اطلاع از این موضوع که چرا بیابانها میتوانند یخزده باشند، چگونه تعداد جزایر از انتظار افراد فراتر میرود، یا چرا آتشفشانها به ذوب یخچالهای طبیعی واکنش نشان میدهند، میتواند در برنامهریزی سفر به ماجراجویان کمک کند.
به گزارش ایمنا، در ادامه به معرفی واقعیتهای شگفتانگیز درباره فرایندهای طبیعی میپردازیم که مسافران بهطور منظم با آنها روبهرو میشوند، اما بسیار عجیب و باورنکردنی هستند.
میدان مغناطیسی زمین که بسیاری از سامانههای ناوبری به آن وابسته هستند، در حال جابهجایی است. به گفته دانشمندان، قطب شمال مغناطیسی از کانادا به سمت روسیه در حال حرکت است. پژوهشگران هر پنج سال یکبار، گزارش «مدل جهانی مغناطیسی» را منتشر میکنند که شامل مدلسازی دقیق برای بهروزرسانی سامانههای ناوبری مطابق با تغییرات مغناطیسی زمین است.
بدون این بهروزرسانیها، صنایعی همچون هوانوردی و کشتیرانی در عمل دچار سردرگمی جدی میشوند. خلبانان هنوز از قطبنمای مغناطیسی بهعنوان ابزار ناوبری مستقل از برق استفاده میکنند. با جابهجایی میدانهای مغناطیسی، ممکن است خلبانان دیگر نتوانند از قطبنما بهعنوان پشتیبان قابلاعتماد استفاده کنند و صنعت هوانوردی بیشازپیش به سامانههای GPS وابسته خواهد شد.
موضوع قابلتوجه این است که تغییرات میدان مغناطیسی زمین هنوز بهخوبی درک نشدهاند. میدانیم که این تغییرات در نتیجه فرایندهای آشفته در هسته مذاب زیر سطح زمین رخ میدهند و اگرچه این روند بسیار آهسته است، اما بهنسبت منظم اتفاق میافتد، در واقع، قطبهای مغناطیسی شمال و جنوب دستکم ۱۸۳ بار در ۸۳ میلیون سال گذشته جای خود را با یکدیگر عوض کردهاند. خبر خوب این است که این تغییرات بر قطبهای جغرافیایی زمین تأثیری ندارند، بلکه قطبهای جغرافیایی نقاط ثابتی هستند که به محور چرخش زمین وابستهاند.
ما بهطور معمول تصور میکنیم کشورها با مرزهایی واضح از هم جدا شدهاند. یکی از عجیبترین نمونهها وجود «برونبوم»ها است؛ سرزمینهایی که کاملاً توسط کشور دیگری احاطه شدهاند. اگرچه ممکن است این مورد نادر به نظر برسد، اما برونبومها رایجتر از آن چیزی است که بسیاری از مسافران تصور میکنند. شاید چشمگیرترین نمونه یک برونبوم، لسوتو باشد؛ کشوری مستقل که بهطور کامل درون آفریقای جنوبی محصور شده است.
شهر واتیکان، نمونه مشهور دیگری است؛ دولتی مستقل که بهطور کامل درون شهر رم قرار دارد و مفهومی نزدیک به این موضوع است، بخشهایی از یک کشور که از سرزمین اصلی آن جدا و توسط خاک کشوری دیگر احاطه شدهاند. یکی از نمونههای شناختهشده آن، آلاسکا است؛ بخشی جداییناپذیر از ایالات متحده که تنها با عبور از کانادا یا از طریق دریا میتوان به آن رسید.
چین آنقدر وسیع است که بهطور طبیعی باید پنج منطقه زمانی جغرافیایی را دربر گیرد، اما کل کشور بهطور رسمی از یک ساعت واحد استفاده میکند؛ «زمان استاندارد چین» که بیشتر «زمان پکن» نامیده میشود. این موضوع در عمل به آن معناست که همه جدولهای حرکت قطار، پروازها و ادارات دولتی در سراسر چین، فارغ از شرایط محلی روشنایی روز بر اساس زمان پکن تنظیم میشوند.
این در حالی است که ساعت طلوع و غروب میتواند بسته به محل حضور افراد، بهشدت متفاوت باشد. در شهرهای شرقی همچونشانگهای یا پکن، ساعات روشنایی به نسبت عادی به نظر میرسد، اما در مناطق دوردست غربی، خورشید ممکن است طبق ساعت رسمی نزدیک به ساعت ۱۰:۰۰ طلوع کند و تا دیرهنگام در عصر غروب کند، همچنین نیمروز واقعی نیز بهطور معمول بسیار دیرتر از ساعت ۱۲:۰۰ اتفاق میافتد. برای مسافران، این وضعیت میتواند گیجکننده باشد.
پژوهشهای جدید نشان میدهد که ذوب یخچالهای طبیعی ناشی از تغییرات اقلیمی میتواند در آینده فورانهای آتشفشانی را پرتکرارتر و انفجاریتر کند. کلید این ماجرا فشار است، به این معنا که صفحات ضخیم یخی مانند وزنههای عظیمی بر پوسته زمین عمل میکنند. زمانی که این یخها ذوب میشود، آن فشار ناگهان برداشته میشود. سپس اتاقکهای ماگمای زیرزمینی با انبساط و آزادسازی گاز واکنش نشان میدهند که میتواند موجب فوران شود.
دانشمندان این سازوکار را به باز کردن یک بطری تحتفشار تشبیه میکنند؛ وقتی «در» یخی برداشته شود، فشار جمع میشود و میترکد. صدها آتشفشان بالقوه فعال در نزدیکی یخچالها، در مکانهایی مانند جنوبگان، روسیه، نیوزیلند و آمریکای شمالی قرار دارند، به این معنا که با ادامه گرمایش زمین، این فرایند میتواند رفتار آتشفشانی در سراسر جهان را تغییر دهد. شاید ماجراجویان آینده که میخواهند از نزدیک آتشفشانها ببینند، مجبور شوند به مناطقی سفر کنند که کمتر تحتتأثیر این پدیده قرار میگیرد.
زمانی که بیشتر افراد به بیابان فکر میکنند، تپههای بیپایان شن، گرمای سوزان و موجهای ماسه را تصور میکنند. در واقعیت، شن نقش بسیار اندکی در تعریف بیابان دارد، بلکه عامل کلیدی، میزان بارندگی سالانه است. در واقع بیابانها، مناطقی هستند که بارش بسیار کمی دریافت میکنند.
این تعریف به نتیجهای شگفتانگیز منجر میشود؛ بزرگترین بیابان جهان، جنوبگان است که باوجود پوشیده بودن از یخ بهجای شن، به دلیل بارش بسیار اندک، یک بیابان محسوب میشود، بهطوری که بارش آن حتی از صحرای بزرگ آفریقا نیز کمتر است. بیشتر بخشهای این قاره که حدود ۵.۵ میلیون مایل مربع وسعت دارد، سالانه کمتر از ۲ اینچ برف دریافت میکند و از بسیاری از بیابانهای گرم، خشکتر است.
تنها درصد کمی از بیابانهای جهان از تپههای شنی پوشیده شدهاند. برای نمونه، بیابان گبی که یکی از بزرگترین بیابانهای قاره آسیا محسوب میشود، بهطور عمده از سنگ تشکیل شده است.