هنرمندان توماکو–تولیتا در حدود 2 هزار سال قبل به ساخت تندیسهای واقعگرایانۀ انسانی با گل شهرت داشتند.
این اثر که ۶۳٫۵ سانتیمتر ارتفاع دارد، فردی سالخورده را با چینهای عمیق چهره، پوست افتاده زیر چشمها، تنها چند دندان باقیمانده و تهریش روی چانه نشان میدهد. به نظر میرسد سرِ مرد تخت شده، حالتی که شاید نشان میدهد جمجمهی او در کودکی، در چارچوب رسمی فرهنگی که بازتاب هویت قومی یا جایگاه اجتماعیاش بوده، شکلدهی یا دگرگون شده است.
این تندیس سوراخهای کوچکی در بینی، گوشها و نوک سینهها دارد که شاید گواه این باشد که او زمانی زیورآلاتی از طلا داشته است. این پیکره از خمیر گل خاکستری ساخته شده که همواره توسط مردم توماکو–تولیتا به کار میرفت و بهسبب پیچیدگی طرح، تکمیل آن شاید چند روز زمان برده است. شاید این اثر در روزگار باستان رنگآمیزی و صیقل داده شده، اما رنگها در گذر زمان از میان رفتهاند.
این مرد سالخورده در حال نشستن بر چهارپایه تصویر شده؛ چهارپایهای که در قارهی آمریکای باستان نماد اقتدار به شمار میرفت. همچنین ممکن است او شَمَنی بوده که به مردم کمک میکرد با موجودات فراطبیعی ارتباط برقرار کنند. ستون فقرات برجسته و پوست خشک و چروکیدهی این پیرمرد یادآور ایگوانا است و این پیوند حیوانی میتوانسته یکی از سرچشمههای قدرت شَمَن باشد.
این مجسمه از کهنترین نمونههای شناختهشدهی بازنمایی یک رهبرِ نشسته از این منطقهی اکوآدور و کلمبیا است. رهبرانی که در جوامع آمریکای باستان قدرت دینی و دنیوی را همزمان در اختیار داشتند، گاه «کاسیک» (cacique) نامیده میشدند. فلورِنسیو دلگادو اسپینوسا، باستانشناس توضیح داده که شاید این تندیسِ کاسیک در آیینهای مهم نمایانده یا حمل میشده، اما کارکرد دقیق آن ناشناخته است.
اسپینوسا میگوید: «مردم این کاسیکها را دوست داشتند، اما در عین حال از آنها ترس هم داشتند، چون آنها صاحب قدرت بودند، بنابراین احساس آنها ترکیبی از عشق و هراس بود.»
توماکو–تولیتا همچنین به فلزکاری شهرت داشتند. آنها در منطقهای غنی از طلای طبیعی میزیستند و پیکرههای چشمگیری از این فلز گرانبها میساختند. با این حال، این گروه تا حدود سال ۵۰۰ میلادی از سرزمین ساحلی خود ناپدید شدند و شاید به دیگر بخشهای آمریکای جنوبی پراکنده گشتند.
منبع: فرادید