مقامات آمریکایی و ایرانی در کنفرانس سلاحهای هستهای سازمان ملل متحد با یکدیگر درگیری لفظی پیدا کردند.
به گزارش عصر ایران به نقل از ار.اف.ای، در افتتاحیه بررسی پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای، نمایندگان ایران و آمریکا با یکدیگر درگیری لفظی پیدا کردند. به نظر میرسد این درگیری لفظی در طول این نشست چهار هفتهای که با جنگ ایران و آمریکا هم همزمان شده، ادامه یابد.
موضوع اصلی اختلاف واشنگتن و تهران، انتخاب ایران بهعنوان یکی از ۳۴ نایبرئیس نشست بازبینی پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) بود؛ جایی که ۱۹۱ کشور عضو، از زمان اجرایی شدن این پیمان در سال ۱۹۷۰، هر پنج سال یکبار نشستی برای بررسی اجرای آن برگزار میکنند. ایران نامزد «جنبش عدم تعهد» است؛ گروهی متشکل از ۱۲۱ کشور عمدتاً در حال توسعه.
ایران عضوی از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای است که این کشور را ملزم به همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی سازمان ملل میکند. تهران به رغم سالها حضور بازرسان در سایت های اتمی این کشور پس از حمله ماه ژوئن/خرداد سال گذشته آمریکا به سایت های هسته ای ایران، هنوز به بازرسان این آژانس اجازه دسترسی به این سایتهارا نداده است.
کریستوفر یا، دستیار وزیر خارجه آمریکا در امور کنترل و منع گسترش سلاحهای هستهای، در نشست روز دوشنبه مدعی شد که انتخاب ایران بهعنوان نایبرئیس «توهینی» به پیمان منع گسترش است: «بهجای آنکه از این نشست برای دفاع از یکپارچگی پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای و پاسخگو کردن ایران استفاده شود، شاهد انتخاب ایران بهعنوان نایبرئیس هستیم؛ این موضوع مایه شرمساری و لطمه به اعتبار این کنفرانس است.»
استرالیا و امارات متحده عربی از این موضع ایالات متحده حمایت کردند. بریتانیا، فرانسه و آلمان -که از طرفهای توافق هستهای سال ۲۰۱۵ با ایران هستند- نیز «نگرانی» خود را ابراز کردند.
در مقابل، رضا نجفی، سفیر ایران در دفتر سازمان ملل در وین، ادعاهای آمریکا را «بیاساس و با انگیزه سیاسی» خواند و با حضور آمریکا در جایگاه نایبرئیس مخالفت کرد.
او با یادآوری اینکه آمریکا تنها کشوری است که از سلاح هستهای استفاده کرده، واشنگتن را به گسترش زرادخانه هستهای خود در تناقض با این پیمان، و همچنین جلوگیری از پیشرفت به سوی ایجاد خاورمیانه عاری از سلاح هستهای، از طریق حمایت از اسرائیل، متهم کرد.
سفیر ایران در سازمان ملل همچنین حملات آمریکا و اسرائیل به تأسیسات هستهای «صلحآمیز» ایران را «نقض فاحش حقوق بینالملل» و «ضربهای مستقیم به تمامیت نظام جهانی عدم اشاعه» توصیف کرد.
آندری بلوسوف، سفیر ویژه روسیه و رئیس هیئت این کشور در کنفرانس، ضمن مخالفت با تمرکز انتقادات بر ایران، ابراز امیدواری کرد که «سیاسی سازی»ای که از روز نخست نشست آغاز شده، بر نتیجه نهایی نشست تأثیر منفی نگذارد.
در آخرین نشست بازبینی این پیمان در اوت ۲۰۲۲ — که بهدلیل همهگیری کرونا یک سال به تعویق افتاده بود — روسیه مانع از توافق بر سر بیانیه نهایی شد. دلیل این اقدام، اختلاف بر سر اشاره به تهاجم این کشور به اوکراین و اشغال نیروگاه هستهای زاپوریژیا و حملات به این تأسیسات بود.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، روز دوشنبه ۲۷ آوریل در جلسه افتتاحیه، از کشورهای عضو پیمان خواست «برای حفاظت از بشریت در برابر تهدید جدی نابودی هستهای در کنار هم بایستند.»
دبیرکل سازمان ملل هشدار داد که برای نخستینبار در دهههای اخیر، تعداد کلاهکهای هستهای در حال افزایش است و بحث ازسرگیری آزمایشهای هستهای مطرح شده است. به گفته او، تعهدات این پیمان مدتهاست که بهطور کامل اجرا نشدهاند.
وی همچنین از همه کشورها خواست تا به تعهدات خود در زمینه خلع سلاح و عدم اشاعه سلاحهای هستهای بازگردند و در عصر فناوریهای نوینی مانند هوش مصنوعی و محاسبات کوانتومی، اطمینان حاصل کنند که «تا زمان حذف کامل سلاحهای هستهای، کنترل استفاده از آنها هرگز از دست انسان خارج نشود.»
طبق این پیمان، پنج قدرت هستهای اصلی -ایالات متحده، چین، روسیه، بریتانیا و فرانسه- متعهد شدهاند که برای نابودی زرادخانههای خود مذاکره کنند و کشورهای فاقد سلاح هستهای نیز در ازای حق استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای، از دستیابی به این سلاحها خودداری کنند.