جنگ آمریکا و اسرائیل و در پی آن محدود شدن عبور و مرور نفتکش ها از تنگه راهبردی هرمز، به "لحظه اوکراین آسیا" تبدیل شده است و بسیاری کشورهای آسیایی وابسته به نفت و گاز منطقه خلیج فارس به دلیل آسیب پذیری های اقتصادی و ژئوپلتیک به فکر تغییر ساختار وابستگی انرژی خود از انرژی های فسیلی به سمت انرژی های پاک و تجدیدپذیر افتاده اند.
به گزارش عصرایران به نقل از وبگاه "سی ان بی سی"، انتظار میرود پیامدهای درگیریهای گسترده خاورمیانه، نقطه عطفی برای گذار انرژی به ویژه در آسیا باشد.
کشورها احتمالا به عنوان راهی برای کاهش خطرات ژئوپلیتیکی و همچنین به عنوان بخشی از تلاش برای کاهش انتشار گازهای گلخانهای، به سمت انرژیهای تجدیدپذیر روی خواهند آورد.
با این حال تحلیلگران هشدار دادند که بحران ایران میتواند باعث شود که تغییر از سوختهای فسیلی در کوتاهمدت با برخی موانع جدی مواجه شود.
تحلیلگران به سی ان بی سی گفتند که پیامدهای جنگ علیه ایران احتمالا تغییر از سوختهای فسیلی را تسریع میکند و باعث میشود کشورها در مورد نقشی که انرژیهای تجدیدپذیر میتوانند در تقویت امنیت انرژی ایفا کنند، متفاوت فکر کنند. این در حالی است که یک دهه پیش انرژی های تجدیدپذیر همانند خورشیدی مثل یک بحث فانتزی به نظر می رسید.
بحران خاورمیانه صادرات نفت از طریق تنگه هرمز را که از نظر استراتژیک حیاتی است، به شدت مختل کرده است. معمولا حدود یک پنجم نفت و گاز طبیعی مایع (LNG) جهان از این تنگه عبور می کند و این تنگه همچنین یک نقطه کلیدی برای تجارت کود است.
این موضوع، میزان وابستگی عمیق جهان به مسیرهای تجاری شکننده سوختهای فسیلی را روشن کرده است، در حالی که افزایش قیمت نفت و گاز، بازارهای انرژی را متلاطم کرده و نگرانی های گسترده تورمی را برانگیخته است.
وابستگی آسیا به انرژی وارداتی به این معنی است که اکنون در خط مقدم بحران جهانی سوختهای فسیلی قرار دارد، اما اختلالات عرضه به اروپا و آفریقا نیز به شدت آسیب میرساند، جایی که کشورها در حال واکنش به افزایش هزینههای سوخت و تهدید قابل توجه امنیت غذایی هستند.
"فاتح بیرول" رئیس آژانس بینالمللی انرژی گفت که گذار انرژی قبل از شروع جنگ ایران "بسیار قوی" پیش میرفت - اما پیامدهای شوک انرژی ناشی از آن به این معنی است که کشورها احتمالا سرمایهگذاری بیشتری را به سمت منابع انرژی پاک هدایت خواهند کرد.
وی روز دوشنبه در باشگاه مطبوعات ملی در پایتخت استرالیا گفت: "من انتظار دارم یکی از پاسخها به این بحران، شتاب بخشیدن به انرژیهای تجدیدپذیر باشد. نه تنها به این دلیل که آنها به کاهش انتشار گازهای گلخانهای کمک میکنند، بلکه به این دلیل که آنها یک منبع انرژی داخلی هستند."
بیرول با اشاره به انرژی خورشیدی به عنوان محرک اصلی این روند، گفت: "شگفتانگیز است. 10 سال پیش، انرژی خورشیدی یک داستان رمانتیک بود - اما اکنون انرژی خورشیدی یک تجارت و کسب و کار جدی است." منابع انرژی پاک سال گذشته بر تاسیسات جدید برق تسلط داشتند، به عنوان مثال، انرژیهای تجدیدپذیر 85 درصد از کل ظرفیت جدید برق جهانی را تشکیل می دهند.
تحلیلگران میگویند یکی از مولفههای منحصر به فرد پیامدهای جنگ علیه ایران این است که برخلاف شوکهای نفتی قبلی، انرژیهای تجدیدپذیر در بسیاری از کشورهای جهان رقابتیتر شدهاند.
با این حال، سوختهای فسیلی مانند زغال سنگ، نفت و گاز همچنان بر ترکیب انرژی جهانی تسلط دارند و طبق گزارش آژانس بینالمللی انرژی، حدود 80 درصد از تقاضای جهانی را در سال 2023 تامین میکنند.
"سام باتلر-اسلوس"، مدیر تحقیقات در اندیشکده انرژی جهانی "امبر"، به سی ان بی سی گفت: "بحران ایران، تغییر به سمت انرژیهای تجدیدپذیر و برقرسانی را تسریع میکند. قیمتهای بالای فسیلی باعث تغییر میشود و فناوریهای الکتریکی ارزان قیمت را حتی رقابتیتر میکند."
وی افزود:" در دنیای قدیمی سوختهای فسیلی، امنیت انرژی به معنای تنوعبخشی به عرضه سوخت بود. با فناوریهای الکتریکی، کشورها اکنون ابزارهایی برای حذف فزاینده سوختهای وارداتی دارند."
اندیشکده "امبر" در تحلیلی که در ماه دسامبر گذشته منتشر شد، دریافت که "الکتروتک"، که به انرژی خورشیدی، بادی، باتریها و حمل و نقل، گرمایش و صنعت الکتریکی اشاره دارد، سال گذشته به موتور غالب رشد انرژی جهانی تبدیل شد. این امر با ظهور چین به عنوان اولین "دولت الکتریکی" جهان هدایت شد.
باتلر-اسلوس گفت که پذیرش خودروهای برقی از قبل در سراسر جهان، به ویژه در آسیا، به سرعت در حال افزایش بوده است و این بحران، به این روند، جهت دیگری میدهد. او تخمین زد که افزایش خودروهای برقی میتواند بیش از 600 میلیارد دلار در سال در واردات نفت برای واردکنندگان صرفهجویی کند و این تغییر را به عنوان یک "اهرم امنیتی" توصیف کرد.
باتلر-اسلوس گفت: "این لحظه اوکراین آسیا است. همانطور که اوکراین اروپا را مجبور به کاهش وابستگی به گاز کرد، وضعیت تنگه هرمز نیز آسیا را به سمت کاهش وابستگی به نفت سوق خواهد داد - اما با فناوری حتی ارزانتر موجود."