عصر ایران ؛ نسترن فرهانی ــ بهروز نعمتی، مشاور وزیر نفت و فعال سیاسی، در گفتوگویی مفصل با خبرنگار سیاسی عصر ایران، به بررسی مجموعهای از مسائل کلان سیاست داخلی و خارجی کشور پرداخت؛ از روند مذاکرات هستهای و برجام گرفته تا اختلافات جناحی، نقش شورای عالی امنیت ملی، اعتراضات اجتماعی، فیلترینگ اینترنت و ناکارآمدی ساختار اجرایی و مدیریتی کشور. محور اصلی سخنان نعمتی، نقد نگاههای شعاری، اختلافات ظاهری جناحها و فاصله عمیق تصمیمگیران با مطالبات واقعی مردم بود.
نعمتی در ابتدای گفتوگو با اشاره به سابقه طولانی مذاکرات هستهای تأکید کرد که نسلهای مختلفی از مردم ایران، از کودکی تا جوانی و میانسالی، همواره شاهد تکرار یک الگوی ثابت در مذاکرات بودهاند؛ الگویی که در آن، در حالی که تیمهای مذاکرهکننده در حال گفتوگو هستند، طرف مقابل – بهویژه آمریکا – از طریق رسانهها خبر از لغو یا شکست مذاکرات میدهد. او با اشاره به فضاسازیهای رسانهای پیرامون برجام، ادعای تصویب ۲۰ دقیقهای آن را «دروغ محض» خواند و گفت بعدها نیز مشخص شد که چنین ادعاهایی مبنای واقعی نداشته است.
به گفته نعمتی، در دولت مرحوم آیتالله رئیسی نیز تلاشهای جدی برای احیای برجام صورت گرفت؛ همان برجامی که پیشتر برخی جریانها آن را به شدت نقد میکردند و حتی نسخه جدید آن را «کمتر از برجام قبلی» میدانستند. او تأکید کرد که مخالفت جدی رژیم صهیونیستی با برجام، ناشی از درک آنها از پیامدهای واقعی این توافق برای منافعشان بوده است.
نعمتی در بخش دیگری از سخنانش به اختلافات جناحی پرداخت و گفت اگر طیفهای مختلف سیاسی کشور – از جبهه پایداری تا جریان مشارکت – بهطور دقیق بررسی شوند، اختلافات واقعی آنها به زحمت به ۱۰ درصد میرسد. از نظر او، در موضوعات کلان مانند برجام، تصمیمگیریها در نهایت در شورای عالی امنیت ملی انجام میشود و این شورا نیز بدون تأیید مقام معظم رهبری اقدامی نهایی نمیکند؛ بنابراین بزرگنمایی اختلافات جناحی بیشتر جنبه سیاسی و رسانهای دارد.
او با اشاره به اظهارات اخیر برخی نمایندگان مجلس، از جمله امیرحسین ثابتی، درباره «خواست مردم برای حمله پیشدستانه»، یادآوری کرد که در بزنگاههای حساس، مانند جنگ ۱۲ روزه، تفاوتی میان اصلاحطلب و اصولگرا وجود نداشت و همه جریانها در برابر نظام سلطه موضع واحدی اتخاذ کردند. نعمتی هشدار داد که نباید تحرکات نظامی آمریکا و متحدانش – از اعزام ناو هواپیمابر تا استقرار جنگندهها – را نشانه تمایل واقعی به مذاکره دانست و تأکید کرد تجربههای گذشته باید برای سیاستگذاران درسآموز باشد.
بخش قابل توجهی از گفتوگو به اعتراضات اجتماعی و پیامدهای بیتوجهی به مطالبات مردم اختصاص داشت. نعمتی با لحنی احساسی از تجربه شخصی خود گفت که در جمعی ۳۵ تا ۴۰ نفره، با گریه و التماس هشدار داده بود تصمیمات غلط میتواند منجر به آتشگرفتن صدها شهر شود، نه صرفاً چند پمپبنزین. او نقل کرد که برخی مسئولان حتی درک دقیقی از واقعیتهای اقتصادی نداشتند و با نگاههای غیرواقعی درباره نرخ ارز تصمیمگیری میکردند.
وی اجرای اصل ۲۷ قانون اساسی و امکان برگزاری تجمعات قانونی را ضروری دانست و تأکید کرد که حضور نیروهای انتظامی و امنیتی باید صرفاً برای تأمین امنیت باشد، نه جلوگیری از بیان اعتراض. نعمتی با اشاره به برخی مصوبات اجتماعی، از جمله موضوع رانندگی موتورسیکلت برای زنان، گفت اگر چنین تصمیماتی پیشتر و با گفتوگوی اجتماعی اتخاذ میشد، بسیاری از تنشها شکل نمیگرفت.
نعمتی ریشه اصلی نارضایتیها را «درد معاش مردم» دانست و ناکارآمدی ساختار اقتصادی و مدیریتی را عامل تشدیدکننده اعتراضات معرفی کرد. او با اشاره به وجود حدود ۷۰۰ شرکت دولتی گفت اگر برای هر شرکت بهطور میانگین فقط سه مدیر در نظر گرفته شود، هزاران نفر در هیئتمدیرهها حضور دارند؛ وضعیتی که به باور او نشان میدهد خصوصیسازی واقعی در کشور اتفاق نیفتاده و بیشتر جنبه شعاری دارد.
او همچنین به سیاستهای تجاری آمریکا اشاره کرد و گفت تنها یک شب پس از مذاکرات مسقط، اعمال تعرفه ۲۵ درصدی و تحریمهای جدید توسط ترامپ نشان داد که طرف مقابل همزمان با مذاکره، مسیر فشار را ادامه میدهد. نعمتی این رویکرد را نشانه بیاعتمادی ساختاری در روابط دانست.
در بخش دیگری از مصاحبه، نعمتی به نقش علی لاریجانی و شورای عالی امنیت ملی در تصمیمات حساس مانند قطع اینترنت اشاره کرد. او گفت هیچگاه در جریان اعتراضات، اینترنت بهطور کامل و ریشهای قطع نشده، اما تصمیمات محدودکننده در همین شورا اتخاذ شده است. به گفته او، ادعاهایی مانند قدرتنمایی فردی در تصویب برجام یا تصمیمات امنیتی، واقعیت سازوکار جمعی تصمیمگیری را پنهان میکند.
نعمتی در پایان، تمرکز ویژهای بر موضوع فیلترینگ داشت و خطاب به رئیسجمهور گفت اگر رئیسجمهور واقعاً اختیار دارد، میتواند با یک دستور صریح به شورای عالی فضای مجازی، فیلترینگ را رفع کند. او تأکید کرد حاضر است مسئولیت انتشار چنین دستوری را بپذیرد و حتی گفت اگر چنین دستوری صادر و اجرا شود، از پیگیری مسائل سیاسی کنارهگیری خواهد کرد. به باور نعمتی، تداوم محدودیتها نهتنها مطالبه اصلی مردم را نادیده میگیرد، بلکه شکاف اعتماد میان جامعه و حاکمیت را عمیقتر میکند.
در مجموع، مصاحبه بهروز نعمتی تصویری انتقادی از سیاستگذاری در ایران ارائه میدهد.