از محمدرضا لطفی است که در همان کنسرت اجرا شده‌ است. البته در آن زمان گروه به فکر ضبط اجرا نبود و ضبط این اثر به صورت اتفاقی توسط کیوان ابتهاج (پسر هوشنگ ابتهاج) اتفاق افتاد.

او خسرو آواز ایران است...
وی در سال ۱۳۵۸ دعای ربنا (برخی آیات قرآن که شجریان آن‌ها را با صوت خوانده ) و مناجات مثنوی افشاری را به صورت بداهه و بدون تمرین خواند، ابتدا به قصد این که به هنرجویان آموزش دهد و بهترین را در ماه رمضان برای افطار پخش کنند اما رادیو همان اجرای خودش را پخش کرد و این دعا به مدت سی سال از اصلی‌ترین برنامه‌های رادیو و تلویزیون در ماه رمضان بود.

در فاصله سال‌های دههٔ ۱۳۶۰، شجریان همکاری گسترده‌ای را با پرویز مشکاتیان آغاز کرد که حاصل آن آلبوم‌هایی چون بیداد، آستان جانان، سرّ عشق (ماهور)، نوا، دستان، گنبد مینا و جان عشاق بود. از میان این آثار، آلبوم بیداد به خاطر متأثر بودن محتویات آن از شرایط اجتماعی و سیاسی ایران در اوایل انقلاب و دههٔ ۱۳۶۰ و داشتن حالت اعتراضی بسیار در میان عموم مردم مورد استقبال قرار گرفت.

آلبوم "یاد ایام" که حاصل کنسرت آمریکا در تابستان ۱۳۷۱ بود و این اثر اولین آلبوم منتشر شده از همکاری محمدرضا شجریان با پسرش، همایون شجریان بود. یاد ایام در سال ۱۳۷۴ انتشار یافت. مدتی بعد آلبوم رسوای دل با همکاری گروه آوا منتشر شد.

شجریان در سال ۱۳۷۷، آلبوم شب، سکوت، کویر را با آهنگ‌سازی کیهان کلهر منتشر کرد که بر اساس موسیقی مقامی شمال خراسان با آواز محلی است؛ و در آن برخی سازهای محلی نیز استفاده شده‌اند. حاج قربان سلیمانی در این اثر به هنرمندی پرداخته‌است.

او خسرو آواز ایران است...
در سال ۱۳۷۸ موفق به دریافت جایزه پیکاسو و دیپلم افتخار از طرف سازمان یونسکو در پاریس شد. این جایزه هر پنج سال به هنرمندی که برای شناساندن فرهنگ و هنر کشورش می‌کوشد اهدا می‌شود. پیش از وی، این جایزه را نصرت فاتح‌علی‌خان خواننده قوالی از پاکستان دریافت کرده بود.

محمدرضا شجریان در سال ۲۰۰۶ نشان موتزارت را از سازمان یونسکو دریافت کردند. محمدرضا شجریان ۲ سال به خاطر آلبوم‌های "فریاد" و "بی تو بسر نمی‌شود" نامزد جایزه گرمی شد. جایزه گرمی معتبرترین جایزه موسیقی در آمریکا می‌باشد. هرساله ۵ کاست از بخش موسیقی کلاسیک برای نامزدی این جایزه معرفی می‌شوند.

محمدرضا شجریان مبدع چند ساز جدید در موسیقی ایرانی است. وی در اردیبهشت ۱۳۹۰ در نمایشگاه در تهران این سازها را رسماً به نمایش عمومی درآورد. برخی این سازها عبارتند از: صراحی، شهر آشوب، ساغر، کرشمه، سبو و…

یاد استاد مسلم آواز در لحظه لحظه هنر ایران ثبت و ضبط است به قول لسان الغیب :

هرگز نمیرد آن که دلش زنده شد به عشق            ثبت است بر جریده عالم دوام ما

دکتر شفیعی کدکنی در سال 90 به مناسبت تولد هفتاد سالگی استاد غزلی را با این مطلع سرود:

«بخوان که از صدای تو سپیده سر برآورد
وطن ز نو جوان شود دمی دگر برآورد...»

و هوشنگ ابتهاج (سایه) در وصف او خواند:

«قدسیان می دمند نای ترا
تا خدا بشنود نوای ترا
آسمان پهن کرده گوش که باز
بشنود بانگ ربنای ترا».

یغما گلرویی نیز اخیرا این دو بیتی را به او تقدیم کرده است:

«این مرد راوی دوران است، او رازهای مگو دارد
حلاج حنجره اش میل آوازهای مگو دارد
خیام در نفسش خفته، حافظ به حافظه بنهفته
صدها ترنم طوفانی با سازهای مگو دارد».

او خسرو آواز ایران است...

ارسال به تلگرام
ارسال به دوستان
تلگرام عصر ایران
انتشار یافته: ۴۸
در انتظار بررسی: ۲۱
غیر قابل انتشار: ۱۳
ناشناس
United States
۱۶:۱۴ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۱
4
38
استاد تولدتون مبارک ، سایه عالی مستدام
علی
Iran, Islamic Republic of
۱۶:۲۴ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۱
4
32
نمیدانم مردمان دوره مولوی،حافظ ویا فردوسی چه حسی از این بزرگان در زمان خود داشتند. بنظرم ما بسیار خوشوقتیم که با استاد در یک عصر و زمان زندگی می کنیم. از عصر ایران بخاطر پرداختن به این موضوع بسیار مهم سپاسگزارم.
اینان شناسنامه ایران هستند.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۶:۳۲ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۱
4
35
زنده باد استاد اواز ایران.
شاهین
Iran, Islamic Republic of
۱۶:۳۵ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۱
4
30
عالی بود. استاد نازنین تولدت مبارک. هر گاه غم تمام وجودم را پر میکند فقط آهنگهای شما نجاتم میدهند و بس. به یاد جوانی می افتم و یاد ایامی که در گلشن مقامی داشتم.
خدا به شما سلامتی و طول عمر با عزت بدهد.
از تهیه کنندگان این متن هم ممنونم. خدا خیرتان بدهد.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۶:۳۶ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۱
4
28
زادروز استاد مبارک. همیشه تندست و شاد و پیروز باشید استاد.
ارژنگ
Iran, Islamic Republic of
۱۶:۳۸ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۱
3
25
تولدت مبارک استاد آواز ..اخلاق ..مردم داری و نبوغ ..تنها صدای توست که مرا در این عرصه و حال آرام میکند ..خدایت عمر طولانی ببخشاید شاید گرمی نفسهایت بر نفسهای بی رمقمان قوتی بخشد و افزونی نهد .
ناشناس
United Arab Emirates
۱۶:۴۱ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۱
3
26
درود بر فخر موسیقی ایران زمین
محمد ابراهیم
United Arab Emirates
۱۶:۴۶ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۱
22
5
درود
نمیدونم سطح سواد موسیقایی دوستان ما کمه یا به عمد به ترویج بت سازی میپردازند ؟ هر کسی کمی با موسیقی دستگاهی اشنا باشه میدونه که قبل از استاد شجریان افراد مختلفمی برای این موسیقی زحمت کشیدند ، اما هیچکدام خسرو اواز نشدند ، در رابطه با مطرح شدن در کشورهای دیگه هم میتوان از استاد گلپایگانی نام برد ، منتها سلیقه موسیقایی تغییر کرده و چون شخص دیگه ای در این عرصه اجازه خواندن نداشت بالاجبار گوشها به موسیقی استاد شجریان عادت کرد .
پاسخ ها
علی محمدی
| Iran, Islamic Republic of |
۰۸:۳۴- ۱۳۹۷/۰۷/۰۲
جناب آقای محمد ابراهیم لطفاً اگر خلوتی برای خود داشتید انصافاً کمی به حرفهای خود فکر کنید و ببینید چقدر واقع بین هستید .از اوضاع مدیریت موسیقی ایران همینطوری سینه مالامال درداست ... لطفاً شما دیگر بر آن نمک نپاشید اگر یک ایرانی هنردوست هستید.
ارژنگ
Iran, Islamic Republic of
۱۶:۴۹ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۱
4
13
به نظر توجه شما به خواست ملت ایران در این روز گهربار به جهت تجلیل از این استاد بزرگوار.. از اینکه شما را به عنوان تنها روزنامه اینترنتی انتخاب کردم وروزها و شبها ساعت ها اخبار شما رو دنبال میکنم بر خود میبالم ..باشد که باشید و تریبون واقعی ایران عزیز و کهن بمانید . سپاس فراوان .
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۶:۵۲ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۱
4
18
زنده باد خسرو آواز ایران. شجریان
حسین
Iran, Islamic Republic of
۱۶:۵۶ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۱
4
8
در این روزگار سوداگری ،شما انسانیت وشرافت خود را نفروختید.
سپاس استاد
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۷:۰۴ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۱
3
15
درود بر استاد
ناشناس
France
۱۷:۳۰ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۱
3
7
به استاد شجریان بزرگ درود میفرستیم هنرمند شریفی که نه تنها با آوازش بلکه با هر سخنی که میگوید دل می برد .استاد عزیز حتی سکوت شما برای ما سرشار تر است از هیاهوی بسیار مدعیان. دعای ما با خدایمان همیشه حضور شاداب شما است در ایران و برای ایران.
mehdi
Iran, Islamic Republic of
۱۷:۳۴ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۱
2
5
پایدار باشید
علی
Iran, Islamic Republic of
۱۷:۴۱ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۱
2
6
انشاالله استاد آواز ایران همیشه پایدار باشند.
با تشکر از عصر ایران
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۷:۴۳ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۱
2
7
سایه تان مستندام
ماشاالله احمدی
Iran, Islamic Republic of
۱۷:۴۴ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۱
2
6
درود بر تو ای زیبا ترین نغمه خوان سحر .همه تو را خسرو آواز می خوانند ولی من سلطان آواز می خوانم چون سلطان با رمانش مخاطبین را میخ کوب می کندو تو نیز مخاطبین خود مات و مبهوت هنرنمایی خود می کنی با عرض ادب نه هنر دروصف آید نه خالق هنر .. فقط می گویم دوستت دارم زنده باشی شاید این دو عبارت رساترین پیام من باشد
کاربر
Iran, Islamic Republic of
۱۷:۵۴ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۱
2
7
مستان سلامت می کنند!!
هَر بِژی،استاد گیان...
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۹:۵۱ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۱
2
4
دست نفست ستاره ها را چیده است
شب با دف ماه، تا سحر رقصیده است
همچون سحر از عطر اذان سرشاری
انگار لب تو را خدا بوسیده است
کیوان
Iran, Islamic Republic of
۱۹:۵۳ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۱
2
5
استادسال روز تولدت مبارک،،،،انشالله طول عمرت همیشه باعزت بوده وخواهدماند
خويي
Iran, Islamic Republic of
۲۰:۰۱ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۱
2
6
يك ايران ويك شجريان
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۲۰:۳۰ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۱
2
7
آنقدر بزرگ و عزیز است که چیزی نمیتوان و نباید نوشت!
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۲۰:۳۱ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۱
1
5
خدایا به حق این ایام شفای عاجل به این استاد عزیز عنایت بفرما
استاد تولدتان مبارک انشاءا..100 سال زنده باشی
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۲۱:۲۰ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۱
1
5
به امید سلامتی ایشان
انشااله خداوند صدو بیست سال عمر باعزت نصیب این یگانه مرد کند.
بیوک
Iran, Islamic Republic of
۲۱:۵۷ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۱
1
2
ساغ اول عصر ایران
محمد
United States
۲۲:۴۱ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۱
2
4
هرار جهد بکردم که سر عشق بپوشم
نبود بر سرم اتش میسرم که نجوشم
بفکر بودم از اول که دل به کس نسپارم
شمایل تو بویدم نه عقل بماند و نه هوشم

استاد تولدت مبارک
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۲۳:۰۴ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۱
2
7
اتفاقاً هر کشوری به جهانیان به شناسنامه هنری نیاز مند است و امثال استاد شجریان شناسنامه ملی ایرانیان است و نشان هویت ملی ما.
این قبل افراد معرف ایران و ایرانی اند نه شعارهای سیاسی و عملکردهای سیاسی.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۲۳:۱۸ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۱
2
6
درود و جاودان باد استاد آواز ایران
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۲۳:۲۹ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۱
2
5
دشتی شکوفه در چمن ها باز گردد
سالی که با دیدار تو آغاز گردد
تا تو بخوانی دلبرا تا کوی دلبر
مرغ دلم آماده پرواز گردد
خوانی تو نام بلبل شوریده حالی
چشم عروسان چمن پر ناز گردد
بسیار باید ای صدای آسمانی
تا یک نفر چون حافظ شیراز گردد
بردی دل از ما تا بکی این دلربایی
باید بمیرم تا که یارم باز گردد


خبلی دوست داشتم از نزدیک استاد را ببینیم . ان شالله همیشه سلامت باشند.
رضا
Iran, Islamic Republic of
۲۳:۳۱ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۱
2
6
استاد شجریان ،گوهر ناب موسیقی ایران ، سلامت وسرحال باشید.به ما شوق زندگی بخشیدی وصدایت ارام همه جانها.جاودان وپاینده باشید.
افرین به عصر ایران ،افرین به قدر شناسیت .حالمان کمی خوب شد.موفق باشید
هم وطن
United States
۰۱:۴۳ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۲
2
6
سایه ات مستدام باد استاد
مهدی
Australia
۰۴:۵۰ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۲
2
6
انچه خوبان همه دارند تو تنها داری استاد.خداوند شما را از ما نگیرد. زاد روزت مبارک.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۰۷:۳۴ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۲
2
5
خوب بود برای تکمیل مطلب یکی از آثار استاد را هم در انتهای مطلب می آوردید
امید
Iran, Islamic Republic of
۰۸:۱۶ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۲
2
6
استاد عزیز.... دلتنگ شماییم
عل محمدی
Iran, Islamic Republic of
۰۸:۳۷ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۲
2
6
نگارینا دل و جانوم (جانم) ته (تو) داری

همه پیدا و پنهانم ته داری
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۰۸:۳۹ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۲
2
7
تو قلبم جا داری!
محمد
Iran, Islamic Republic of
۰۹:۰۰ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۲
1
3
عاشقانه دوستش داریم. تولدت مبارک ممنون که به دنیا اومدی.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۰۹:۰۷ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۲
2
3
حماسه ایی شد داستان بی مهری این بوق بد صدای سیما به فرزانه استاد
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۰۹:۱۸ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۲
2
3
درود بر استاد بزرگ که در دل ايرانيان اصيل جاي دارد. سلامت بمانيد.
ع محمدی
Iran, Islamic Republic of
۰۹:۱۹ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۲
2
3
ای من به قربون این قلب
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۰۷ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۲
2
4
درود وسلام براستاد شجریان
ر- ش- ش
Iran, Islamic Republic of
۱۳:۲۶ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۲
2
0
تولد من هم هست اول مهر . وسط سال . روز اعتدالین پاییزی
صادق
Iran, Islamic Republic of
۱۳:۳۳ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۲
2
2
برای سلامتی استاد ۵مرتبه صلوات.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۴:۱۴ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۲
2
2
پایدار باشد استاد شجریان کاش یه برنامه مستند امروزی از دلربائیهای صوتی ایشان به همین مناسبت میگذاشتید
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۴:۱۷ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۲
2
2
خدا یا به سلامت دارش.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۴:۱۹ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۲
2
3
استاد عزیز.... خیلی دلتنگ شماییم.
حسین
Iran, Islamic Republic of
۱۵:۱۱ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۲
2
3
زنده باد استاد شجریان عزیز
تولدتون مبارک
پربازدید ها
علم و فناوری