سالها، امارات متحده عربی و عربستان سعودی، ظاهرا به طور هماهنگ، قدرت ژئوپلیتیکی و اقتصادی خود را در سراسر خلیج فارس و فراتر از آن به نمایش میگذاشتند، اما تحلیلگران میگویند که پس از سالها، اختلافات دو کشور بر سر منافع رقابتی که از آبراههای منطقهای تا راهروهای قدرت در واشنگتن دی سی امتداد دارد، رقابت و مبارزه فزاینده برای نفوذ بین دو کشور - اخیرا در یمن - به اوج خود رسیده است.
به گزارش عصرایران، خبرگزاری فرانسه در گزارشی با اشاره به رقابت شدید بین عربستان سعودی و امارات متحده عربی برای نفوذ در منطقه، نوشت:
رابطه زمانی نزدیک بین "محمد بن سلمان"، ولیعهد عربستان سعودی و" محمد بن زاید آل نهیان"، رئیس امارات متحده عربی، مدتها به عنوان ستون فقرات اتحاد بین این دو کشور خلیج فارس تلقی میشد.
اما با افزایش اختلاف نظرها و تسریع اصلاحات اقتصادی گسترده در داخل و همزمان با تقویت سلطه عربستان سعودی در خارج از کشور، صحبتهایی مبنی بر اختلاف با رهبر امارات که پیش از این مربی بن سلمان محسوب میشد، مطرح شده است.
اکنون این دو نفر خود را در دو جبهه مخالف بر سر تولید نفت در اوپک، سودان، شاخ آفریقا و اکنون یمن میبینند، جایی که هر دو کشور بخشی از یک ائتلاف نظامی ضد حوثی هستند اما از جناحهای رقیب در دولت به رسمیت شناخته شده بینالمللی حمایت میکنند.
"بارا شیبان"، کارشناس یمن و خلیج فارس، به اختلافات عمیق استراتژیک و ایدئولوژیک بین دو کشور اشاره کرده و افزود عربستان سعودی از آنچه که تمایل امارات متحده عربی در یمن و سودان جنگزده برای "تجزیه کشور" با حمایت از نیروهای مخرب در تلاش برای نفوذ میداند، نگران است.
او همچنین گفت که در میان رهبری امارات "وسواس" برای مبارزه با اخوان المسلمین و اسلام سیاسی وجود دارد، موضعی که امارات متحده عربی به دنبال پیشبرد آن در سراسر منطقه بوده است، اما عربستان سعودی به همان اندازه در آن سهیم نیست.
عربستان سعودی همچنین مشتاق است آنچه را که برتری منطقهای خود میداند، حفظ کند.
شیبان گفت: "دیدن کشوری با نفوذ عظیم، مانند امارات متحده عربی، که در حال ایجاد توافقهای دوجانبه است... و ناگهان در چندین کشور با این بازیگران غیردولتی جای پایی پیدا میکند، چیزی است که سعودی ها بسیار نگران آن خواهند بود."
مخالفت این دو کشور در یمن اخیرا زمانی آشکار شد که شورای انتقالی جداییطلب جنوب (STC) - که توسط امارات متحده عربی و بخشی از اتحاد حاکم یمن حمایت میشود - بخشهایی از استانهای "حضرموت" و "المهره" را که سرشار از منابع طبیعی هستند، از نیروهای وفادار به دولت تحت حمایت عربستان سعودی تصرف کرد.
ائتلاف نظامی به رهبری عربستان سعودی در یمن، که برای مبارزه با "حوثی ها " (انصارالله) تشکیل شده و امارات متحده عربی نیز به طور اسمی به آن تعلق دارد، روز سهشنبه یک محموله سلاح اماراتی را که ظاهرا برای جداییطلبان ارسال شده بود، بمباران کرد.
اما شکافها در ائتلاف سالها پیش از آن، با خروج بخش عمدهای از نیروهای امارات متحده عربی از یمن در ژوئیه 2019، شروع به آشکار شدن کرده بود.
شیبان گفت: اهداف امارات و عربستان سعودی در یمن "به طور قابل توجهی متفاوت" است و "هیچ راهی برای آشتی دادن این دو رویکرد وجود ندارد."
در ماه نوامبر، دونالد ترامپ، رئیس جمهوری ایالات متحده، پس از درخواست محمد بن سلمان در سفری به واشنگتن، قول داد که به جنگ فرسایشی در سودان پایان دهد.
ابوظبی به طور گسترده به مسلح کردن نیروهای شبهنظامی پشتیبانی سریع (RSF) متهم شده است که از آوریل 2023 با ارتش منظم سودان در حال جنگ بودهاند. امارات متحده عربی بارها این اتهامات را رد کرده است. در همین حال، ارتش سودان از عربستان سعودی حمایت دریافت کرده است.
"عمادالدین بدیع"، محقق خاورمیانه و شمال آفریقا، گفت که دشوار است پیشروی شورای انتقالی جنوب در یمن را "چیزی جز انتقام امارات از دیدار محمد بن سلمان با ترامپ" دانست، که به گفته او به طور ضمنی به عنوان تلاش عربستان سعودی برای اتخاذ موضعی سختگیرانهتر در قبال امارات تلقی میشود.
شاخ آفریقا به لطف موقعیت استراتژیک خود که در مجاورت دریای سرخ، خلیج عدن و اقیانوس هند قرار دارد، به عرصه دیگری از رقابت تبدیل شده است.
امارات متحده عربی روابط خود را با اتیوپی و "سومالیلند" که به دنبال جدایی از سومالی است، تقویت کرده و از سال 2017 یک پایگاه نظامی در بندر "بربره" راهاندازی کرده است.
در همین حال، عربستان سعودی به دنبال تقویت دولت سومالی به پایتختی موگادیشو بوده است.
اسرائیل که در سال 2020 با امارات متحده عربی روابط برقرار کرد، هفته گذشته سومالیلند را به رسمیت شناخت، اقدامی که توسط عربستان سعودی و 20 کشور عمدتا مسلمان دیگر محکوم شد. امارات متحده عربی به این محکومیت نپیوست.
بدیع گفت که این به رسمیت شناختن "عاملی بود که احساس تهدید را در طرف سعودی تقویت کرد." او افزود که سومالیلند میتواند بعدا به دنبال به رسمیت شناختن اسرائیل باشد، "که چیزی است که امارات متحده عربی قصد دارد از آن استفاده کند."
اسرائیل همچنین به دنبال عادیسازی روابط با عربستان سعودی بوده است.
پس از اختلاف بین امارات متحده عربی و عربستان سعودی بر سر کاهش تولید اوپک در سال 2021، رقابت اقتصادی دو کشور نیز تشدید شده است، زیرا هر دو کشور به دنبال تنوعبخشی به اقتصاد خود و دوری از وابستگی مفرط به نفت هستند.
ریاض از آن زمان به شدت برای جذب شرکتهای چندملیتی اقدام کرده و شرکتهایی را که با سازمانهای دولتی تجارت میکنند، ملزم کرده است که دفتر مرکزی منطقهای خود را در آنجا مستقر کنند و برخی را وادار به نقل مکان از امارات متحده عربی کرده است.
فشار تحت طرح ملی "چشمانداز 2030 عربستان سعودی" به هوانوردی، گردشگری و رسانهها نیز گسترش یافته است، به طوری که عربستان سعودی یک شرکت هواپیمایی، فرودگاه و پروژههای تفریحی جدید را برای رقابت با مراکز تثبیتشده دبی راهاندازی کرده است.
در هفتههای اخیر، ریاض همچنین بیسروصدا قوانین خود را برای اجازه دادن به ساکنان ثروتمند و غیرمسلمان خارجی برای خرید الکل تسهیل کرده است - که به عنوان تلاش دیگری برای جذب کارگران خارجی که در غیر این صورت به امارات متحده عربی جذب میشدند، تلقی میشود.