داستان «سفر به مرکز زمین» دیگر فقط یک داستان یا رمان نیست. کشف ساختارهای عظیم و اقیانوسهای پنهان در لایههای زیرین سیاره، دانشمندان را با این سؤال روبهرو کرده: زیر زمین چه خبر است؟
درحالیکه تمام تلسکوپهای دنیا به دنبال نشانهای از آب در مریخ یا قمرهای مشتری هستند، یک تیم بینالمللی از دانشمندان متوجه شدند که بزرگترین انبار آب و شاید «حیات» در منظومه شمسی، درست زیر پای خودمان قرار دارد.
به گزارش همشهری آنلاین، در ژانویه ۲۰۲۶، انتشار دادههای جدید از لرزهنگارهای حساس فاش کرد که در عمق ۷۰۰ کیلومتری زمین، یعنی در منطقهای که فشار و حرارت باید همه چیز را ذوب کند، ساختارهایی با هندسه منظم و مخازن عظیم آب کشف شده است. این یک کشف ساده نیست؛ این بازنویسی کامل تاریخ سیاره ماست. آیا ممکن است زمین دارای یک «زیستکره دوم» باشد که از چشم خورشید پنهان مانده است؟
چطور میتوانیم عمق ۷۰۰ کیلومتری زمین را ببینیم وقتی عمیقترین چاهی که بشر کنده فقط ۱۲ کیلومتر است؟ پاسخ در فناوری «توموگرافی لرزهای» سال ۲۰۲۶ نهفته است. دانشمندان با استفاده از امواج حاصل از زمینلرزهها و تحلیل آنها توسط ابرکامپیوترهای کوانتومی، موفق شدند نقشهای سهبعدی از گوشته زمین تهیه کنند. آنها با چیزی روبرو شدند که نامش را «ناهنجاری بزرگ» گذاشتهاند؛ مناطقی با چگالی متفاوت که نشاندهنده وجود فضاهای وسیع و مواد غیرمنتظره در اعماق زمین است.
یکی از شگفتانگیزترین بخشهای این کشف، تایید وجود «آب» در ساختار کانیهای اعماق زمین است. اما این آب به شکل دریاچههایی که ما میشناسیم نیست؛ بلکه در حالت مولکولی داخل سنگهایی به نام «رینگوودیت» بهدامافتاده است. حجم این آب پنهان، سه برابر تمام اقیانوسهای روی سطح زمین تخمین زده میشود! این یعنی سیاره ما مانند یک اسفنج غولپیکر است که اقیانوسهای اصلیاش را در قلب خود پنهان کرده تا از تبخیر و نابودی در امان بمانند.
اما آنچه موضوع را «عجیب» و حتی کمی ترسناک میکند، شناسایی تودههای سنگی با هندسه بسیار منظم در لایههای گذار زمین است. این تودهها که وسعتی بهاندازه قارهها دارند، بهگونهای در کنار هم قرار گرفتهاند که انگار آوار یک تمدن باستانی یا ساختارهای طبیعی بسیار پیچیده هستند. برخی نظریهپردازان جسورتر این سوال را مطرح کردهاند: اگر در این اعماق، تحتفشار زیاد و باوجود آب، نوعی از حیات میکروبی یا حتی فراتر از آن وجود داشته باشد که با محیط «فشار بالا» سازگار شده است، چه؟
تا پیش از سال ۲۰۲۶، تجهیزات ما توانایی تفکیک نویزهای هسته زمین از ساختارهای گوشته را نداشتند. اما حالا با ترکیب هوش مصنوعی و سنسورهای توزیعشده در کف اقیانوسها، پرده از این راز برداشته شده است. این کشف ثابت میکند زمین بسیار پیچیدهتر از یک توپ سنگی ساده است. ما عملاً روی پوستهای نازک زندگی میکنیم که زیر آن، دنیایی عظیم، داغ و پر از رمز و راز در جریان است که میتواند کلید منشأ حیات روی زمین باشد.
ما برای یافتن بیگانگان به کهکشانهای دور نگاه میکنیم، اما شاید «بیگانگان واقعی» یا حداقل اسرار بزرگ خلقت، در اعماق تاریک زیر پایمان باشند. کشف این دنیای پنهان در سال ۲۰۲۶ به ما یادآوری کرد که غرور علمی بشر هنوز زودرس است. ما هنوز ساکنان سطحی سیارهای هستیم که قلبش تپشهایی دارد که ما درک نمیکنیم. این قاره ششم و اقیانوسهای زیرزمینی، مرز جدید دانش بشری هستند؛ مرزی که شاید به ما بگوید بشریت از کجا آمده و سیاره ما در آینده به چه سمتی خواهد رفت.