دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا و رسانههای این کشور طی تجاوز نظامی کنونی به ایران، موضوعات مختلفی را مطرح کرده اند که برخی از آنها سهم کمی از حقیقت داشته اند، یکی از این موضوعات، عملیات هلیبرن علیه ایران است.
به گزارش ایرنا، رسانههای آمریکایی اخیرا سخنانی از دونالد ترامپ در خصوص حمله به برخی جزایر ایران منتشر کردهاند. این موضوع در حالی خبرساز شده است که پوچ بودن تهدیدات ترامپ در خصوص باز کردن تنگه هرمز و بی اعتبار بودن ضرب الاجل های تعیین شده در این خصوص، برای همگان آشکار شده است. ایرنا بین الملل در این رابطه با اسماعیل محبی، پژوهشگر و کارشناس مسائل نظامی گفتگویی انجام داده است.
ایرنا: به عنوان سوال اول، آیا اعزام نیروی زمینی و هلیبرن در مناطقی از ایران، یک موضوع جدی است یا هدف از مطرح کردن آن، عملیات روانی است؟
محبی: عملیات هلیبرن یک عملیات مرسوم نیست بلکه یک عملیات ویژه به هدف تحقق یک دستاورد خاص است که در شرایط عادی ممکن نیست. به عنوان مثال ربایش یک شخصیت، ترور هدفمند، تصرف یک نقطه یا تاسیسات و مواردی از این دست که با عملیات به شیوه کلاسیک و مرسوم ممکن نیست.
نکته مهمی که در عملیات هلیبرن وجود دارد، سطح بالای مهارت نیروهای مجری این عملیات است. این نیروها جزو نیروهای فوق حرفهای و سطح برتر کشورها هستند و دولت ها ارزش بالایی برای آنها قائل هستند. بنابراین اصل عملیات هلیبرن فقط برای اجرای عملیات طراحی نمیشود؛ این عملیات سه مرحله اصلی دارد، رسیدن به محل عملیات، اجرای عملیات و بازگشت.
بنابراین، یکی از اصول پایه چنین عملیاتی، پس از اجرای آن، مساله بازگشت نیروهای عملیاتی و البته با کمترین خسارت ممکن است. همین مساله باعث ایجاد محدودیتهای جدی میشود؛ زیرا مرحله سوم عملیات یعنی بازگشت با ابهامات جدی روبرو است و حتی غیرممکن تلقی میشود.
علاوه بر این، مساله مشکلات جدی در خصوص اجرای این عملیات نیز مطرح است؛ نیروی متخاصم معمولا از زمین اجرای عملیات و ویژگیهای آن، اطمینان خاطر ندارد. طی جنگ کنونی بارها شاهد آن بودیم که دشمن درک دقیقی از شرایط و توانمندیهای ایران نداشت و بارها به این موضوع اعتراف کرده است.
یکی از شناخته شده ترین نمونه های نبود شناخت کافی از شرایط خاک حریف که به شکست عملیات منجر شده است، عملیات معروف پنجه عقاب است که به دست نیروهای دلتافورس آمریکا انجام شد و در طبس شکست خوردند. در این عملیات، آمریکاییها برای دسترسی به سفارت پیشین خود در تهران و لانه جاسوسی، عملیات کاملی طراحی کردند، البته این عملیات روی کاغذ ماند و نتوانست به مرحله اجرا برسد. ورود به ایران، رسیدن به سفارت، آزادسازی گروگانها و بازگشت.
آمریکاییها برای ورود به حریم هوایی ایران، از آشفتگیهای سال های نخست انقلاب و البته نفوذیها در بالاترین سطوح استفاده کردند. برنامه آنها این بود که پس از ورود به ایران، در طبس جمع بشوند، هواپیماها در طبس بمانند و بالگردها به تهران بیایند زیرا فرود هواپیما در تهران ممکن نبود. در نهایت به اذن خداوند متعال، شن های صحرا تمام معادلات آنها را به هم ریختند و یکی از بزرگترین شکست های نظامی ایالات متحده رقم خورد.
از این روی، با توجه به تفاوت جدی شرایط کنونی ایران با سالهای ابتدای انقلاب و همچنین هوشیاری و آمادگی کامل نیروهای مسلح در شرایط جنگی، طراحی عملیات هلیبرن در خاک ایران به صورت کامل، حتی روی کاغذ به اقدامات غیرممکن شباهت دارد و در شرایط کنونی مطرح شدن عملیات هلیبرن بیش از هرچیز در رسانهها و عملیات روانی موثر است و شاید بر بازارهای جهانی نیز تاثیر داشته باشد.
ایرنا: هلیبرن در ایران چه اندازه از نظر عملیاتی قابل اجرا است؟ چه مناطقی، مرزی، شهری، تاسیسات، پایتخت و با چه هدفی؟
محبی: در جنگ دوازده روزه طبق اخبار و تحلیلها به نظر میرسید آمریکاییها و مقامات رژیم جنایتکار صهیونیستی، اجرای عملیات هلیبرن را بررسی کردهاند. طرح مدنظر آنها در گام اول این بود که عملیات بمباران به نحوی پیش برود که شاکله حکومت و نیروهای مسلح متلاشی بشود (موضوعی که هماکنون رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل در خصوص ارتش خودشان میگوید) و در عمل هیچ نیروی مدافعی وجود نداشته باشد.
در این وضعیت ممکن بود شرایطی ایجاد شود که آمریکاییها بتوانند به اجرای عملیات هلیبرن فکر کنند و برای آن طراحی کنند. البته همگی شاهد آن بودند که همان فرض اولیه آنها هم محقق نشد؛ یعنی نیروهای مسلح از بین نرفتند و کاملا استوار در حال مقاومت بودند و وظایف و ماموریتهای خود را اجرا میکردند.
آمریکاییها با وجود آنکه برای این موضوع، تمرینهای گسترده انجام داده بودند، اصلا امکانی برای اجرای عملیاتی از این دست ندیدند. پیشبینی آنها از شرایط ایران پس از جنگ به طور کامل اشتباه از آب درآمد، موضوعی که در روند جنگ کنونی نیز شاهد آن بودیم.
بنابراین عملیات هلیبرن در جغرافیای ایران و با شرایط کنونی ایران، ممکن نیست. نه در مرحله ورود به حریم هوایی ایران، نه در اجرای عملیات و نه در بازگشت.
هلیبرن با هواپیماهای بزرگ در ابعاد هواپیماهای ترابری انجام میشود که در ورود به حریم هوایی ایران با رادارها و شبکه پدافندی درگیر میشوند. ما طی روزهای اخیر شاهد شناسایی و شکار شدن جنگندههای دشمن در آسمان ایران بودیم؛ در صورتی که هواپیماهای مخصوص هلیبرن ابعاد بسیار بیشتری نسبت به جنگندهها دارند، سرعت کمتری دارند و برای اجرای عملیات هلیبرن باید ارتفاع خود را بسیار کم کنند. این شرایط تنها در وضعیتی محقق میشود که نیروهای نظامی در ایران فعال نباشند، با وجود موشکهای دوشپرتاب حتی چند نفر نیروی نظامی نیز برای مقابله با هواپیمای ترابری به هنگام هلیبرن کفایت میکند. چنین مواردی وضعیت به هنگام بازگشت برای آنها به مراتب پیچیدهتر و سختتر است.
ایرنا: بسیار عالی، آمریکاییها پروژه هلیبرن را برای استقرار طولانی مدنظر دارند یا موقت؟
محبی: برای پاسخ به این سوال باید ابتدا شرایط جغرافیایی ایران را بررسی کنیم. شرایط جغرافیایی ایران، منجر به وجود مولفههای غیر قابل پیشبینی خواهد شد. ترکیب کوهستان، دشت، مناطق کویری، دریا و... امتیازات بزرگی برای ما به دنبال داشته است و هر نیروی متجاوز را با چالشهای جدی روبرو می کند؛ به ویژه آنکه از قبل، نیروهای نظامی در مناطقی مستقر شدهاند.
در مناطق پرتراکم و شهری نیز، مانند همیشه مهمترین مولفه قدرت، مردم هستند. مردم ما به صورت هوشمندانه و هوشیار در دفاع از کشور پای کار نظام اسلامی ایستادهاند و در این شرایط آمریکاییها امکان ورود و صدالبته استقرار ندارند.
علاوه بر این، در شرایط احتمالی و بر فرض استقرار نیروهای متجاوز در خاک ایران، با توجه به اینکه آن ها در خاک ایران مستقر می شوند و البته دور از مردم و غیرنظامیان هستند، نیروهای مسلح ایران با تمام توان این نقاط را مورد حملات موشکی گسترده قرار میدهند و نه تنها اجازه استقرار به آنها نخواهند داد بلکه آنها را زمینگیر خواهد کرد.
وضعیت کنونی مانند سالهای ابتدای انقلاب نیست که نیروهایی وارد بشوند و اقداماتی مدنظر داشته باشند. اصلا فرض بگیریم در مناطق کویری و دشت مانند نطنز، به طمع دست یافتن به مجموعه هستهای هلیبرن انجام بدهند؛ باید گفت در درجه اول نطنز بیدفاع نیست، نیروها حضور دارند، عملیاتی برای مقابله با حضور احتمالی نیروهای متخاصم و نابودی آنها طراحی شده است.
ضمن اینکه در صورت تحقق احتمالی این طرح، مطمئناً مسیر برگشتی برای آنها وجود نخواهد داشت. بنابر فرمانی که نیروهای مسلح دریافت کرده اند، هیچ نیروی متخاصمی در صورت ورود به مرزهای جمهوری اسلامی نباید زنده بازگردد.
همچنین شاهد آن بودیم در هفته ابتدایی جنگ کنونی، نیروهای ویژه اسرائیلی در لبنان عملیات هلیبرن انجام دادند و با شکست روبرو شدند. نتانیاهو نیز به شکست این عملیات اعتراف کرد.
ایرنا: به عنوان آخرین سوال، تبعات هلیبرن برای آمریکا و اسرائیل چه خواهد بود؟
محبی: با توجه نکاتی که پیشتر عنوان کردیم، عملیات هلیبرن برای آمریکاییها بسیار پرهزینه، پر خطر و بینتیجه خواهد بود و از جنس اقداماتی است که پیش از اجرا محکوم به شکست است. این موضوع برای ترامپ و ارتش آمریکا هزینه بسیار سنگینی دربر خواهد داشت، خصوصا آنکه طبق نظرسنجیها فقط 12 درصد مردم آمریکا از حمله آمریکا به ایران حمایت کردهاند.
بنابراین این موضوع در فضای داخلی آمریکا، هزینه سیاسی قابل توجهی برای دولت دونالد ترامپ و سران ارتش آمریکا به دنبال خواهد داشت، موضوعی که به نظر نمیرسد راه گریزی از آن وجود داشته باشد.