در شرایط تشدید تنشها میان ایران و آمریکا و رژیم صهیونیستی، نگاه فعالان اقتصادی و سیاستگذاران داخلی به سمت شرق و نقش فدراسیون روسیه به عنوان یک وزنه تعیینکننده در معادلات پیشرو دوخته شده است. هادی تیزهوش تابان، رئیس اتاق مشترک ایران و روسیه، در تشریح جایگاه مسکو در سناریوی تقابل نظامی-اقتصادی، بر نقشی فراتر از یک شریک تجاری معمولی تأکید میکند و معتقد است روسیه میتواند به «بازیگر تعدیلکننده تعادل قوا و تضمینکننده بقای اقتصادی» ایران بدل شود.
به گزارش ایسنا، تیزهوش تابان با اشاره به تجربه زیسته مشترک دو کشور در شرایط تحریمی و جنگی، تحلیلی از تغییر پارادایم اقتصادی در زمان بحران ارائه میدهد.
به گفته او، در زمان بروز جنگ، اقتصاد از حالت "کارایی" به سمت "تابآوری و استمرار" حرکت میکند و باید متناسب با شرایط جدید برنامهریزی و اولویتبندی کرد.
این گزاره، هسته اصلی استراتژی همکاری تهران - مسکو را شکل میدهد؛ جایی که کارایی هزینهها و بیشینهسازی سود، جای خود را به تضمین جریان کالاهای اساسی و حفظ چرخه تولید میدهد.
در شرایط کنونی، هر دو کشور ایران و روسیه تحت شدیدترین تحریمهای اقتصادی غرب قرار دارند. تیزهوش تابان این اشتراک بزرگ را نه یک نقطه ضعف، بلکه یک فرصت مهم ارزیابی کرده و تأکید دارد که این دو کشور بخش قابل توجهی از منابع انرژی جهان را در اختیار دارند و میتوانند از این ظرفیت برای خنثیسازی فشارهای بینالمللی استفاده کنند.
از نگاه رئیس اتاق مشترک ایران و روسیه، مسکو ظرفیت آن را دارد که به عنوان یکی از بازیگران بزرگ منطقه، شبکههای اقتصادی مستقل و چندجانبهای را ایجاد و تقویت کند. این شبکهها میتوانند ایران را در برابر فشارهای تحریمی مقاوم سازند. تأکید اصلی در این همکاری، کاهش وابستگی به نظامهای مالی و تجاری غرب است.
به گفته تیزهوش تابان، این هدف از مسیرهایی چون قراردادهای بلندمدت، مشارکت در پروژههای مشترک و ایجاد سیستمهای پرداخت و تبادلات مالی مستقل از سیستمهای بینالمللی قابل تحقق خواهد بود.
در این میان، نقش ایران صرفاً دریافتکننده کمک نیست. بر اساس تحلیل ارائهشده، ایران توانایی تأمین بخش قابل توجهی از تقاضای بازار روسیه را دارد. فعالان اقتصادی معتقدند که ایران میتواند بخشی از قطعات و مواد اولیه مورد نیاز صنایع تولیدی روسیه را تأمین کند و در مقابل، نیازهای اساسی خود از جمله غلات، نهادههای دامی، روغن، بنزین و چوب را از این کشور وارد نماید. این چرخه تجاری دوجانبه، میتواند زیرساخت یک بلوک اقتصادی مقاوم را شکل دهد.
یکی از محورهای کلیدی که کارشناسان بر آن تأکید میکنند، حرکت فراتر از مناسبات دوجانبه و ورود به عرصه همافزایی منطقهای است. از این منظر روسیه و ایران میتوانند با هدایت همافزا، در راستای تقویت بلوک منطقهای مستقل مانند اوراسیا و شانگهای اقدام کند.
به باور او، این محور منطقهای نه تنها قادر به مقاومت در برابر تأثیرگذاری غرب است، بلکه میتواند نقش تعیینکنندهای در توازن قوا و تدوین فرآیندهای منطقهای ایفا کند.
این رویکرد نشاندهنده گذار از دیپلماسی انفعالی به سمت ایجاد یک قطب اقتصادی مستقل است. در این نگاه، همکاری ایران و روسیه دیگر صرفاً یک رابطه دوجانبه نیست، بلکه سنگ بنای یک نظم اقتصادی جدید در منطقه اوراسیا محسوب میشود که میتواند وزن ژئوپلیتیک دو کشور را به طور قابل توجهی افزایش دهد.
با توجه به جایگاه دو کشور در بازار جهانی انرژی، تیزهوش تابان عمیقترین لایههای همکاری را در این بخش ترسیم میکند.
او معتقد است در زمان جنگ ایران و آمریکا، نقش روسیه در حوزه انرژی برای ایران بسیار چندوجهی و راهبردی است. این نقش فراتر از صرف تبادل انرژی است و به یک اهرم اقتصادی و ژئوپلیتیکی تبدیل میشود که میتواند به تابآوری اقتصاد ایران کمک کند.