مسعود جعفری - از همان روزی که اعلام شد انتخاب آثار جشنواره فیلم فجر امسال بر عهده دبیر جشنواره است، جماعتی از پیش آمادهی غر زدن، بدون دیدن حتی یک فریم فیلم، حکم صادر کردند: «انتخاب تکبعدی میشود»، «سلیقه یکنفره بر جشنواره حاکم است»، «تنوع قربانی میشود». این قضاوتهای شتابزده بیشتر از آنکه تحلیل باشند، بازتاب عادت مزمن ما به بدبینی است.
اما جشنواره منتظر نماند تا همه نظرشان را تصحیح کنند؛ خودش پاسخ داد. با هر روز اکران، با هر سالن پر، با هر فیلمی که از ژانری متفاوت سر برآورد، این پیشفرض فرو ریخت که «یک نفر یعنی یک نگاه». آنچه روی پرده رفت، اتفاقاً خلاف این ادعا را ثابت کرد: تنوع ژانر، تنوع لحن، تفاوت در جهانبینی و تجربههای روایی متکثر.
اینجاست که باید پرسید: آیا مشکل واقعاً «یک دبیر» بود یا ناتوانی برخی در دیدن سینما فراتر از قالبهای ذهنی خودشان؟ دبیر جشنوارهای که سالها در متن تولید سینمای ایران بوده، الزاماً حامل یک سلیقه شخصی نیست؛ او حامل حافظهای از شکستها، موفقیتها، نیاز مخاطب و ظرفیت سینماست. تجربه، اگر درست به کار گرفته شود، محدودکننده نیست؛ گشاینده است.
جشنواره امسال نشان داد ترس از «تکصدایی» بیشتر یک ژست روشنفکرانه است تا نگرانی واقعی. واقعیت ساده است: تنوعی که تماشاگر دید، نه محصول شعار، که نتیجه شناخت سینما و اعتماد به بدنه آن بود. غرزنها میتوانند همچنان حرف بزنند؛ پرده سینما و جشنواره اما دروغ نمیگوید.