جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران به نفوذ آمریکا در سراسر جهان آسیب میرساند و تنشها را با کشورهایی که پیش از این در دوره دوم ریاست جمهوری دونالد ترامپ آسیب دیدهاند، تشدید میکند - فرسایش قدرتی که میتواند جبران آن دشوار باشد، زیرا دشمنان ایالات متحده مانند چین از آن سوءاستفاده میکنند.
به گزارش عصرایران، وبگاه آمریکایی "پولیتیکو" با این مقدمه با اشاره به فرسایش قدرت و نفوذ و چهره آمریکا در نتیجه جنگ علیه ایران، نوشت:
از بنگلادش تا اسلوونی، سهمیهبندی سوخت، حمل و نقل را مختل کرده و رهبرانی را که با پیامدهای جنگی که نمیخواستند، دست و پنجه نرم میکنند، ناامید کرده است. در کشورهای با اکثریت مسلمان، روایتهای ضد آمریکایی، اغلب با اجازه ضمنی دولتها، امواج رادیویی و تلویزیونی را پر کرده است. حتی متحدان آمریکا در ناتو نیز کمک خود را به ایالات متحده محدود کردهاند و برخی تاکید دارند که دولت ترامپ قبل از شروع جنگ با ایران با آنها مشورت نکرده است.
به نظر میرسد این جنگ، از زمان بازگشت ترامپ به قدرت و شروع به استفاده از قدرت اقتصادی و نظامی ایالات متحده به روشهای نامنظم، از جمله تعرفهها، در حال تسریع چیزی است که برخی آن را جدایی ایالات متحده از بخش عمدهای از کره زمین میدانند.
یک دیپلمات آسیایی مستقر در واشنگتن که به دلیل حساس بودن موضوع، نخواست نامش فاش شود به پولیتیکو گفت: "بسیاری از مردم از هرج و مرج این جنگ خسته شدهاند و از تاثیر اقتصادی بالقوه آن میترسند، اما من هیچ اعتراض بزرگی در واکنش به آن ندیدهام... اگر فرد معقولتری رئیس جمهور بعدی (آمریکا) شود، تصویر ایالات متحده ممکن است بهبود یابد، اما برای سیاستگذاران، این موضوع سوالات بلندمدت سختی را در مورد اتحاد، اینکه تا چه حد میتوانیم برای همسو ماندن با ایالات متحده پیش برویم و اگر دیگر نتوانیم به ایالات متحده تکیه کنیم، چه باید بکنیم، ایجاد میکند."
در جدیدترین نشانه فاصله گرفتن قدرتهای خارجی، "مارک کارنی"، نخست وزیر کانادا، در یک پیام ویدیویی که روز یکشنبه منتشر شد، روابط اقتصادی کشورش با ایالات متحده را "نقطه ضعفی" برای کشورش توصیف کرد که باید اصلاح شود.
کارنی که به دلیل تهدیدهای ترامپ علیه گرینلند، به طور فزایندهای از او انتقاد کرده است، گفت: "ما باید از خودمان مراقبت کنیم زیرا نمیتوانیم به یک شریک خارجی تکیه کنیم. ما نمیتوانیم اختلالات ناشی از همسایگانمان را کنترل کنیم. نمیتوانیم روی آینده خود به این امید که ناگهان متوقف شود، شرط بندی کنیم."
برخی از مقامات سابق آمریکایی میگویند، تردید مداوم ترامپ در مورد آنچه میخواهد در ایران به دست آورد، سیاست آمریکا را دچار بلاتکلیفی کرده است.
"توماس رایت"، یکی از مقامات سابق شورای امنیت ملی در دولت بایدن که بر استراتژی بلندمدت تمرکز داشت، گفت: "متحدان نمیدانند به چه چیزی باور کنند، دشمنان نمیدانند از چه چیزی بترسند و کابینه خودش نمیداند استراتژی یا نیات او واقعا چیست. پیشبینی بلندمدت قطعی نیست. اما سوال این است که اگر این روند ادامه یابد، چین، روسیه، کره شمالی و ایران با 2 سال و 9 ماه آینده (دوران باقی مانده از ریاست جمهوری ترامپ) چه خواهند کرد."
"آنا کلی"، سخنگوی کاخ سفید، در پاسخ به درخواست اظهار نظر، گفت که رویکرد "اول آمریکا"ی ترامپ به معاملات تجاری بهتر، مشارکتهای تقویتشده برای مبارزه با قاچاق مواد مخدر و افزایش هزینههای دفاعی متحدان منجر شده است.
کلی گفت: "رهبران جهان 47 سال است که در مورد تهدید ایران صحبت کردهاند، اما هیچکس شجاعت پرداختن به آن را نداشته است. هنگامی که تمام اهداف ما، از جمله حذف همیشگی تهدید هستهای ایران، محقق شود، کل جهان امنتر، باثباتتر و بهتر خواهد شد."
از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران در 28 فوریه، بخش انرژی جهانی با بسته شدن تنگه هرمز و حملات به تاسیسات انرژی خاورمیانه درگیر بوده است.
ایالات متحده، که پیش از این بزرگترین تولیدکننده نفت و گاز جهان بود، شاهد تقویت نفوذ خود بر بازارهای انرژی در کوتاهمدت بوده است، اما این دستاوردها ممکن است کوتاهمدت باشند.
کشورهای آسیایی که بیشتر در معرض قیمتهای ناپایدار انرژی قرار دارند - برخی از آنها دورکاری را اجباری کردهاند یا صادرات را برای صرفهجویی در سوخت متوقف کردهاند - قول دادهاند که نصب انرژیهای تجدیدپذیر را تسریع کرده و نیروگاههای هستهای را مجددا راهاندازی کنند.
اروپا که مشتاق است از درس خود از جنگ اوکراین درس بگیرد، میخواهد از وابستگی به یک تامینکننده انرژی واحد اجتناب کند. در عوض، قصد دارد برنامههای بهرهوری انرژی و انرژیهای تجدیدپذیر را گسترش داده و خودروهای برقی بیشتری را به کار گیرد.
کشورهایی که میخواهند شوکهای ناشی از سوختهای فسیلی مانند کمبود و افزایش ناگهانی قیمتها را محدود کنند - که همه آنها منجر به سناریوهای وحشتناک رکود تورمی از رشد آهسته و افزایش هزینهها شده است - به این نتیجه رسیدهاند که جایگزینهایی مانند انرژی خورشیدی، باتریها و وسایل نقلیه الکتریکی را ضروری میدانند. بسیاری ممکن است به چین روی آورند که اکثریت قریب به اتفاق زنجیره تامین انرژی خورشیدی را کنترل میکند. پکن در حال تولید وسایل نقلیه الکتریکی با قیمتهای پایین است و بخش عمدهای از مواد معدنی برای انرژی پاک و باتریها را کنترل میکند.
"ماساتو کاندا"، رئیس بانک توسعه آسیا، هفته گذشته در یک رویداد شورای روابط خارجی در واشنگتن گفت: "هدف در اینجا فقط عبور از شوک نیست. (بلکه) استفاده از این دوره عدم قطعیت برای ایجاد پایهای برای ثبات پایدارتر است."
"بن دیتدریش"، سخنگوی وزارت انرژی، پولیتیکو را به اظهارات کریس رایت، وزیر انرژی، در حضور روز یکشنبه در سیانان ارجاع داد. رایت از اثربخشی یارانهها برای ترویج انرژیهای تجدیدپذیر انتقاد کرد و گفت که ایالات متحده نفوذ خود را از طریق نفت و گاز حفظ خواهد کرد.
او گفت: "ما صادرکننده خالص نفت به جهان هستیم و با اختلاف زیاد، بزرگترین صادرکننده خالص گاز طبیعی در جهان نیز هستیم."
با ادامه جنگ، نادیده گرفتن فشار بر اتحادهای نظامی آمریکا غیرممکن شده است.
در جنگهای قبلی در منطقه، روسای جمهوری ایالات متحده موفق شدهاند حتی متحدان بیمیل را نیز به این هدف ترغیب کنند. این شامل درخواست کمک دولت ترامپ برای دفاع از شهرهای اسرائیل و زیرساختهای غیرنظامی در منطقه در برابر حملات ایران در سال گذشته نیز میشد.
این بار، به گفته دو دیپلمات از کشورهای اروپایی، دولت ترامپ حتی نزدیکترین متحدان خود را از قبل در جریان قرار نداد و از آن زمان تاکنون درخواستهای روشنی از آنها نکرده است.
این امر تاثیر داشته است. در پاسخ به بسته شدن تنگه، بریتانیا و فرانسه جلسات متعددی را با دهها کشور متحد، اما نه با ایالات متحده، تشکیل دادهاند تا طرحی برای باز نگه داشتن تنگه پس از پایان جنگ تدوین کنند.
ابتکار اروپا با هدف انجام عملیات دفاعی برای محافظت از کشتیرانی تجاری در تنگه انجام خواهد شد، اما زمانبندی و نیروهایی که باید درگیر شوند، همچنان در دست بررسی است.
این در حالی است که اتحادیه اروپا همچنین در حال بررسی راههایی برای تقویت مکانیسم دفاع جمعی این بلوک است، در صورتی که در اقدامی که میتواند به عنوان پاسخی به تهدیدهای دولت ترامپ برای تصرف گرینلند با زور تلقی شود، مورد آزمایش قرار گیرد.
با این حال، روابط دفاعی ایالات متحده در سراسر جهان عمیق است و به سختی میتوان آن را از هم جدا کرد. ترامپ بارها تهدید کرده است که برخی از آنها را (از جمله ترک ناتو) از بین خواهد برد، اما هیچ گام جدی در این جهت برنداشته است. بسیاری از کشورها، در حالی که از ترامپ ناامید شدهاند، هنوز هم میخواهند قدرت نظامی ایالات متحده در کنار آنها باشد.
روز دوشنبه، ایالات متحده و فیلیپین رزمایشهای نظامی بزرگی را آغاز کردند که انتظار میرود ژاپن و کانادا را نیز شامل شود و به عنوان هشداری برای چین باشد.
در خاورمیانه، حملات ایالات متحده به ایران واکنشهای متفاوتی را به دنبال داشته است.
اسرائیل شریک سرسختی در مبارزه با ایران بوده است و به نظر میرسد که اگر نتواند رژیم را به طور کامل سرنگون کند، قصد دارد تا حد امکان جمهوری اسلامی را تضعیف کند.
در حالی که کشورهای خلیج فارس سعی کردند ایالات متحده را از اولین حملات خود به ایران منصرف کنند، بسیاری از آنها از حملات تلافیجویانه ایران به خاک خود خشمگین شدهاند. امارات متحده عربی، به عنوان مثال، به طور فزایندهای در کنار تلاشهای جنگی به رهبری ایالات متحده قرار گرفته است، حتی با اینکه طبق گزارشها این احتمال را مطرح کرده است که ممکن است به یک خط نجات مالی از واشنگتن نیاز داشته باشد.
جنگ علیه ایران همچنین به اعتبار و نفوذ آمریکا در کشورهایی که تلاشهای ایالات متحده برای تقویت روابط با رقابت سختی روبرو است، آسیب رسانده است.
در گزیدهای از یک تلگراف وزارت امور خارجه مورخ پنجشنبه، دیپلماتهای آمریکایی در سفارت آمریکا در شهر دوشنبه تاجیکستان، هشدار دادند که"«درگیری در ایران منجر به ظهور یک روایت مداوم ضد آمریکایی در محیط رسانهای به شدت محدود تاجیکستان شده است، زیرا بازیگران خارجی نفوذ خود را عمیقتر میکنند و رسانههای محلی به دنبال کلیک و بودجه خارجی هستند."
در این گزیده که به تازگی توسط پولیتیکو به دست آمده، آمده است: "رقبای ما در حال صرف منابع برای تضمین تسلط روایتی خود در کشوری هستند که در تقاطع چین، افغانستان، روسیه و ایران قرار دارد."
تلگرامهای مشابهی که از دیپلماتهای آمریکایی در بحرین، اندونزی و آذربایجان ارسال شده بود - و پیشتر توسط پولیتیکو گزارش شده بود - نیز از گسترش پیامهای ضد آمریکایی خبر میداد و هشدار میداد که در برخی موارد، امنیت و روابط دیپلماتیک آمریکا در معرض خطر است.
"تامی پیگوت"، سخنگوی وزارت امور خارجه، در پاسخ به درخواست اظهار نظر، بیانیهای کلیشهای را که پیشتر استفاده کرده بود، به اشتراک گذاشت: "اقدامات رئیس جمهور ترامپ با جلوگیری از دستیابی رژیم ایران به سلاح هستهای، ایالات متحده، نسلهای آینده و کل جهان را امنتر میکند. این واقعیت است و کل دولت در این تلاش همگام است."
اقدامات ترامپ در ایران، بیگانگی برخی از متحدان ایالات متحده را که هنگام راهاندازی "هیئت صلح" (در غزه) احساس میکردند، تشدید کرده است. این هیئت به عنوان نهادی برای کمک به اجرای توافق بین اسرائیل و حماس در نوار غزه در نظر گرفته شده بود، اما منتقدان به تدریج گمان کردند که این اقدام برای جایگزینی سازمان ملل متحد طراحی شده است.
مجارستان و بلغارستان تنها دو عضو اتحادیه اروپا بودند که تا زمان راهاندازی هیئت در ماه فوریه رسما به آن پیوستند. سایر کشورهای اتحادیه اروپا با اعزام فقط ناظران، از این موضوع فاصله گرفتند و بلژیک روز دوشنبه بر تردید خود تاکید کرد.
"دیوید جوردنز"، سخنگوی وزارت امور خارجه بلژیک، به پولیتیکو گفت که کشورش قصد ندارد از طریق هیئت صلح کمک مالی کند.
با این حال، حامیان ترامپ در برابر هرگونه هزینه فعلی ناشی از اقدامات ترامپ در ایران تاکید می کنند که هزینه های جنگ علیه ایران در درازمدت ارزشش را خواهد داشت.
"الکساندر گری"، که در دوره اول ریاست جمهوری ترامپ به عنوان یک مقام ارشد شورای امنیت ملی خدمت میکرد، گفت که تصمیم برای مقابله با ایران و فعالیتهای بیثباتکننده آن در حال حاضر "برای روسای جمهور آینده (آمریکا) سودمند خواهد بود."