تعویض گلدان، یکی از مهمترین رازهای شادابی و رشد گیاهان آپارتمانی است. ریشه گیاهان پس از گذشت چند سال، برای گسترش و تغذیه بهتر به فضای بیشتری نیاز دارند. اگرچه در صورت لزوم میتوان این کار را در هر فصلی از سال انجام داد، اما متخصصان گل و گیاه معتقدند که بهار، دوران طلایی برای تعویض گلدان است. در این مقاله به شما میگوییم چرا باید همین حالا دست به کار شوید و چگونه گیاهان دوستداشتنی خود را با کمترین استرس، به خانه جدیدشان منتقل کنید.
بیشتر گیاهان آپارتمانی در فصل زمستان به حالت خواب یا نیمهخواب میروند. در این دوره، رشد آنها متوقف یا بسیار کند میشود و به آب و کود کمتری نیاز دارند. اما با شروع فصل بهار، گرم شدن هوا و طولانیتر شدن روزها، گیاهان خانگی از خواب زمستانی بیدار شده و روند رشد ریشهها، ساقهها و برگهای جدید را با قدرت آغاز میکنند.
جابهجایی گیاه در فصل بهار ایدهآل است؛ زیرا گیاه در فاز رشد فعال قرار دارد و خیلی سریعتر میتواند خود را با محیط و خاک جدید وفق دهد. علاوه بر این، فضای بیشتر گلدان جدید و مواد مغذی موجود در خاک تازه، مانند یک موتور محرک برای رشد گیاه عمل میکند. مزیت دیگر بهار این است که به دلیل هوای مطبوع، میتوانید این کار را در حیاط یا تراس انجام دهید تا از کثیف شدن فضای داخل خانه جلوگیری کنید.
همه گیاهان نیازی به تعویض سالانه گلدان ندارند، اما گیاهانی که رشد سریعی دارند (مانند پوتوس و برگ انجیری یا همان مونسترا) معمولاً هر سال به فضای بزرگتری نیاز پیدا میکنند. گاهی اوقات دلیل تعویض کاملاً واضح است (مثلاً گلدان شکسته است)، اما در بیشتر مواقع باید به دنبال نشانههای زیر باشید:
فرقی نمیکند گیاه شما از نوع ساکولنت، گرمسیری، ارکیده یا گیاهان گوشتخوار باشد؛ اصول اولیه تعویض گلدان برای همه آنها یکسان است. برای انجام اصولی این کار، مراحل زیر را دنبال کنید:
برای جلوگیری از کثیف شدن محیط، روی سطح کار خود روزنامه باطله پهن کنید. اگر هوا مساعد است، گیاهان را به بیرون از خانه ببرید تا نگران ریختن خاک روی فرش نباشید.
انتخاب گلدانِ بیش از حد بزرگ، خطر پوسیدگی ریشه به دلیل رطوبت زیاد را به همراه دارد. گلدانی را انتخاب کنید که قطر آن تنها ۳ تا ۵ سانتیمتر بزرگتر از گلدان فعلی باشد و حتماً سوراخهای زهکشی مناسبی در کف خود داشته باشد.
یک خاک برگ و خاک آپارتمانی باکیفیت برای بیشتر گیاهان (مانند پوتوس، فیلودندرون و فیکوس) مناسب است. اما ارکیدهها به خاک مخصوص حاوی تکههای پوست درخت نیاز دارند. کاکتوسها و ساکولنتها باید در خاکی با زهکشی بسیار بالا (ترکیب با ماسه یا پرلیت) کاشته شوند. گیاهان گوشتخوار نیز بسیار حساسند و به خاکهای مخصوص بدون کود و با اسیدیته (pH) بالا نیاز دارند.
چند ساعت قبل از تعویض، به گیاه آب بدهید تا خاک نرم شود. سپس گلدان را به پهلو بخوابانید، با یک دست ساقه اصلی (نزدیک به سطح خاک) را نگه دارید و با دست دیگر گلدان را به آرامی تکان دهید تا گیاه خارج شود. اگر گلدان پلاستیکی است، فشردن دیوارههای آن به آزاد شدن ریشهها کمک میکند. اگر گیاه گیر کرده است، از یک کارد میوهخوری کُند برای دور تا دور لبه داخلی گلدان استفاده کنید.
پس از خروج گیاه، با انگشتان خود به آرامی ریشههای در هم تنیده را باز کنید و تا حد امکان خاکهای قدیمی را بتکانید. اگر ریشههای پوسیده و له شده، ساقههای شکسته یا برگهای زردی میبینید، آنها را با یک قیچی تمیز و تیز جدا کنید. اگر ریشهها به شدت در هم گره خوردهاند، میتوانید یکسوم از ریشههای اضافی و بلند را کوتاه کنید. در تمام این مراحل با ملایمت رفتار کنید تا گیاه دچار استرس نشود.
چند سانتیمتر از خاک جدید را در کف گلدان بریزید. گیاه را در مرکز گلدان قرار دهید (دقت کنید که سطح خاک گیاه باید دقیقاً همسطح با لبههای گلدان جدید باشد، نه پایینتر و نه بالاتر). سپس اطراف آن را با خاک تازه پر کنید و با دست کمی خاک را فشار دهید تا گیاه در جای خود محکم شود. فضای خالی بین سطح خاک تا لبه گلدان باید حدود ۲ تا ۳ سانتیمتر باشد تا هنگام آبیاری آب بیرون نریزد.
پس از اتمام کار، گیاه را به طور کامل آبیاری کنید (سیراب کنید) تا خاک جدید به خوبی دور ریشهها بنشیند و هواگیری شود. سپس گیاه را به جای اصلی خود برگردانید. اگر گیاه شما به نور مستقیم خورشید عادت دارد، برای کاهش استرسِ جابهجایی، بهتر است چند روز اول آن را در محیطی با نور زیاد اما غیرمستقیم قرار دهید.
نکته طلایی: تا چند هفته پس از تعویض گلدان، از دادن کود تقویتی به گیاه خودداری کنید تا از سوختن ریشههای حساس و ایجاد استرس جلوگیری شود. اگر از خاکهای آماده و غنیشده با کود استفاده کردهاید، این زمان استراحت میتواند طولانیتر هم باشد.
منبع: bhg