عصر ایران - وقتی صحبت از تندی میشود، بیشتر مردم فوراً به فلفلهای تند فکر میکنند. اما واقعیت این است که حتی تندترین فلفلهای دنیا هم در برابر مادهای که در یک گیاه خاص وجود دارد، تقریباً ملایم به نظر میرسند. این گیاه که ظاهری شبیه کاکتوس دارد، ترکیبی تولید میکند که از نظر قدرت سوزانندگی چندین هزار برابر قویتر از فلفلهای بسیار تند است.
در ادامه با تندترین ترکیب طبیعی شناختهشده در جهان و گیاهی که آن را تولید میکند آشنا میشویم.
عامل اصلی تندی فلفلها مادهای شیمیایی به نام کپسایسین (Capsaicin) است. این ترکیب طبیعی باعث ایجاد احساس سوزش در دهان و پوست میشود و همان چیزی است که فلفلها را تند میکند.
با این حال، اگر کپسایسین را با قویترین ترکیب طبیعی شناختهشده مقایسه کنیم، تقریباً بیاثر به نظر میرسد.
مادهای به نام رزینیفراتوکسین (Resiniferatoxin) که ساختاری شبیه کپسایسین دارد، در گیاهانی از خانواده افوربیا یافت میشود. مهمترین آنها عبارتاند از:
این گیاهان ظاهری شبیه کاکتوس دارند، اما مادهای درون آنها وجود دارد که از نظر قدرت تحریک درد بینهایت قویتر از فلفلها است.
برای اندازهگیری میزان تندی مواد غذایی از مقیاس اسکویل (Scoville Scale) استفاده میشود.
بر اساس این مقیاس:
این میزان تندی برای بسیاری از افراد تقریباً غیرقابل تحمل است.
اما اگر به سراغ ماده خالص کپسایسین برویم، عدد آن به حدود ۱۶ میلیون واحد اسکویل میرسد؛ یعنی چندین برابر تندتر از فلفلهای معمولی.
کپسایسین در دوزهای بالا میتواند:
با این حال، حتی این ماده هم در برابر ترکیب موجود در تندترین گیاه جهان چیز چندانی محسوب نمیشود.
ماده رزینیفراتوکسین از نظر قدرت سوزانندگی در سطحی کاملاً متفاوت قرار دارد.
این ترکیب در مقیاس اسکویل عددی حدود ۱۶ میلیارد واحد دارد؛ یعنی:
به همین دلیل مقدار بسیار ناچیز آن هم میتواند برای پستانداران تقریباً غیرقابل تحمل باشد.
در واقع این ماده بیشتر شبیه یک عامل شیمیایی فوقتحریککننده است تا چیزی که بتوان آن را به عنوان ماده غذایی تصور کرد.
تماس با این ترکیب میتواند باعث موارد زیر شود:
جالب است بدانید که رزینیفراتوکسین و کپسایسین هر دو روی یک گیرنده عصبی مشابه در بدن انسان اثر میگذارند. این گیرنده با نام TRPV1 شناخته میشود و مسئول تشخیص گرما و درد است.
اما تفاوت در شدت اثر است.
این فرآیند میتواند باعث آسیب جدی یا حتی از بین رفتن پایانههای عصبی حس درد شود و در نتیجه نوعی بیحسی دائمی ایجاد کند.
دانشمندان معتقدند گیاه Euphorbia resinifera این ترکیب فوققوی را به عنوان یک مکانیسم دفاعی طبیعی تولید میکند.
هدف این ماده جلوگیری از نزدیک شدن حیوانات گیاهخوار است. در عمل هم این استراتژی بسیار مؤثر است، زیرا حتی تماس جزئی با شیره این گیاه میتواند سوختگی شدید پوستی ایجاد کند.
اگر تا به حال فکر میکردید فلفلهای بسیار تند یا سسهای آتشین نهایت تندی در طبیعت هستند، باید بدانید که واقعیت بسیار فراتر از این است.
در مقایسه با مادهای که در گیاه Euphorbia resinifera تولید میشود، حتی تندترین فلفلهای جهان هم چندان تند به نظر نمیرسند.
بنابراین دفعه بعد که یک غذای بسیار تند میخورید، بد نیست بدانید که طبیعت مادهای دارد که قدرت آن هزاران برابر بیشتر از فلفلهای تند معمولی است.
منبع: odditycentral