عصر ایران - سکته مغزی که گاهی از آن با عنوان «حمله مغزی» یاد میشود، زمانی رخ میدهد که جریان خون به بخشی از مغز قطع شود. در این حالت، سلولهای مغزی به دلیل محرومیت از اکسیژن و گلوکز لازم برای زنده ماندن، از بین میروند. اگر این عارضه به موقع تشخیص داده نشود، میتواند به آسیبهای دائمی مغز یا حتی مرگ منجر شود.
سکته مغزی پنجمین عامل اصلی مرگومیر در مردان (و سومین عامل در زنان) است؛ با این حال، بسیاری از آقایان حتی نمیتوانند یکی از علائم آن را نام ببرند. در این راهنما، نحوه تشخیص، پیشگیری و اقدام سریع در برابر این بیماری را بررسی میکنیم.
اگر شما هم یک مرد میانسال هستید، احتمالاً زمان زیادی را صرف نگرانی درباره سکته مغزی نمیکنید. بیشتر ما تصور میکنیم سکته مغزی بیماری دوران پیری است؛ چیزی که بعد از بازنشستگی باید به آن فکر کنیم.
اما واقعیت چیز دیگری است. اگرچه احتمال بروز سکته در مردان بالای ۶۵ سال بیشتر است، اما این عارضه میتواند در هر سنی رخ دهد. خطرناکتر اینکه سکتههای مغزی در مردان معمولاً در سنین پایینتری نسبت به زنان رخ میدهند و احتمال کشنده بودن آنها نیز بیشتر است.
عواقب سکته مغزی میتواند بسیار ویرانگر باشد. حتی اگر سکته باعث مرگ نشود، میتواند فرد را دچار ناتوانیهای شدید، فلج جسمی یا ناتوانی در صحبت کردن کند. با این حال، خبر خوب این است که حدود ۸۰ درصد از سکتههای مغزی قابل پیشگیری هستند. بنابراین وقت آن است که سبک زندگی خود را تغییر دهید و علائم هشداردهنده را بشناسید.
به طور کلی، سکتههای مغزی به دو دسته اصلی تقسیم میشوند:
این نوع سکته بسیار شبیه به حمله قلبی است، با این تفاوت که در رگهای خونی مغز رخ میدهد. لختههای خون ممکن است در رگهای خود مغز، رگهای منتهی به آن، یا حتی در بخشهای دیگر بدن تشکیل شده و به سمت مغز حرکت کنند. این لختهها مسیر خون را مسدود کرده و اکسیژنرسانی به بخشی از مغز را قطع میکنند.
بدون اکسیژن، سلولهای مغزی وارد شوک شده و شروع به مردن میکنند؛ بنابراین هرچه درمان دیرتر انجام شود، آسیب مغزی شدیدتر خواهد بود. گرفتگی رگها بر اثر تجمع پلاکها (رسوبات چربی و کلسترول) دلیل اصلی این اتفاق است. جالب است بدانید که حدود ۸۰ درصد سکتهها از این نوع هستند.
این حالت زمانی رخ میدهد که یک رگ خونی در مغز پاره شود. در نتیجه، خون به بافت مغز نشت کرده و به سلولها آسیب میرساند. اگرچه این نوع سکته شیوع کمتری دارد، اما بسیار مرگبارتر است. آمارها نشان میدهد بیش از ۶۰ درصد افرادی که دچار این نوع سکته میشوند در کمتر از یک سال جان خود را از دست میدهند و نجاتیافتگان نیز معمولاً با ناتوانیهای شدیدتری روبهرو هستند. دلیل اصلی پاره شدن رگها، فشار خون بالا و آنوریسم (نازک شدن و ضعیف شدن دیواره رگ) است.
شناخت زودهنگام علائم میتواند مرز بین زندگی و مرگ باشد. شایعترین نشانههای سکته عبارتند از:
اگر خودتان یا اطرافیانتان هر یک از این علائم را تجربه کردید، بدون ثانیهای درنگ با اورژانس (۱۱۵) تماس بگیرید. سکته مغزی یک اورژانس مطلق پزشکی است.
پزشکان برای تشخیص سریع سکته از یک تست جهانی و ساده استفاده میکنند که به خاطر سپردن آن بسیار حیاتی است:
همانطور که گفته شد، ۸۰ درصد سکتهها قابل پیشگیریاند. پزشکان عوامل خطر را به دو دسته قابل کنترل و غیرقابل کنترل تقسیم میکنند.
عواملی که در کنترل شما نیستند: بالا رفتن سن (بالای ۶۵ سال)، جنسیت (مردان بیشتر سکته میکنند) و سابقه خانوادگی و ژنتیک.
عواملی که میتوانید کنترل کنید:
برای جلوگیری از تشکیل پلاک در رگها و حفظ سلامت قلب و عروق، روزانه حداقل ۳۰ دقیقه ورزش کنید. رژیم غذایی سرشار از میوه و سبزیجات داشته باشید و مصرف چربیهای اشباع (مثل فستفود و گوشتهای فرآوریشده) را به حداقل برسانید.
ممکن است پزشک برای جلوگیری از لخته شدن خون، مصرف روزانه دوز پایین «آسپرین» را تجویز کند (این کار حتماً باید زیر نظر پزشک انجام شود).
هشدار مهم: گاهی اوقات افراد دچار علائم زودگذری میشوند که به آن «سکته مغزی خفیف» (TIA) میگویند. در این حالت، گرفتگی رگ موقتی است و علائم پس از چند دقیقه برطرف میشوند. گول این بهبودی موقت را نخورید؛ سکته خفیف یک زنگ خطر جدی است که نشان میدهد یک سکته اصلی و ویرانگر در راه است.
نوع درمان کاملاً به نوع سکته بستگی دارد. در سکتههای انسدادی، اگر بیمار در «ساعات طلایی اولیه» به بیمارستان برسد، پزشکان با تزریق داروهای حلکننده لخته، مسیر رگ را باز کرده و سلولهای مغزی را از مرگ حتمی نجات میدهند. اما سکتههای خونریزیدهنده درمان بسیار سختتری دارند و گاهی برای متوقف کردن خونریزی به جراحی باز نیاز است.
بزرگترین چالش در درمان سکته، «از دست دادن زمان» است. داروهای ضد لخته تنها در چند ساعت اول پس از شروع علائم مؤثر هستند.
همچنین فراموش نکنید که فردی که یک بار سکته کرده، به شدت در معرض سکتههای بعدی قرار دارد. بنابراین در دوران نقاهت، استفاده مداوم از داروهای رقیقکننده خون و تحت نظر بودن توسط پزشک متخصص مغز و اعصاب کاملاً ضروری است. گاهی نیز برای باز نگه داشتن رگهای مسدود شده، از فنر (استنت) استفاده میشود.
منبع: webmd