عصر ایران - بسیاری از افراد هنگام سرماخوردگی سراغ ویتامین C میروند و تصور میکنند مصرف پرتقال، لیمو یا مکملهای ویتامین C میتواند سرماخوردگی را سریعتر درمان کند. اما واقعیت کمی دقیقتر از این حرفهاست.
بر اساس بررسیهای علمی، دریافت منظم و کافی ویتامین C احتمالاً نمیتواند بهطور قطعی از ابتلا به سرماخوردگی معمولی جلوگیری کند؛ اما ممکن است در برخی افراد به کاهش شدت علائم کمک کند. البته اگر قصد مصرف مکمل دارید، بهویژه در صورت داشتن بیماری زمینهای یا مصرف دارو، بهتر است پیش از آن با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
دریافت منظم ویتامین C بهتنهایی معمولاً باعث نمیشود که اصلاً سرما نخورید. با این حال، مقدار ویتامین C دریافتی میتواند روی شدت علائم سرماخوردگی تأثیر بگذارد.
در یک بررسی علمی منتشرشده در سال ۲۰۲۳، پژوهشگران نتایج چندین مطالعه کنترلشده با دارونما را بررسی کردند. در این مطالعات، افراد روزانه حداقل یک گرم ویتامین C مصرف کرده بودند. نتیجه نشان داد که مصرف ویتامین C در مقایسه با دارونما، توانسته بود علائم سرماخوردگی را حدود ۱۵ درصد کاهش دهد.
اما نکته مهم اینجاست: برخی مطالعات نشان دادهاند که اگر مصرف ویتامین C فقط بعد از شروع علائم سرماخوردگی آغاز شود، ممکن است تأثیر قابلتوجهی در کاهش شدت علائم نداشته باشد.
به بیان سادهتر، ویتامین C بیشتر زمانی میتواند نقش داشته باشد که بدن شما بهطور منظم و کافی آن را دریافت کند؛ نه اینکه فقط وقتی آبریزش بینی، گلودرد یا بدندرد شروع شد، چند قرص ویتامین C مصرف کنید.
ویتامین C یک آنتیاکسیدان مهم است. آنتیاکسیدانها به بدن کمک میکنند اثرات مخرب ترکیباتی به نام رادیکالهای آزاد را کاهش دهد. رادیکالهای آزاد میتوانند باعث افزایش استرس اکسیداتیو در بدن شوند؛ وضعیتی که با التهاب و آسیب سلولی ارتباط دارد.
عفونتهای ویروسی مانند سرماخوردگی میتوانند تولید ترکیبات اکسیدکننده را در بدن افزایش دهند. در چنین شرایطی، ویتامین C ممکن است با کاهش اثر رادیکالهای آزاد، به بدن کمک کند بهتر با فشار ناشی از عفونت کنار بیاید.
از طرف دیگر، ویتامین C برای عملکرد طبیعی سیستم ایمنی بدن اهمیت زیادی دارد. وقتی سیستم ایمنی ضعیفتر باشد، بدن در برابر عفونتها آسیبپذیرتر میشود. بنابراین دریافت منظم و کافی ویتامین C میتواند به حمایت از سیستم ایمنی کمک کند و شاید در کاهش شدت یا دفعات سرماخوردگی نقش داشته باشد.
با وجود فواید احتمالی، مصرف بیش از حد ویتامین C توصیه نمیشود. بعضی افراد تصور میکنند هرچه مقدار بیشتری ویتامین C مصرف کنند، سریعتر خوب میشوند؛ اما این باور درست نیست.
مصرف زیاد مکمل ویتامین C میتواند باعث عوارضی مانند تهوع، اسهال و درد شکم شود. در برخی افراد نیز مصرف دوزهای بالا ممکن است مشکلات گوارشی بیشتری ایجاد کند.
به همین دلیل، اگر میخواهید مکمل مصرف کنید، بهتر است مقدار مناسب را بر اساس شرایط بدنی، سن، رژیم غذایی و وضعیت سلامت خود از پزشک یا داروساز بپرسید.
برای بیشتر افراد، بهترین راه دریافت ویتامین C، مصرف منظم مواد غذایی سالم و متنوع است. میوهها و سبزیجات تازه میتوانند مقدار خوبی از این ویتامین را تأمین کنند و در کنار آن، مواد مغذی دیگری هم به بدن برسانند.
منابع غذایی خوب ویتامین C شامل موارد زیر هستند:
مرکبات مانند پرتقال، نارنگی، لیموترش و گریپفروت
کیوی
فلفل دلمهای، بهویژه نوع قرمز و زرد
توتفرنگی
کلم بروکلی
گوجهفرنگی
سبزیجات برگدار
در بازار ایران، بسیاری از این خوراکیها بهراحتی در دسترس هستند و میتوان با قرار دادن آنها در برنامه غذایی روزانه، نیاز بدن به ویتامین C را تا حد زیادی تأمین کرد.
ویتامین C تنها ماده مغذی مهم در دوران سرماخوردگی نیست. برخی ترکیبات گیاهی نیز میتوانند به کنترل بهتر علائم کمک کنند. یکی از این ترکیبات، فلاونوئیدها هستند.
فلاونوئیدها ترکیباتی گیاهیاند که در بسیاری از میوهها و سبزیجات وجود دارند. یک مطالعه در سال ۲۰۲۲ نشان داد این ترکیبات ممکن است به کاهش شدت سرماخوردگی کمک کنند.
خوراکیهای سرشار از فلاونوئید عبارتاند از:
پیاز
سبزیجات برگدار
سیب
انواع توت
گیلاس
مرکبات
سویا
سیر
البته هیچ ماده غذایی بهتنهایی نمیتواند سرماخوردگی را فوراً درمان کند. اما داشتن یک رژیم غذایی متعادل و سرشار از میوه، سبزیجات، پروتئین کافی و مایعات میتواند به بدن کمک کند بهتر با بیماری مقابله کند.
در کنار دریافت کافی ویتامین C و مواد غذایی مفید، چند اقدام ساده میتواند در دوران سرماخوردگی مؤثر باشد:
استراحت کافی
نوشیدن آب و مایعات گرم
مصرف غذاهای سبک و مغذی
شستوشوی منظم دستها
پرهیز از مصرف خودسرانه دارو یا مکمل
مراجعه به پزشک در صورت تب بالا، تنگی نفس، درد شدید گلو یا طولانی شدن علائم
بهخصوص برای کودکان، سالمندان، زنان باردار و افراد دارای بیماریهای زمینهای، مشورت با پزشک اهمیت بیشتری دارد.
ویتامین C احتمالاً نمیتواند بهطور قطعی از سرماخوردگی جلوگیری کند، اما دریافت منظم و کافی آن ممکن است به کاهش شدت علائم کمک کند. شواهد علمی نشان میدهد مصرف منظم ویتامین C میتواند در برخی افراد اثر خفیف اما قابلتوجهی داشته باشد.
با این حال، شروع مصرف مکمل فقط بعد از ظاهر شدن علائم سرماخوردگی ممکن است نتیجه چشمگیری نداشته باشد. بنابراین بهتر است تمرکز اصلی روی رژیم غذایی سالم، دریافت منظم ویتامین C از منابع طبیعی و مراقبت درست از بدن باشد.
در نهایت، اگر قصد مصرف مکمل ویتامین C دارید، مخصوصاً در دوزهای بالا، بهتر است با پزشک یا داروساز مشورت کنید تا مقدار مناسب بر اساس شرایط شما مشخص شود.
منبع: healthline