پیمان طالبی
روزنامه اعتماد
جامعه ما در بد وضعيتي گير كرده است و كيست كه اين را نداند؟ ما در دوراني به سر ميبريم كه از سويي سايه جنگ بالاي سر كشور است، از سوي ديگر كسب و كارها روزهاي بسيار تاريكي را ميگذرانند. آمار شگفتآور تعديل نيرو - شيوه محترمانه اخراج! - و موج بيكاري فزاينده در جامعه شاهدي بر اين مدعاست. از سوي ديگر قطعي اينترنت تاثير مخربي روي كسب و كارهاي اينترنتي گذاشته و از فضاي بيزينس كه بگذريم، عدم ارتباط با جامعه جهاني آثار منفي زيادي روي ذهن و روان انسانها هم گذاشته است. در سالهاي اخير، بالا و پايين كردن اينستاگرام و چك كردن اخبار از طريق كانالهاي تلگرامي، بخشي از عادت روزانه جمعيت زيادي از ايرانيان بوده و به ناگاه، قطع شدن اينترنت و عدم دسترسي به شبكههاي اجتماعي، زندگي بسياري از ما را با نوعي خلأ روبهرو كرده است. ايرانيها تازه داشتند با چت جيپيتي اخت ميشدند يا سوالاتشان را به صورت روزانه از او ميپرسيدند يا حتي با او درد دل ميكردند. اين خلأ را چطور ميشود پر كرد؟ با كتاب؟ با سينما؟ با معاشرتهاي مستمر با اطرافيان و خانواده؟ نه، يك شبه نميشود علايق و عادتها را عوض كرد. در چنين شرايطي، بعضي از پلتفرمها كه به نوعي ميتوان آنها را جايگزيني ضعيفتر براي نمونههاي بينالمللي دانست، فضا را راهبري ميكنند. اكثر آنهايي كه سيمكارت سفيد ندارند، اين روزها به جاي اينستاگرام، در «بله» استوري ميگذارند تا به آن نياز دروني برخاسته از روتين و عادت، پاسخي بدهند. آنهايي كه تا ديروز از سايتها و كانالهاي تلگرامي فيلم دانلود ميكردند، به فيليمو و فيلمنت و نماوا و پلتفرمهاي ديگر پناه بردهاند تا براي ملال جاري اين روزها، درماني از اين قسم پيدا كنند.
اما نكته عجيب اين است كه ديده و شنيدهام كه در اين ميانه نيز نظارتهاي سفت و سخت، مانع از خيلي كارها شده است. كانالهاي متعددي را ديدهام كه در همين اپليكيشن «بله» امروز هستند و فردا به علت ورود نهادهاي نظارتي بسته ميشوند. در پلتفرمها هم همين است؛ سريال «بدنام» را در اين زمينه به عنوان نمونه در ذهن دارم كه چند وقت پيش جلوي انتشارش گرفته و بعد البته رفع ممنوعيت شد. اين كارها در شرايط فعلي كه دست كاربر ايراني از بسياري از محتواها دور مانده، معنايي ندارد جز ايجاد ناراحتي و نارضايتي عمومي. آيا وقتي اينترنت را - به دلايل امنيتي يا هر دليل ديگر - محدود ميكنيم، نبايد كمي رواداريمان را با اين مردمِ محروم از محتواهاي عمومي در كل جهان بيشتر كنيم؟ نبايد كمي خط قرمزها را جابهجا كنيم تا همين يكي، دو پلتفرم حداقل براي آنها بماند؟ خاصه وقتي ميبينيم كه همين سريال «بدنام» هم منتشر ميشود و اتفاق خاصي هم رخ نميدهد و مورد مميزي عجيب و غريبي هم ندارد؟ اوضاع اين روزهاي ايران سخت است. خودمان ديگر سختترش نكنيم.