عصرایران؛ مترجم: علی منتظری - از زمان آغاز جنگ در خاورمیانه (جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران)، یک ایستگاه رادیویی ظاهر شده است که فقط روزی دو بار و آن هم به زبان فارسی، زبان رسمی ایران، برنامه پخش میکند. این رادیو یادآور داستانهای جاسوسی مربوط به دوران جنگ سرد است. این ایستگاه میتواند یک «ایستگاه اعداد» جدید باشد که به دستگاههای اطلاعاتی امکان میدهد دستورات خود را به عوامل نفوذیشان منتقل کنند.
هر پخش رادیویی با صدای مردی که حالتی ماشینی دارد آغاز میشود؛ او کلمه «توجه» را به فارسی سه بار پشت سر هم تکرار میکند. سپس مجموعهای از اعداد پخش میشود... که گاهی بیش از یک ساعت ادامه دارد. این روند تقریباً به صورت روزانه (با این تفاوت که اعداد تغییر میکنند) از نخستین روز حمله اسرائیل و آمریکا به جمهوری اسلامی در ۲۸ فوریه گذشته تکرار شده است.
ماریس گولدمانیس، مدیر وب سایت «ایستگاههای اعداد» و کارشناس شیوههای این نوع ارتباطات که به دوران جنگ سرد بازمیگردد، توضیح میدهد: «این کار روزی دو بار، در زمانی مشخص و روی فرکانس رادیویی موج کوتاه انجام میشود. واقعاً هم کنجکاوی شنونده را بر می انگیزد ، زیرا مدتهاست چیزی شبیه یک "ایستگاه اعداد" جدید دیده نشده و انتظار نمیرفت در سال ۲۰۲۶ شاهد چنین پدیدهای باشیم».
میراث جنگ سرد
سازمانهای اطلاعاتی مانند سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) و دستگاه اطلاعاتی شوروی (کا گ ب)، در دوران جنگ سرد به طور گسترده از «ایستگاههای اعداد» برای ارسال پیامهای رمزگذاری شده رادیویی به عوامل نفوذی خود در خاک دشمن استفاده میکردند. این ایستگاهها در فرهنگ عامه آمریکا نیز از طریق سریال تلویزیونی «آمریکاییها» جاودانه شدهاند؛ مجموعهای که داستان یک هسته خفته از مأموران شوروی را روایت میکند که در ایالات متحده زندگی میکنند.
در همین راستا، تونی اینگسون، کارشناس اطلاعاتی در دانشگاه لوند سوئد و نویسنده پژوهشی درباره «ایستگاههای اعداد»، توضیح میدهد: «این یک روش ارتباطی یک طرفه است که برای ارسال پیام به تعداد محدودی از عوامل مهم استفاده میشود.» او میافزاید: «فرض بر این است که هر عامل، بازه زمانی مشخص خود و کلید رمزگشایی ویژهای دارد تا بتواند دنباله اعداد پخش شده را درک کند».
با پایان جنگ سرد و پیشرفت فناوریهای ارتباطی، «ایستگاههای اعداد» به تدریج رو به زوال رفتند و به بخشی از داستانهای جنگی تبدیل شدند که در آنها سیا و کا گ ب نقشهای اصلی را ایفا میکردند.
با این حال، گمان میرود که دست کم ۲۸ ایستگاه همچنان فعال باشند؛ به این معنا که هر از گاهی به ارسال پیامهای رمزگذاریشده ادامه میدهند. اینگسون در این باره میگوید: «به نظر میرسد روسها هنوز از این روش استفاده میکنند، همچنین کوباییها. یک ایستگاه دیگر هم از لهستان پخش میکند که بارها به آن گوش دادهام، و به نظر میرسد تایوانیها نیز از آن استفاده میکنند.»
دنیای قدیمی جاسوسی در عصر فناوریهای مدرن
ظهور یک «ایستگاه اعداد» جدید همزمان با آغاز جنگ در خاورمیانه، به نوعی تلاقی غیرمنتظره میان دنیای قدیمی جاسوسی و جنگ جاری با همه فناوریهای مدرن آن به شمار میرود. این موضوع هیجان علاقهمندان به این «ایستگاهها» را برانگیخته است؛ هرکدام با گمانهزنیهای خود: چه کسی آن را اداره میکند؟ از کجا پخش میشود؟ V32 نامی که به آن داده شده و اینکه هدف از آن چیست؟
آویوا گوتمن، متخصص امور اطلاعاتی در دانشگاه ابریستویث در ولز بریتانیا، توضیح میدهد: « در ابتدا این پرسش مطرح شد که آیا این یک عملیات علیه نظام حاکم در ایران است، یا یک "ایستگاه اعداد" که توسط مقامات ایرانی اداره میشود تا احتمالاً عوامل نفوذی خود در غرب را در آستانه انجام حملات تروریستی در حالت آماده باش قرار دهند » ( به زعم نویسنده گزارش )
اما اندکی پس از آغاز به کار، ایستگاه V32 مورد پارازیت قرار گرفت؛ اقدامی که توسط یک بازیگر ناشناس و با استفاده از همان روشهایی انجام شد که ایران در سال ۲۰۱۸ برای مسدود کردن پخش برخی ایستگاههای رادیویی دیگر، مانند رادیو فردا، به کار برده بود. این موضوع نشان میدهد که مقامات ایرانی نسبت به این ایستگاه با احتیاط برخورد میکنند؛ ایستگاهی که «ممکن است آن را ابزاری در دست یک سرویس اطلاعاتی خارجی برای برقراری ارتباط با مخالفان در داخل ایران بدانند. و از طریق ایجاد اختلال در سیگنال، احتمالاً تهران خواسته نشان دهد که از آنچه در حال وقوع است آگاه است»، (به گفته آویوا گوتمن).
در مقابل، ماریس گولدمانیس تأکید میکند که این اختلال لزوماً تلاشی برای خاموش کردن دائمی این جریان پخش نبوده است، زیرا «ایستگاههای اعداد به دشواری قابل مسدود سازی هستند». در واقع، پس از چند روز، ایستگاه V32 دوباره روی فرکانسی دیگر ظاهر شد.
شاید همین انعطاف پذیری این شیوه ارتباطی تا حدی توضیح دهد که چرا بار دیگر در جریان این جنگ (جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران) ظاهر شده است. ماریس گولدمانیس در این باره میگوید: «اینترنت در ایران از کار افتاده و سایر ابزارهای ارتباطی نیز تحت نظارت هستند یا امکان رهگیری آنها وجود دارد. در چنین شرایطی، این روش میتواند یک راه حل جایگزین مناسب باشد.»
اطلاعات گمراه کننده یا پیامهای رمزگذاریشده سرنوشتساز؟
به گفته آویوا گوتمن، «این نخستین بار نیست که دستگاههای اطلاعاتی برای جبران کاستیهای فناوریهای مدرن، به روشهای قدیمی بازمیگردند». او توضیح میدهد: «برای مثال، سرویسهای اطلاعاتی روسیه دوباره از ماشین تحریر استفاده میکنند، خیلی ساده، برای جلوگیری از نفوذ و هک».
از سوی دیگر، تونی اینگسون توضیح میدهد که از مزایای «ایستگاههای اعداد» این است که عامل دریافت کننده پیام «نیازی به حمل تجهیزاتی که ممکن است مأموریت و امنیت او را به خطر بیندازد ، ندارد. تنها چیزی که لازم دارد یک دستگاه بیسیم است، با اندکی تغییر، اما شبیه دستگاههای معمولی». در عصر تلفنهای هوشمند و رایانههایی که همه ارتباطات را ثبت میکنند، این موضوع میتواند تضمینی واقعی برای امنیت عامل نفوذی باشد.
تا این لحظه، هیچ کس نمیداند چه کسی پشت این ایستگاه قرار دارد. اگر موقعیت جغرافیایی پخش سیگنال در نظر گرفته شود، «فناوریها نشان میدهند که منبع آن در اروپای غربی است، در محدودهای میان سوئیس، ایتالیا و آلمان، یا شاید قبرس»، به گفته ماریس گولدمانیس که تأکید میکند باید با احتیاط زیادی به این نتیجه گیریها نگاه کرد.
به گفته کارشناسان، ممکن است دستگاههای اطلاعاتی یکی از طرفهای درگیر در جنگ ، مانند سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) یا موساد اسرائیل ، از پایگاههایی در اروپا برای چنین مأموریتهایی استفاده کنند. اما وضعیت کشور میزبان چه میشود؟
در این باره، آویوا گوتمن تأکید میکند: «هرچه مدت زمان پخش این ایستگاه اعداد طولانیتر شود، احتمال وجود نوعی توافق ضمنی با مقامات کشوری که سیگنال از آن پخش میشود، بیشتر خواهد بود».
به باور این کارشناس، ایستگاه V32 همچنین میتواند ابزاری برای عملیات گسترده گمراه سازی باشد که توسط سرویسهای اطلاعاتی آمریکا یا اسرائیل ایجاد شده است. این ایستگاه ممکن است در واقع یک سیگنال جعلی باشد، اما سیا یا موساد «میخواهند این تصور را ایجاد کنند که در حال فعالسازی عوامل نفوذی خود در ایران هستند تا نگرانی بیشتری در میان مقامات ایجاد کرده و نوعی فضای ترس و اضطراب به وجود آورند».
اما اگر واقعاً شاهد باز گشت «ایستگاههای اعداد» باشیم، این اعداد ، که هر کسی میتواند از طریق امواج کوتاه به آنها گوش دهد ، به گفته کارشناسانی که با آنها گفتوگو شده، میتوانند حامل «اطلاعات حساسی مانند محل پناهگاههای امن یا ارسال دستورهای عملیاتی» باشند.
منبع : سایت فرانس ۲۴ عربی – تاریخ انتشار ۲۰۲۶ / ۳/ ۱۳