جنگ و بسته شدن تنگه هرمز: قیمت نفت دوباره بالای 100 دلار/ صف طولانی پمپ بنزین در شرق آسیا / دورکاری در تایلند / کاهش روزهای کاری در فیلیپین

جمعه گذشته در بنگلادش، پس از آنکه هجوم شتابزده مردم برای خرید و ذخیره‌سازی سوخت، نگرانی‌هایی را درباره تأمین آن ایجاد کرد، برای فروش سوخت محدودیت‌هایی روزانه وضع شد. این کشور ۱۷۰ میلیونی ۹۵ درصد نیازهای نفت و گاز خود را وارد می‌کند.

 

به نوشته دویچه وله، شرکت ملی نفت بنگلادش (BPC) فروش سوخت برای بیشتر وسایل نقلیه را محدود کرده و برای مثال، سوخت‌گیری موتورسواران در هر بار به حداکثر دو لیتر بنزین محدود شده است. 

 

این شرکت در بیانیه‌ای اعلام کرد: «مصرف‌کنندگان در مواقع بحرانی معمولاً بیش از حد معمول می‌خرند.» به محض آنکه این محدودیت‌ها از روز یکشنبه گذشته اجرایی شد، صف‌های طولانی خودروها در برابر پمپ‌بنزین‌های داکا، پایتخت بنگلادش، شکل گرفت. برخی پمپ‌بنزین‌ها از دو برابر شدن شمار مشتریان خود خبر داده‌اند.

 

خُنداکر غلام معظم، اقتصاددان صنعتی و مدیر پژوهش در مرکز گفت‌وگوی سیاستی (CPD) به شبکه "ای‌بی‌سی" گفته است تصمیم‌های بنگلادش درباره سهمیه‌بندی و قیمت‌گذاری "تا حدی مؤثر" خواهد بود. به گفته او: «از آنجا که این تدابیر باید بسیار ناگهانی اتخاذ می‌شد، دولت زمان زیادی برای آماده کردن مردم برای چنین بحرانی نداشت.» او همچنین گفته است بنگلادش در تلاش است سوخت و انرژی را از "منابع جایگزین"، از جمله برخی کشورهای جنوب شرقی آسیا، تأمین کند.

لی جه میونگ، رئیس‌جمهور کره جنوبی، دیروز دوشنبه اعلام کرد مقام‌ها برای نخستین بار در نزدیک به ۳۰ سال گذشته، سقف قیمت برای بهای داخلی سوخت تعیین خواهند کرد. او در نشستی اضطراری درباره پیامدهای بحران خاورمیانه گفت که دولت "به سرعت یک سیستم قیمت‌گذاری حداکثری" برای فرآورده‌های نفتی را که "اخیراً با افزایش بیش از حد قیمت روبه‌رو شده‌اند" معرفی کرده و با قاطعیت اجرا خواهد کرد.

 

لی گفت بحران کنونی «بار سنگینی بر اقتصاد ماست که به‌شدت به تجارت جهانی و واردات انرژی از خاورمیانه وابسته است». او افزود کره جنوبی همچنین به دنبال منابع انرژی فراتر از محموله‌هایی خواهد بود که از طریق تنگه هرمز ارسال می‌شوند. 

 

رئیس‌جمهور کره جنوبی گفت در صورت لزوم، برنامه تثبیت بازار ۱۰۰ تریلیون وون (معادل ۹۶ میلیارد دلار) باید گسترش یابد و از دولت و بانک مرکزی خواست اقدامات بیشتری را برای مقابله با نوسان بازارهای مالی و ارز خارجی آماده کنند.

قیمت نفت در ژاپن دیروز دوشنبه بیش از ۲۵ درصد افزایش یافت و به بالاترین سطح خود از اواسط سال ۲۰۲۲ میلادی بدین‌سو رسید. سانائه تاکایچی، نخست‌وزیر ژاپن، با اشاره به "نگرانی خیلی از مردم از افزایش قیمت بنزین" گفت: «با در نظر گرفتن این موضوع، دولت از هفته گذشته در حال بررسی اقداماتی است که می‌تواند انجام دهد.»

 

او گفت: «ما در حال بررسی اقداماتی هستیم تا از افزایش قیمت بنزین به سطحی غیرقابل تحمل برای مردم جلوگیری کنیم». تاکایچی با بیان اینکه چنین تدابیری می‌تواند با استفاده از ذخایر مالی تأمین شود، هرگونه بازنگری در پیش‌نویس بودجه مالی سال ۲۰۲۶ دولت، که اکنون در پارلمان در حال بررسی است، یا تهیه یک بودجه موقت برای تأمین مالی این اقدامات را رد کرد.

 

دیروز دوشنبه وزیران دارایی گروه هفت نیز، که ژاپن عضو آن است، اعلام آمادگی کردند که در واکنش به افزایش شدید قیمت جهانی نفت، "اقدام‌های لازم" را اجرا کنند. با این حال، آنها از تعهد به آزادسازی ذخایر اضطراری خودداری کردند، با وجود اینکه قیمت نفت خام برای مدتی از بشکه‌ای ۱۷۰ دلار نیز فراتر رفت. رولان لسکور، وزیر اقتصاد و دارایی فرانسه، در بروکسل به خبرنگاران گفت: «هنوز به آن مرحله نرسیده‌ایم.»

در پی نگرانی‌ها از کمبود نفت در سری‌لانکا، که هنوز در حال گذراندن دوره بازیابی خود از یک بحران عمیق مالی است، در سراسر کشور صف‌های طولانی در جایگاه‌های سوخت شکل گرفته است. این کشور ۲۲ میلیونی در حال خروج تدریجی از بحرانی است که در سال ۲۰۲۲ بر اثر کمبود بی‌سابقه دلار با آن مواجه شد و با یک برنامه وام دو میلیارد و ۹۰۰ میلیون دلاری صندوق بین‌المللی پول مورد حمایت قرار گرفت.

 

سری‌لانکا در اوج بحران، ماه‌ها با کمبود شدید سوخت روبه‌رو بود؛ بحرانی که اعتراض‌های گسترده‌ای را برانگیخت و سرانجام به برکناری گوتابایا راجاپاکسا، رئیس‌جمهور پیشین، در ژوئیه ۲۰۲۲ انجامید. بسیاری از مردم با وجود ابراز اطمینان مقام‌های این کشور مبنی بر اینکه سریلانکا ذخایر کافی گازوئیل و بنزین برای ۳۵ و ۳۷ روز، یعنی همان مقدار معمول ذخایر این کشور، را دارد، برای خرید شتابزده سوخت هجوم آورده‌اند. 

بر اساس داده‌های دولتی، سری‌لانکا سال گذشته میلادی سه میلیارد و ۸۳۰ میلیون دلار برای واردات سوخت هزینه کرده است که بیشتر محموله‌های آن از هند و سنگاپور وارد شده‌اند. پلیس سری‌لانکا به جایگاه‌های سوخت این کشور دستور داده از تحویل سوخت در ظرف‌ها خودداری کنند و به محتکران نیز هشدار اقدام قانونی داده است.

 

فردیناند مارکوس جونیور، رئیس‌جمهور فیلیپین، جمعه گذشته به عنوان بخشی از تلاش‌های دولت برای صرفه‌جویی در انرژی و کاهش مصرف سوخت، دستور "اجرای موقت" هفته کاری چهار روزه را صادر کرد. مارکوس در بیانیه‌ای گفت این سیاست برای برخی از اداره‌های زیرمجموعه قوه مجریه اجرا خواهد شد.

 

در اطلاعیه دیگری آمده است که این دستور شامل همه نهادهای دولتی ملی، شرکت‌های دولتی یا تحت کنترل دولت، واحدهای دولتی محلی، نهادهای قانون اساسی، دانشگاه‌ها و مدارس عالی دولتی و دیگر دستگاه‌های دولتی خواهد شد. علاوه بر کوتاه شدن هفته کاری، مارکوس به نهادهای دولتی دستور داده است مصرف برق و سوخت خود را بین ۱۰ تا ۲۰ درصد کاهش دهند.

 

در اطلاعیه دیگری آمده است که این دستور شامل همه سازمان‌های دولتی ملی، شرکت‌های دولتی یا تحت کنترل دولت، واحدهای دولتی محلی، نهادهای قانون اساسی، دانشگاه‌ها و کالج‌های ایالتی و سایر نهادهای دولتی خواهد شد. آقای مارکوس علاوه بر کاهش ساعات کاری در هفته، به سازمان‌های دولتی دستور داد تا مصرف برق و سوخت خود را ۱۰ تا ۲۰ درصد کاهش دهند.

 

پاکستان جمعه گذشته قیمت بنزین و گازوئیل را به میزان ۵۵ روپیه (۲۸ سنت) در هر لیتر افزایش داد که بالاترین افزایش ثبت‌شده تاکنونی در این کشور است. شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، در نطقی تلویزیونی خطاب به ملت گفت: «برای تثبیت اقتصاد، تصمیم‌های دشواری گرفته‌ایم.»

 

او افزود دولت تلاش می‌کند بار فشار بر شهروندان را به حداقل برساند، گرچه کنترل چندانی بر قیمت‌های جهانی سوخت ندارد. نخست‌وزیر پاکستان همچنین اعلام کرد مدارس تعطیل خواهند شد و کارمندان اداری، در چارچوب تدابیر کشور برای کاهش مصرف سوخت و هزینه‌های دولتی، بیشتر از خانه کار خواهند کرد.

 

به گفته شریف، از هفته آینده مدارس برای دو هفته تعطیل خواهند شد و دانشگاه‌ها برای کاهش رفت‌وآمد به آموزش آنلاین روی خواهند آورد. همچنین برای دو ماه، سهمیه سوخت ادارات دولتی ۵۰ درصد کاهش یافته و ۶۰ درصد از خودروهای دولتی، به استثنای اتوبوس‌ها و آمبولانس‌ها، از دریافت سهمیه سوخت محروم خواهند شد.

 

 وزیر نفت پاکستان نیز گفت که دولت قیمت‌ها را به صورت هفتگی بازبینی خواهد کرد. پاکستان نفت خود را عمدتاً از عربستان سعودی و امارات متحده عربی از طریق تنگه هرمز وارد می‌کند.

 

با افزایش نگرانی‌ها درباره تأمین سوخت در پی جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، نیروی دریایی پاکستان عملیاتی را برای "مقابله با تهدیدهای چندبعدی" علیه کشتیرانی ملی و تجارت دریایی این کشور آغاز کرده است.

 

ارتش پاکستان شامگاه دوشنبه اعلام کرد که کشتی‌های نیروی دریایی این کشور در حال اسکورت کشتی‌های تجاری هستند «تا جریان بی‌وقفه تأمین انرژی ملی و امنیت خطوط ارتباطی دریایی تضمین شود.»

 

طبق اعلام ارتش پاکستان، حفظ ایمنی، امنیت و تداوم فعالیت مسیرهای دریایی حیاتی است، زیرا ۹۰ درصد تجارت این کشور از راه دریا انجام می‌شود. ارتش پاکستان بدون ارائه جزئیات بیشتر، همچنین افزود نیروی دریایی «کاملاً آماده پاسخگویی به چالش‌های نوظهور امنیت دریایی» است.

شرکت‌های هندی برای نخستین بار در حدود یک سال گذشته، قیمت گاز مایع (LPG) را که عمدتاً از آن برای پخت‌وپز استفاده می‌شود، افزایش داده‌اند. طبق داده‌های وب‌سایت شرکت نفت هند (IOC)، بزرگترین پالایشگر و فروشنده گاز مایع در این کشور، قیمت یک سیلندر ۱۴.۲ کیلوگرمی گاز در دهلی هفت درصد افزایش یافته و به ۹۱۳ روپیه (۱۴ دلار) رسیده است. 

پالایشگاه‌های دولتی شرکت نفت هند، "بهارات پترولیوم" و "هندوستان پترولیوم"، به شکل هم‌زمان قیمت‌ها را افزایش داده‌اند. هند که دومین واردکننده بزرگ گاز مایع در جهان است، سال گذشته ۳۳.۱۵ میلیون تن گاز پخت‌وپز، ترکیبی از پروپان و بوتان، مصرف کرده که حدود دوسوم آن از طریق واردات تأمین شده است. گاز مایع خاورمیانه ۸۵ تا ۹۰ درصد این واردات را تشکیل می‌دهد.

 

یک منبع در شرکت نفت هند شنبه گذشته گفت که این شرکت برخی محموله‌های نفتی را برای بارگیری از بندر ینبع عربستان سعودی واقع در دریای سرخ رزرو کرده است.

 

در پی تشدید تنش در خلیج فارس، وزیر دارایی اندونزی دوشنبه گذشته گفت که این کشور مبلغ اختصاص‌داده‌شده برای یارانه سوخت را در بودجه دولتی افزایش خواهد داد.

 

اندونزی اکنون ۳۸۱.۳ تریلیون روپیه (معادل ۳۲ میلیارد دلار) برای یارانه‌های انرژی و جبران هزینه‌های شرکت دولتی نفت و گاز "پرتامینا" و شرکت برق (PLN) در نظر گرفته است تا برخی قیمت‌های سوخت و تعرفه‌های برق در سطحی قابل پرداخت باقی بمانند.

 

بر اساس داده‌های اداره اطلاعات انرژی آمریکا، حدود یک‌پنجم نفت مصرفی جهان و بخش بزرگی از گاز مایع صادراتی خاورمیانه، هر روز از تنگه هرمز عبور می‌کند. هرگونه تنش یا اختلال در این آبراه راهبردی می‌تواند به سرعت بر بازار جهانی انرژی اثر بگذارد؛ موضوعی که در بحران‌های پیشین خاورمیانه نیز بارها باعث جهش قیمت نفت و نگرانی در اقتصادهای واردکننده انرژی، به‌ویژه در آسیا، شده است.