صابر گل عنبری
تحلیلگر ارشد مسائل خاورمیانه
در حالی که پاکستان بهعنوان میانجی اعلام کرده آتشبس شامل لبنان هم میشود، دونالد ترامپ گفته است لبنان «در این توافق گنجانده نشده»، هرچند افزوده که «به این موضوع هم رسیدگی خواهد شد و اشکالی ندارد».
در ایران نیز وزیر خارجه با فرمانده ارتش پاکستان درباره این مسئله گفتوگو کرده و شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، از برخی موارد نقض آتشبس خبر داده است. قطر هم اعلام کرده که با چند پهپاد و دو موشک کروز هدف حمله قرار گرفته است.
همزمان خبرگزاری فارس از توقف حرکت نفتکشها پس از حملات اسرائیل به لبنان گزارش داده و گروههای همسو با ایران در عراق نیز هشدار دادهاند که این حملات را تلافی خواهند کرد. در همین حال، فرمانده هوافضای سپاه نیز تعرض به حزب الله را تعرض به ایران خوانده و از تدارک «پاسخ سنگین» به حملات امروز گفته است.
در چنین شرایطی بعید به نظر میرسد ایران در سایه تداوم این حملات در مذاکرات پاکستان شرکت کند. همچنین احتمال حملات متقابل میان ایران و اسرائیل و شکلگیری یک درگیری رفتوبرگشتی میان دو طرف وجود دارد.
مجموع این تحولات نشان میدهد که آتشبس کنونی شکننده است و اکنون این پرسش مطرح است که آیا ممکن است فروبپاشد یا نه. به نظر میرسد اکنون که ترامپ عملاً دست نتانیاهو را برای چنین حملات بیسابقهای به لبنان باز گذاشته، رفتار او در ساعات و یکی دو روز آینده آزمون مهمی برای سنجش میزان جدیتش در حفظ و تداوم آتشبس خواهد بود.
اگر ترامپ به طور مستقیم وارد ماجرا شود و از اسرائیل بخواهد حملات علیه لبنان را متوقف کند، و حتی در صورت وقوع یک درگیری محدود میان ایران و اسرائیل از ورود به جنگ پرهیز ایفا کند، میتوان گفت احتمال تداوم آتشبس میان تهران و واشنگتن بالا خواهد بود و جنگ به دلایلی از سرگرفته نمیشود.
اظهارات امروز ترامپ مبنی بر اینکه لبنان بخشی از توافق نبوده، در عین حال نشانههایی از احتمال ورود او به این موضوع دارد. او گفته «اشکالی ندارد و به آن رسیدگی خواهد شد». در چنین حالتی بعید نیست بخواهد با ورود به ماجرا، ایفای نقش «میانجی» و پایان دادن به درگیری، آن را بهعنوان یک دستاورد سیاسی برای خود مطرح کند و همزمان آن را پروندهای جدا از توافق آتشبس با ایران جلوه دهد.
با این حال، اگر ترامپ قصد برهم زدن آتشبس و بازگشت به جنگ را داشته باشد، به راحتی بهانهسازی میکند و مشکلی در این زمینه نخواهد داشت.
* نگاه دیگر