عصر ایران - اختلال افسردگی اساسی یکی از رایجترین مشکلات سلامت روان است و هر سال حدود یکدوازدهم بزرگسالان و یکپنجم نوجوانان را درگیر میکند. این اختلال میتواند هر فردی را در هر سنی تحت تأثیر قرار دهد و عوامل مختلفی مانند ژنتیک، محیط و وضعیت سلامت عمومی در بروز آن نقش دارند.
افسردگی فراتر از تغییرات خلقوخو عمل میکند و میتواند روی تمام جنبههای زندگی اثر بگذارد؛ از انرژی و کیفیت خواب گرفته تا سلامت جسمی، تمرکز ذهنی و تصویر فرد از خودش. به همین دلیل درمان آن معمولاً ترکیبی از دارو و رواندرمانی است. در کنار این روشها، توجه به شیوههای مکمل مثل موسیقیدرمانی در سالهای اخیر بیشتر شده و بسیاری آن را راهی برای تقویت روند درمان میدانند.
در ادامه نگاهی میاندازیم به اینکه تحقیقات علمی چه میگویند، موسیقیدرمانی چگونه عمل میکند و چه مزایایی دارد.
مطالعات درباره نقش موسیقیدرمانی در کاهش علائم افسردگی طی سالهای اخیر رشد زیادی داشته است. هرچند بعضی پژوهشها کوچک بوده یا نتایج متفاوتی ارائه دادهاند، اما بررسیهای جامعتر که دادههای چندین مطالعه را ترکیب میکنند، تصویر روشنتری در اختیار ما میگذارند.
یکی از این بررسیها که ۲۵ مطالعه کنترلشده را تحلیل کرده بود، نشان داد موسیقیدرمانی میتواند بهطور قابل توجهی علائم افسردگی را کاهش دهد.
تحقیقات روی گروههای مختلف نیز نتایج مشابهی داشته و تأثیرات مثبت موسیقیدرمانی برای این افراد دیده شده است:
• دانشجویان
• کودکان و نوجوانان
• سالمندان
• بیماران مبتلا به سرطان
• افرادی که سکته کردهاند
مطالعات متعدد نشان دادهاند موسیقیدرمانی از چند مسیر میتواند حال فرد را بهتر کند.
تصویربرداری مغز و بررسی فعالیت الکتریکی مغز افراد مبتلا به افسردگی نشان میدهد این روش میتواند جریان خون را افزایش دهد و سلولهای عصبی مربوط به تنظیم احساسات، رفتار اجتماعی، حافظه و تصمیمگیری را فعال کند. این یعنی موسیقیدرمانی مستقیماً روی شیوه پردازش احساسات در مغز اثر میگذارد.
همچنین موسیقیدرمانی میتواند عوامل دیگری را نیز بهبود دهد. برای نمونه، یک تحلیل از ۱۴ مطالعه نشان داد این روش کیفیت خواب سالمندان را به شکل چشمگیری افزایش میدهد؛ موضوعی که ارتباط مستقیمی با کاهش علائم افسردگی دارد.
پژوهشهای جدید حتی احتمال تأثیر موسیقیدرمانی بر سیستم ایمنی را مطرح میکنند. از آنجا که التهاب در بدن با افسردگی و مشکلاتی مثل اختلالات خواب مرتبط است، کاهش التهاب میتواند به بهبود وضعیت روحی کمک کند.
هرچند نیاز به تحقیقات بیشتر وجود دارد، اما شواهد فعلی نشان میدهد موسیقیدرمانی از چند جهت میتواند سلامت روان را تقویت کند.
نه. موسیقیدرمانی فقط به معنای گوش دادن به آهنگ مورد علاقه نیست.
این روش یک فرآیند درمانی ساختارمند است که توسط متخصصان آموزشدیده و دارای مدرک معتبر انجام میشود. هدف، استفاده هدفمند از موسیقی برای رسیدن به اهداف درمانی است.
موسیقیدرمانی میتواند شامل فعالیتهای مختلفی باشد، مانند:
• گوش دادن فعال به موسیقی
• بداههنوازی یا ساختن آهنگ
• گفتوگو درباره متن ترانهها
• اجرای موسیقی
• حرکت ریتمدار با موسیقی
روشهای دیگری هم وجود دارند که از موسیقی برای آرامش استفاده میکنند، اما استاندارد مشخصی ندارند و معمولاً در مطالعات علمی لحاظ نمیشوند.
موسیقیدرمانی حرفهای باید زیر نظر درمانگر متخصص انجام شود. با این حال، انجمن موسیقیدرمانی آمریکا راهکارهایی ارائه کرده تا افراد بتوانند در خانه از موسیقی برای بهبود حال خود کمک بگیرند. این توصیهها شامل موارد زیر است:
• نکاتی برای گوش دادن امن
• رعایت بهداشت در استفاده از تجهیزات مشترک
• انتخاب موسیقی مناسب و هماهنگ با شرایط فرد
• توجه به زمانهایی که باید از متخصص کمک گرفت
• کمک به پردازش بهتر احساسات هنگام گوش دادن
این روشها جای درمان حرفهای را نمیگیرند، اما میتوانند بخشی از برنامه روزانه مراقبت از سلامت روان باشند.
موسیقیدرمانگران معمولاً در مراکز درمانی، مراکز توانبخشی یا مطبهای خصوصی فعالیت میکنند. پزشک یا درمانگر میتواند فرد را به متخصص مربوطه ارجاع دهد. همچنین امکان جستوجوی موسیقیدرمانگر دارای مدرک معتبر از طریق پایگاههای رسمی وجود دارد.
در برخی موارد، هزینههای موسیقیدرمانی توسط بیمههای درمانی پوشش داده میشود، البته معمولاً با شرایط خاص. لازم است افراد وضعیت بیمهای خود را بررسی کنند، زیرا روشهای غیر استاندارد معمولاً تحت پوشش قرار نمیگیرند.
وقتی موسیقیدرمانی در کنار دارو و رواندرمانی استفاده شود، میتواند به کاهش علائم افسردگی و افزایش کیفیت زندگی کمک کند. این روش علمی به بهبود خلقوخو، تقویت خواب و حمایت از روند بهبودی افراد مبتلا به افسردگی کمک میکند.
اگر به امتحان کردن این روش علاقه دارید، پزشک یا درمانگر میتواند شما را به یک موسیقیدرمانگر معتبر معرفی کند.
منبع: healthline