عصر ایران ؛ علیرضا داوودنژاد - پیش از آنکه میدانهای نبرد دگرگون شوند، نخست «روایتها» تغییر کردند. امروز برای همگان آشکار است که عصرِ انحصارِ استودیوهای عظیم و تجهیزات گرانقیمتِ فیلمسازی به پایان رسیده است.
سادگی و دسترسیِ همگانی به ابزارهای کوچک، ارزان و باکیفیتِ دیجیتالی برای تولید، توزیع و نمایش فیلم، انحصار را از دست غولهای هنری/ رسانهای خارج کرده و در اختیارِ «ارادههای فردی» قرار داده است.
امروزه یک دوربین کوچک دیجیتال یا حتی یک گوشی هوشمند در دستانِ انسانی صاحبِ ایده، میتواند به شکلی باکیفیت و سریع، روایتی را خلق کند و جهانی را تحت تأثیر قرار دهد که روزگاری تنها در انحصارِ کمپانیهای بزرگ بود.
این تحولِ شگرف در دنیای تصویر، دقیقاً همان منطقی است که امروز به میدانهای نبرد نیز سرایت کرده است. دورانِ اقتدارِ ناوهای هواپیمابرِ چند میلیارد دلاری و بمبافکنهای استراتژیک غولآسا، که زمانی نمادِ تسخیرناپذیری بودند، به سر آمده است.
این «تجهیزات عظیمالجثه» در برابرِ شبکهای از تجهیزاتِ کوچک، ارزان و هوشمند — از پهپادهای نقطهزن تا جنگافزارهای لایهلایه دیجیتال — بیش از آنکه تهدید باشند، به اهدافی بزرگ، کُند و آسیبپذیر تبدیل شدهاند.
این تحول بنیادین، صنایع نظامی جهان را ناچار خواهد کرد که همچون صنعت سینما، از منطق «بزرگتر و گرانتر» به سمتِ «ارزانتر، هوشمندتر و دسترسپذیرتر» کوچ کنند.
اما این سادگی و ارزان شدنِ ابزار، تنها لایهی رویینِ حقیقت است. وقتی دسترسی به تکنولوژی عمومی میشود، آنچه متمایزکننده است، دیگر «سختافزار» نیست، بلکه «معنا و پیامی» است که پشتِ آن قرار دارد. در دنیای تصویر، این «نگاهِ هنرمند» است که به دوربین ارزش میدهد و در میدان نبرد، این «هویت و باور» است که به سلاحِ کوچک و ارزان، قدرتِ تخریبِ غولها را میبخشد.
حقیقتِ جاری در تحولات جهان، پیامی روشن برای بشریت دارد: پیروزی از آنِ کسی نخواهد بود که انبار بزرگتری از غولهای آهنین دارد. در واقع امروز برای ابنای بشر آشکار میشود که «هویت» نه مشکل که راه حل است .
برخلافِ پندارِ سالیان دراز که هویتِ ملتها را سدی در برابر جهانیسازی یا عاملی برای تنش معرفی میکردند، اکنون ثابت شده است که هویت، تنها پناهگاهِ استراتژیکی است که مانع از فروپاشیِ یک ملت در زیر حجم سنگینِ آتش و فشار میشود.
نهایتا ورق برگشته است: امروز دوران قدرتنمایی با تجهیزات عظیمالجثه به پایان رسیده و موفقیت از آنِ جانبی است که بتواند «ارادهی ملی» را به «دقت تکنولوژیک» گره بزند.این همان فرمولِ فاتحی است که در آن، تکنولوژی — چه در قالب یک دوربینِ کوچکِ فیلمسازی و چه در قالب یک پهپادِ نقطهزن — دیگر نه ابزاری برای ویرانی، بلکه نگهبانی برای صیانت از اصالت، خانه و هویتِ یک ملت است.
ایران با تکیه بر همین پیوند ، افقهای جدیدی را در راهبردهای نظامی و انسانیِ جهان گشوده است.