عصر ایران
نیازمندیها
عینک دید در شب و آفتابی
از اولين كساني باشيد كه اين عينك را امتحان مي كنند!
کد خبر: ۸۷۵۵۳
تاریخ انتشار: ۲۶ مهر ۱۳۸۸ - ۰۸:۲۱
وي براي اجراي موفقيت آميز فرايند خودامدادي، وجود يک برنامه جامع، هماهنگي لازم بين ارگان هاي مسوول و وجود ضمانت اجرايي و نيز اختصاص بودجه به اين امر را ضروري مي داند.


زمين‌لرزه 4 ريشتري كه بعد از ظهر شنبه در جنوب شرق تهران رخ داد و مناطق مختلف پايتخت را لرزاند، خوشبختانه هيچ‌گونه تلفات و خساراتي را در پي نداشت ؛ با اين حال زنگ خطر ديگري براي هشياري و آمادگي بيشتر مردم و سازمان‌هاي مختلف ذي ربط نسبت به وقوع زمين‌لرزه‌هاي بزرگتر احتمالي در تهران بود كه سال‌هاست كارشناسان زلزله نسبت به احتمال وقوع آن هشدار مي‌دهند.

به گزارش ايسنا، به زعم عده‌اي زلزله تهران، قابل کنترل و مهار است ؛ اگر مکانيزم هاي دفاعي را به موقع و درست به کار گيريم. به هر حال براي اينکه هنگام رويارويي با اين واقعيت و بروز زلزله احتمالي، غافلگير نشويم و نيز براي اطلاع از وضعيت فعلي شهر تهران در مقابل بروز زلزله؛ بد نيست از زبان اساتيد، متخصصان و كارشناسان اين حوزه نگاهي داشته باشيم به وجوه و ابعاد متاثر از زلزله.

پيش بيني زلزله

صحبت در خصوص زلزله، پيش از هر چيز، توجه انسان را به بحث پيش بيني مي کشاند. آيا مي توان بازه زماني و مکاني زلزله و بالاخص زلزله تهران را پيش بيني کرد؟

رييس پژوهشکده زلزله شناسي پژوهشگاه بين المللي زلزله شناسي و مهندسي زلزله، در پاسخ به اين سوال مي‌گويد: به طور کلي ادعاي پيش بيني زلزله، موضوع قابل قبولي نيست. در حال حاضر چه به لحاظ تکنولوژي و چه به لحاظ علمي اين امکان وجود ندارد که بتوانيم در يک زمان مشخص و در يک نقطه خاص، زلزله را پيش‌بيني کنيم.

دکتر مهرداد مصطفي زاده مي افزايد: البته اين بدان معنا نيست که ما اين موضوع را رها کنيم، چرا که در عرصه علمي موارد ناشناخته متعددي وجود دارد که پاسخ قطعي آنها تاکنون مشخص نشده است؛ به هر حال فعاليت و مطالعات علمي در اين خصوص همچنان ادامه دارد.

دکتر مهدي زارع نيز در خصوص امکان پيش بيني بازه زماني و مکاني زلزله تهران مي گويد: آنچه در تاريخ به ثبت رسيده حاکي از آن است که از زماني که تمدن انساني در شمال تهران به وجود آمده، رکورد زلزله مخرب وجود نداشته است؛ اما از نظر زمين‌شناسي تمامي شواهد دلالت بر فعال بودن اين گسل دارند. نکته مهم در مورد اين گسل آن است که احتمالاً دوره هاي بازگشت زلزله هاي مهم در گسل هاي نزديک تهران طولاني تر از آن است که بشر بتواند ثبت کند. يعني تکرار زلزله ها آنقدر زمان برده که تمدن بشري قادر به ثبت آن نبوده؛ و تئوري اي که مي‌تواند در اين مورد وجود داشته باشد اين است که طي پنج، شش هزار سال گذشته در اين گسل زلزله اي رخ نداده است.

معاون پژوهش و فن‌آوري پژوهشگاه بين المللي زلزله شناسي و مهندسي زلزله مي افزايد: در مورد گسل مشا هم مي‌توان اذعان داشت که هر 2500 تا 3000 سال يکبار، زلزله اي بزرگ در اين منطقه رخ داده است.همچنين بر اساس مطالعه اي که در دانشگاه استراسبورگ فرانسه در مورد اين گسل انجام شده، نقطه نقشه‌برداري ايستگاه آبعلي با نقطه رود شور واقع در جاده ساوه با برداشت هاي دقيق گراويمتري سنجيده شده؛ که جمع‌بندي اين مطالعات نشان مي داد، فاصله اين دو نقطه سالي يک سانتي متر بالا مي رود. براي کساني که با زمين‌شناسي آشنايي دارند مشخص است که سالي يک سانتي متر چه رقم بزرگي است. البته اين مجموع برآيند چندين گسل است که چنين حرکتي را سبب مي‌شود ولي در مجموع هر ساله در منطقه جنوب البرز اين تغييرات را داريم.

عملکرد شبکه باند پهن و رابطه آن در پيش بيني زلزله

از مدير شبکه باند پهن و رييس پژوهشکده زلزله شناسي پژوهشگاه بين المللي زلزله شناسي و مهندسي زلزله در مورد نقش اين شبکه و تاثير افزايش تعداد ايستگاه ها در پيش بيني زلزله جويا مي شويم؛ وي پاسخ مي دهد: شبکه باند پهن مانند شبکه لرزه نگاري، اطلاعات لرزه اي را از قسمت هاي مختلف کشور جمع آوري مي کند، و اطلاعات بنيادي را در اختيار مجموعه علمي کشور مي گذارد؛ اطلاعاتي از قبيل وقوع آن لاين اتفاق لرزه اي در نقطه خاصي از کشور.

دکتر مصطفي زاده مي افزايد: اما براي پيش بيني زلزله، اکتفاي صرف به داده هاي اين شبکه نمي تواند کارساز باشد؛ چون سنسورهاي موجود در اين شبکه طوري طراحي شده اند که براي دريافت اطلاعات لرزه اي فقط يک فاکتور را در نظر مي گيرند و ديگر عوامل دروني زمين ساختي را مشخص نمي کند. لذا اگرچه گسترش تعداد ايستگاه ها مي تواند به پيش بيني زلزله کمک کند، اما اطلاعات آن به تنهايي براي بحث پيش بيني، قابل اتکا نيست.

وي عملکرد اصلي شبکه باند پهن را، جمع آوري اطلاعات لرزه اي از 19 ايستگاه موجود در سراسر کشور و ثبت فعاليت لرزه اي کشور دانسته و مي گويد: پس از جمع آوري، اين اطلاعات در مرکز پردازش داده ها، مستقر در پژوهشگاه، ارزيابي شده و اطلاعات اوليه مربوط به کانون زمين لرزه ها که اطلاعاتي بنيادي است مشخص مي شود.

هدف از کاربرد اين اطلاعات بنيادي آن است که با استفاده از آنها ابزارهاي لازم براي امور مهندسي را فراهم کنيم تا پژوهشگران با استفاده از آنها بتوانند نقشه خطر زمين لرزه و يا نقشه پهنه بندي لرزه اي را ترسيم کنند؛ و از کنار هم قرار دادن همه اين اطلاعات مي توان برآورد خطر وقوع يک زمين لرزه در يک منطقه خاص را انجام داد؛ لذا رسالت اصلي شبکه باند پهن کشور، تهيه ملزومات لازم براي جمع آوري اطلاعات بنيادي و نهايتاً استفاده کاربردي آنها براي آينده مي باشد.

زلزله و وضعيت شهر تهران در مواجهه با آن

معاون پژوهش و فن‌آوري پژوهشگاه بين المللي زلزله شناسي و مهندسي زلزله، در مورد چگونگي وضعيت شهر تهران در مواجهه با زلزله گفت: وضعيت شهر تهران واقعاً پيچيده است. از يک سو، زمين لرزه‌هاي مخرب تاريخي در ناحيه شهر ري در زمان چهار سده پيش از ميلاد مسيح و همچنين زلزله هاي تاريخي743، 855، 958 شهرري و رخداد زلزله‌هاي مهم 1177 و 1962 ميلادي بوئين زهرا در جنوب دشت قزوين در غرب تهران که برآورد مي شود همگي بزرگايي بيش از 7 ريشتر داشته‌اند، نمايانگر احتمال رخداد زلزله‌هاي مخرب در ناحيه شهري يا در نزديکي گستره شهر تهران است.

از سوي ديگر، گسل شمال تهران با جابه جا کردن نهشته‌هاي کواترنر در ناحيه شمالي تهران همراه بوده است و آخرين بررسي‌هاي ديرينه لرزه شناسي گوياي لرزه‌زا بودن آن حتي در مدت زمان عهد حاضر- هولوسن مي‌باشد. همچنين در شمال و جنوب تهران گسل هاي فعالي وجود دارند که به دليل نامشخص بودن زمان وقوع زلزله مخرب قبلي در آنها احتمال فعال شدن اين گسل ها بسيار زياد است و از طرف ديگر، موضوع جمعيت شهر تهران است که حدود 10 درصد جمعيت کشور را به خود اختصاص داده و از 50 سال اخير به بيش از 10 برابر افزايش پيدا کرده، به نحوي که امروزه جمعيت تهران بزرگ، حدود 13 ميليون نفر برآورد مي‌شود؛ که اين تعداد جمعيت در ساخت و سازهاي خود به وضعيت گسل ها و ضرورت مقاوم سازي ساختمان ها توجهي نداشته‌اند.

دکتر زارع خاطرنشان کرد: در منطقه شمال شهر تهران در فاصله روستاي کلان در ناحيه پشت درياچه سد لتيان تا جنوب کرج و از آنجا تا ماهدشت و اشتهارد و بويين زهرا در نواري به طول 250 کيلومتر قطعات گسلي بسيار خطرناکي وجود دارند که بخشي از آنها در سده‌هاي اخير فعال شده و قسمت لرزه خيزي برخي ديگر از آنها مشخص نيست. در منطقه جنوب تهران هم چهار گسل مهم ايوانکي، کهريزک و شمال و جنوب ري وجود دارند که مي‌تواند کانون بروز زمين‌لرزه‌هاي بسيار شديدي باشند. از سوي ديگر، ساخت و ساز در حريم گسل هاي فعال در محدوده شهري کرج بزرگ، مارليک و ماهدشت نيز در حال انجام است.

وي گفت: مساله مهم ديگر در تهران وجود لايه‌هاي آبرفتي ضخيم در زير پوسته سطحي زمين به ويژه در مناطق شمالي شهر است که سبب تشديد امواج زلزله و افزايش شدت و ميزان خسارت و تلفات آن مي‌شود. علاوه بر اين، لايه آبرفتي ساختار نرم خاک هاي سطحي در جنوب شهر نيز در تشديد امواج زمين لرزه احتمالي تهران موثرمي باشند.

خصوصيات ژئوتکنيکي شهر تهران

رييس پژوهشکده مهندسي ژئوتکنيک، خصوصيات ژئوتکنيکي مصالح تشکيل دهنده يک ساختگاه را بر مشخصات زمين‌لرزه بسيار اثرگذار دانسته و مي گويد: زمين‌لرزه‌هاي گذشته نشان داده‌اند که اغلب، خسارت وارده بر سازه‌هايي که بر روي خاک هاي نرم ساخته شده‌اند به مراتب بيش از سازه‌هاي ساخته شده بر روي خاک هاي سخت است. مطالعات بر روي جنبش نيرومند زمين به خوبي نشان دهنده تغيير دامنه و محتواي فرکانسي امواج لرزه‌اي به وسيله آبرفت مي‌باشد.

به گزارش خبرنامه پژوهشگاه ، دکتر علي شفيعي، تعيين تاثير شرايط ساختگاهي بر خصوصيات جنبش نيرومند زمين در شهرهاي بزرگ در مناطق مستعد زمين لرزه‌هاي شديد را امري ضروري دانسته و مي افزايد: تهران، در کوهپايه هاي جنوبي رشته کوه هاي البرز واقع شده که به نوبه خود در منطقه‌يي با شرايط لرزه زمين ساختي فعال قرارگرفته است که براساس طبقه بندي آيين نامه 2800، تهران به عنوان منطقه‌يي با خطر زمين لرزه بسيار زياد طبقه بندي مي‌شود.

وي خاطرنشان مي کند: در سال 1376 پژوهشگاه بين المللي زلزله شناسي و مهندسي زلزله، دو پروژه را براي تعيين تاثير شرايط ساختگاهي برخصوصيات زلزله در شمال و جنوب تهران آغاز كرد که اين پروژه ها تا سال 1381 به طول انجاميد.

براساس اين مطالعات، شتاب حداکثر روي سنگ بستر و شتاب حداکثر روي سطح زمين براي زلزله اي با دوره بازگشت 475 سال ارايه شده، که نشان مي دهد در شمال تهران عملا تشديدي صورت نمي پذيرد و شتاب روي سنگ بستر باشتاب روي سطح زمين تقريبا برابر است؛ ليکن در مرکز و مخصوصا جنوب تهران، شتاب روي سنگ بستر وابسته به نوع آبرفت تا حدود40 درصد در سطح زمين افزايش مي يابد.

وضعيت ساختمان هاي شهر تهران در مقابل زلزله

رييس پژوهشکده مهندسي سازه، وضعيت ساختمان هاي موجود در تهران در مواجهه با يک زلزله احتمالي را اسف بار توصيف کرده و مي گويد: از لحاظ کمي برآوردهايي در زمينه آسيب پذيري ساختمان هاي تهران شده است؛ از جمله مطالعه جايکا (آژانس همکاري هاي بين المللي ژاپن) ، و پژوهشگاه، که درصد آسيب پذيري ساختمان ها با روش هاي تقريبي مشخص شد و با توجه به آسيب پذيري ساختمان هاي مصالح بنايي و اينکه حدود 80 الي 85 درصد ساختمان هاي تهران از اين دست مي باشند، بسته به شدت زلزله احتمالي تا اين حدود خرابي تخمين زده مي شود.

دکتر عبدالرضا سروقد مقدم، تدوين دستورالعمل هاي مقاوم سازي ساختمان هاي معمولي توسط مراکز تحقيقاتي زلزله در کشور را از جمله راه هاي موثر براي مقاوم سازي ساختمان ها در تهران دانسته و مي افزايد: اجباري سازي شناسنامه فني لرزه اي براي ساختمان ها که توسط مراکز فني – تحقيقاتي ذيصلاح تدوين شده باشند، نيز مي تواند از جمله اقدامات موثر ديگر براي مقاوم سازي ساختمان ها در تهران باشد.

وي اجباري کردن بيمه زلزله براي ساختمان ها، فعال سازي و يکنواخت سازي فعاليت گروه هاي نظارت مضاعف در شهرداري ها و نيز ارايه تسهيلات لازم براي مقاوم سازي ساختمان هاي مردم را از ديگر راهکارهاي مقاوم سازي ساختمان ها در تهران مي داند.

شريان هاي حياتي در تهران و وضعيت آنها در مواجهه با زلزله

مدير گروه شريان هاي حياتي پژوهشکده مهندسي سازه، منظور از شريان هاي حياتي را سامانه هاي تامين انرژي برق، گاز، نفت و تامين آب و دفع فاضلاب، ترابري يا حمل و نقل و اطلاع رساني و مخابرات دانسته و مي گويد: هر سامانه شريان حياتي خود از سه دسته مولفه هاي اصلي که عبارتند از تاسيسات کليدي، خطوط انتقال و شبکه هاي توزيع تشکيل شده است. براي مثال در مورد سامانه تامين برق، تاسيسات کليدي شامل نيروگاه، پست هاي انتقال و مرکز کنترل شبکه، خطوط انتقال مشتمل بر خطوط فشار قوي انتقال برق و شبکه توزيع شامل خطوط فشار ضعيف داخل شهر مي باشند.

دکتر محمود حسيني با اشاره به وجود تمام انواع شريان هاي حياتي در تهران به صورت فشرده و در کنار يکديگر، افزود: با توجه به فشردگي و تراکم شريان هاي حياتي در تهران از يک سو و عدم مقاومت بسياري از آنها در برابر زلزله از سويي ديگر، در صورت وقوع زلزله در تهران بايد انتظار گسيختگي هاي متعددي در شبکه هاي آب و فاضلاب، گاز، سقوط برخي از دکل هاي برق، فروريزي برخي پل ها و حوادثي از اين قبيل را داشته باشيم؛ که البته در اثر برخي از آنها آتش سوزي هاي گسترده اي نيز مي تواند رخ دهد.

وي، اصول ايمني به کار رفته در شريان هاي حياتي تهران را ناکافي دانسته و مي گويد: به دليل قدمت سامانه آب در تهران، اصول مقاومت در برابر زلزله براي آن لحاظ نشده؛ در مورد فاضلاب نيز عليرغم تازگي سامانه، اصول ايمني در برابر زلزله آنطور که بايد در آن رعايت نشده است. سامانه برق در قسمت هاي جديد نسبتاً داراي مقاومت است، ولي بخش هاي قديمي همچنان فاقد مقاومت مي باشند. در مورد سامانه گاز نيز، اگرچه از لحاظ طراحي، نکات مربوط به ايمني لرزه اي لحاظ شده، لکن به لحاظ اجرايي ضعف هايي در اين خصوص موجود است.

دکتر حسيني تصريح مي کند: در مورد شبکه ترابري و حمل و نقل نيز، بسياري از پل ها داراي آسيب پذيري بالا هستند و برخي شيب هاي مشرف به بزرگراه ها نيز احتمال لغزش دارند.

وضعيت مديريت بحران شهر تهران در مواجهه با زلزله

رييس پژوهشکده مديريت بحران و خطرپذيري، مفهوم مديريت بحران را بسيار گسترده خوانده و شامل يک رشته مراحل مختلف، از پيشگيري و کاهش خطرپذيري تا آمادگي مردم و واکنش اضطراري و نيز بازسازي دانست.

دکتر اميني حسيني مي افزايد: مديريت بحران شامل فعاليت مجموعه اي از ارگان هاي دولتي، نيمه دولتي، غير دولتي و مردم است که مسووليت آن در تهران به عهده سازمان مديريت بحران شهر تهران، تحت پوشش شهرداري تهران و در کل کشور به عهده ستاد حوادث و سوانح غيرمترقبه وزارت کشور مي باشد.

وي در خصوص توان و امکانات پيکره مديريت بحران در تهران، هنگام وقوع يک زلزله احتمالي مي گويد: در شهرداري تهران ستادي مرکب از نمايندگان نهاد هاي مختلف نظير وزارت کشور، بهداشت و درمان و نيز نيروهاي نظامي و انتظامي تشکيل شده است که اين ستاد فرماندهي عمليات را به عهده مي گيرد و داراي امکانات مخابراتي و اطلاع رساني است که در صورت بروز هر زلزله اي مي تواند هماهنگي و ارتباط لازم را داشته باشد.

وي مي افزايد: اما وضعيت عملياتي و اجرايي ارگان هاي امدادرساني در تهران طور ديگري است. به عنوان مثال، در تهران حداکثر بين 60 تا 70 ايستگاه آتش نشاني وجود دارد؛ تعداد نيروهاي تخصصي آموزش ديده و حتي داوطلب سازمان هلال احمر هم محدود است؛ لذا در صورت وقوع يک زلزله بزرگ حتي اگر اطلاع رساني هم صورت گيرد، به علت محدوديت نيروها و يا مسدود شدن راه ها، امکان امداد رساني و اطفاي حريق در کل پهنه شهر وجود نخواهد داشت.

رييس پژوهشکده مديريت بحران و خطرپذيري، خاطرنشان مي کند: اين مشکل فقط مختص تهران و ايران نيست و در ساير کشورها نيز چنين مشکلاتي وجود دارد و لذا نبايد توقع داشت که سازمان هاي دولتي، در يک رويداد لرزه اي بزرگ به تنهايي همه امور مربوط به واکنش اضطراري را انجام دهند.

دکتر اميني حسيني از توسعه فعاليت هاي خود امدادي يا دگر امدادي در جهان و ايران نام برده و مي گويد: اين فعاليت عبارت است از دادن آگاهي و آموزش هاي لازم و نيز توانمندسازي مردم براي کمک و امداد رساني به خودشان در زمان وقوع سوانح بزرگ.

وي، اثربخشي خودامدادي را به مراتب بيشتر از اقدامات نيروهاي امدادگر دانسته و متذکر مي شود: از آنجا که در امداد رساني پس از وقوع زلزله، بحث زمان بسيار حياتي است؛ و در صورتي که زمان از دست برود روند مرگ و مير به شدت افزايش مي يابد، لذا منتظر رسيدن نيروهاي امدادي شدن که مي تواند چندين روز به طول انجامد؛ چندان معقول نيست.

دکتر اميني حسيني گفت: اگر مصدومان زير آوار مانده را ظرف مدت حداکثر 72 ساعت از زير آوار بيرون نياوريم، اميد کمي به زنده ماندشان خواهد بود؛ لذا خودامدادي مردم پس از وقوع زلزله مي‌تواند بسيار اثربخش باشد. مثلاً در زلزله کوبه ژاپن، نقش نيروهاي مردمي براي نجات زير آوارماندگان بيش از 80 درصد و سهم نيروهاي امدادي در اين مورد کمتر از20 درصد بود. در زلزله بم هم گزارش ها حاکي از آن است که تا رسيدن نيروهاي امدادگر زمان زيادي صرف شد و بيشتر نجات يافتگان توسط همسايگان، اهل فاميل و مردم از زير آوار خارج شدند.

وي براي اجراي موفقيت آميز فرايند خودامدادي، وجود يک برنامه جامع، هماهنگي لازم بين ارگان هاي مسوول و وجود ضمانت اجرايي و نيز اختصاص بودجه به اين امر را ضروري مي داند.

چه بايد کرد؟

دکتر مهدي زارع در اين باره مي گويد: اولين قدم براي کاهش تلفات ناشي از زلزله به نظر بنده جلوگيري از ساخت و ساز بي رويه و بدون رعايت اصول در منطقه تهران مي‌باشد. بايد مردم را مطلع کرد که تمهيدات ساخت و ساز مقاوم، تمهيدات ساده اي است که با رعايت آن در هر پروژه مي توان سازه مورد نظر را در برابر زلزله ايمن کرد.

وي، مطالعه کارشناسان بر روي گسل ها را راهکار ديگري براي کاهش خسارات زلزله عنوان کرده و افزود: ايران از توان علمي بالايي برخوردار است ولي بر بسياري از گسل ها هنوز مطالعه انجام نگرفته است. ضمن اينکه ورود تجهيزات مدرن در سيستم شبکه هاي زلزله نگاري در ايران ضروري است. در ايران يک هزار و100 دستگاه در شهرها و روستاها مستقرند که متاسفانه اين دستگاه ها با سيستم مدرن ماهواره اي و يا مخابراتي به پژوهشکده هاي زلزله شناسي متصل نيستند و تنها در صورت حضور کارشناسان در محل مي توان به علائم ثبت شده در دستگاه دست پيدا کرد؛ اين روش عملا پاسخگو نبوده و نخواهد بود.

در کشور لرزه خيز ايران فن‌آوري براي استفاده از ارتباطات ماهواره اي و راديويي براي سرعت بخشي دسترسي کارشناسان به اطلاعات، ضروري است؛ چرا که در اين صورت متخصصان مي توانند به شکل کشيک در تمام ساعات شبانه روز اطلاعات را مدل کنند و به صورت احتمالي حدس بزنند رخداد زلزله در کدام مکان و زمان مي تواند اتفاق بيافتد و در نهايت اطلاع رساني به مردم سريعتر صورت مي گيرد. به عقيده من اين روش موثر ترين روش در تسريع اطلاع رساني و جلوگيري از وقوع فجايع انساني ناشي از زلزله است.

رييس پژوهشکده زلزله شناسي با بيان اين مطلب که مراکز استراتژيک موجود در تهران بايد مقاوم سازي شوند؛ مي گويد: تخريب مراکز استراتژيک از قبيل بيمارستان ها و کارخانه هاي صنعتي متمرکز در اطراف تهران، در صورت بروز زلزله، خسارت هاي اقتصادي زيادي را بر کشور تحميل خواهد کرد که چه بسا غيرقابل جبران باشد.

مصطفي زاده مي افزايد: تقويت تجهيزات و نيروهاي امدادرساني نيز مي تواند در کاهش خسارت هاي زلزله، نقش مهمي داشته باشد. مديريت واحد، هماهنگي و تعامل معقول ميان سازمان هاي درگير در امر سوانح به طور يکپارچه، راهکاري اجتناب ناپذير براي مقابله با زلزله و کاهش خسارات آن مي باشد.

مدير گروه شريان هاي حياتي پژوهشکده مهندسي سازه، مقاوم سازي سامانه هاي موجود را اولين اقدام براي کاهش خطرپذيري شريان هاي حياتي موجود در تهران عنوان کرده و مي گويد: بايد هرگونه توسعه در اين سامانه ها نيز با رعايت اصول ايمني در برابر زلزله انجام گيرد.

دکتر محمود حسيني، آخرين گام در اين راستا را تدوين سناريوهاي زلزله و اقدام به پيش بيني شرايط احتمالي پس از وقوع زلزله در شهر دانسته و مي افزايد: در نهايت پيش بيني نيروهاي انساني متخصص و ابزارهاي مورد نياز براي رويارويي با شرايط بحراني و آماده سازي برنامه هاي عملياتي لازم از جمله ضروري ترين راهکار کاهش خطرپذيري شريان هاي حياتي در تهران است.

وي خاطرنشان مي کند: نکته مهمي که در خصوص شريان هاي حياتي مطرح است، آن است که تمام اين سامانه ها در اختيار دولت مي باشد و بخش خصوصي نقش چنداني در بهره برداري و نگهداري آنها ندارد؛ لذا اين وظيفه مسوولان و متصديان امر است که هر چه سريع تر نسبت به راهکارهاي مذکور اقدام كنند؛ چرا که در غير اين صورت وقوع زلزله در تهران مي تواند در اثر عملکرد نامناسب شريان هاي حياتي به فاجعه اي بزرگ تبديل شود.

رييس پژوهشکده مديريت بحران و خطرپذيري، کاهش خسارات ناشي از زلزله را در گرو عزم ملي، تامين بودجه و آموزش نيروهاي کارآمد در مدت زمان معقول دانسته و مي گويد: تهران يک شهر با سابقه اي حدود 200 ساله است که طي اين مدت بسيار آسيب پذير رشد کرده و نبايد انتظار داشت در کوتاه مدت ريسک و خطرپذيري آن به حد زيادي کاهش يابد.

اميني حسيني مي افزايد: طرح جامع مديريت بحران براي شهر تهران توسط سازمان مديريت بحران تدوين شده که در آن کاهش ريسک در تهران در سه بخش: کوتاه مدت، ميان مدت و بلند مدت در نظر گرفته شده است. در اقدامات کوتاه مدت که ظرف مدت سه سال قابل انجام است، بخش پاسخ به بحران تقويت مي شود و توانمندي ها و ظرفيت شهر تهران افزايش مي يابد؛ تعداد ايستگاه هاي آتش نشاني افزايش يافته و بيمارستان ها و ساير مراکز استراتژيک مقاوم سازي مي شوند؛ که البته اجراي اين برنامه ها مستلزم همکاري همه نهادها و ارگان هاي درگير مي باشد.

وي برنامه هاي ميان مدت را در بازه زماني سه تا پنج سال قابل اجرا دانسته و مي گويد: در اين مقطع از برنامه، شريان هاي حياتي، پل ها و ساختمان هاي عمومي مقاوم سازي مي شوند و راه هاي باريک، تعريض مي شوند.

دکتر اميني حسيني، مقاوم سازي و بازسازي ساختمان هاي مسکوني را از جمله اقدامات بلند مدت در طرح جامع دانسته و مي گويد: اين برنامه در يک مقطع زماني 10 تا 12 ساله قابل اجرا است؛ که طي اجراي آن بايد تسهيلات لازم در اختيار مردم قرار داده شود و نيز نظارت هاي سختي بر ساخت و سازهاي جديد صورت پذيرد.

وي خاطرنشان مي کند: اين برنامه جامع در حال حاضر براي تهران تدوين شده و در حال اجراست؛ که اگر به درستي اجرا شود، مي تواند ريسک شهر تهران را به نحو چشمگيري کاهش دهد.

رييس پژوهشکده مديريت بحران و خطرپذيري، ارتقاي آمادگي هاي فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي را نيز يکي از مهمترين مسايل دخيل در کاهش خسارات زلزله دانسته و مي گويد: اگر چه اين مبحث بسيار مغفول مانده اما مي توان گفت اهميت آن حتي از مسايل فني و مهندسي نيز بيشتر است؛ چرا که اگر مردم صرفاً معتقد به تقدير باشند و اينکه قادر به انجام هيچ کاري در مقابل زلزله نيستند؛ دولت هر قدر هم تلاش کند، نتيجه اي نخواهد داشت لذا تغيير نگرش و باورهاي مردم در اين زمينه، اصلي انکارناپذير است که تحقق آن مستلزم تعامل حوزه‌هاي مختلف علمي، فرهنگي و... با يکديگر است.

دکتر اميني حسيني تصريح مي کند: ترويج مشارکت مردمي با ايجاد تشکل هاي محلي، جلسات مذهبي، هيات‌هاي مساجد و سخنان ائمه جمعه و جماعات از جمله راهکارهايي است که اثربخشي فراواني دارد.

وي مي افزايد: تاکنون سياست ها بر اين اصل استوار بود که پس از وقوع زلزله ، واکنش نشان داده شود و به امداد رساني، آواربرداري و بازسازي پرداخته شود؛ حال آنکه بايد رويکرد پيشگيري از بحران، جايگزين رويکرد پاسخ به بحران شده؛ بخشي از منابع و سرمايه گذاري هاي واکنش اضطراري و بازسازي به مقاوم سازي و پيشگيري اختصاص يابد تا علاوه بر کاهش خسارات و فجايع انساني زلزله - که چه بسا غيرقابل جبران هستند - اثربخشي آن افزايش يافته و هزينه هاي بازسازي کاهش يابد.
 
بازدید از صفحه اول
sendارسال به دوستان
printنسخه چاپی
Bookmark and Share
نظرات بینندگان
نام:
ایمیل:
* نظر: