در حالی که همواره بر کنترل فشار خون و رژیم غذایی برای پیشگیری از سکته مغزی تأکید شده است، یافتههای جدید پزشکی نشان میدهد برخی عادات بهظاهر بیخطر فیزیکی نیز میتوانند مسیر خونرسانی به مغز را با چالشی جدی و مرگبار روبرو کنند.
به گزارش فرارو به نقل از ایتینگ ول، وقتی صحبت از پیشگیری از سکته مغزی به میان میآید، ذهن اغلب ما به سمت عوامل شناختهشدهای چون مدیریت فشار خون، رژیم غذایی متعادل، فعالیت بدنی و ترک سیگار میرود. اینها بدون شک ستونهای اصلی سلامت عروق هستند. اما فراتر از این الگوهای کلی زندگی، برخی عادات روزمره وجود دارند که خطرات پنهانی را با خود حمل میکنند؛ خطراتی که اکثر ما حتی یک بار هم به آنها فکر نکردهایم.
دکتر بایبینگ چن، متخصص مغز و اعصاب دارای بورد تخصصی، اخیراً در گزارشی تاملبرانگیز، سه عادت رایج را معرفی کرده است که خودش شخصاً از آنها دوری میکند. او دلیل این احتیاط را مشاهده موارد نادر اما بسیار جدی سکته مغزی در دوران طبابت خود میداند.
اگرچه این رفتارها ممکن است برای بسیاری از افراد بدون آسیب به نظر برسد، اما در شرایط خاص میتوانند زنجیرهای از حوادث را رقم بزنند که به سکته مغزی ختم میشود. در ادامه، این سه عادت و تحلیلهای علمی مربوط به هر یک را بررسی میکنیم.
تفنگهای ماساژ در سالهای اخیر به ابزاری بسیار محبوب برای تسکین دردهای عضلانی پس از ورزش یا کاهش تنشهای ناشی از پشت میز نشینی تبدیل شدهاند. با اینکه این دستگاهها برای عضلات ساق پا، ران و کمر عالی هستند، اما به توصیه متخصصان، گردن باید «منطقه ممنوعه» برای این ابزارها باشد.
گردن محل استقرار رگهای خونی حیاتی، بهویژه شریانهای کاروتید و مهرهای است. شریانهای کاروتید از دو طرف گردن و شریانهای مهرهای از بخش پشتی آن به سمت بالا میروند. این رگها با هم مسئول تامین خون غنی از اکسیژن هستند که مغز برای عملکرد خود به آن نیاز دارد.
اعمال ضربات تهاجمی، سریع و با فشار عمیق به این ناحیه حساس میتواند آسیب فیزیکی جدی به رگهای خونی وارد کند. در موارد نادر، نیروی مکانیکی تفنگ ماساژ ممکن است باعث پارگی لایه داخلی این شریانها شود که در اصطلاح پزشکی به آن «دیسکسیون» (Dissection) میگویند. زمانی که شریان دچار پارگی میشود، بدن سعی میکند با تشکیل لخته خون آن را ترمیم کند.
خطر واقعی زمانی رخ میدهد که این لخته جدا شود؛ از آنجایی که این شریانها مستقیماً به مغز منتهی میشوند، لخته میتواند به سمت بالا حرکت کرده، رگهای کوچکتر در مغز را مسدود کند و باعث سکته مغزی شود.
پیشنهاد جایگزین: اگر در گردن خود احساس گرفتگی دارید، به جای استفاده از دستگاههای ضربهای شدید، از حرکات کششی ملایم، کمپرس گرم یا ماساژ دستی بسیار سبک استفاده کنید.
این وضعیت زمانی رخ میدهد که سر خود را بیش از حد به عقب خم کنید؛ حالتی که در آن جلوی گردن کاملاً کشیده و بخش پشتی آن فشرده میشود. بسیاری از ما هنگام رنگآمیزی سقف، تماشای صفحه نمایش در ارتفاع بالا یا شستن موها در سرشوی آرایشگاهها در این وضعیت قرار میگیریم.
اگرچه یک کشش سریع و کوتاه مشکلی ایجاد نمیکند، اما نگه داشتن گردن در این وضعیت برای مدت طولانی میتواند بحرانآفرین باشد. این مسئله نیز به شریانهای مهرهای بازمیگردد که از میان فضاهای استخوانی کوچک در مهرههای گردن عبور میکنند.
وقتی سر برای طولانیمدت به عقب خم میشود، این شریانها ممکن است تحت فشار قرار بگیرند. این فشردگی جریان خون به مغز را بهطور موقت کاهش میدهد. در افراد سالم ممکن است فقط باعث سرگیجه خفیف شود، اما در برخی افراد این محدودیت خونرسانی میتواند منجر به تغییرات بینایی و حتی سکته مغزی شود.
پیشنهاد جایگزین: همیشه سعی کنید ستون فقرات خود را در وضعیت خنثی نگه دارید. اگر پروژهای دارید که مستلزم نگاه کردن به بالاست، به طور مکرر استراحت کنید و گردن خود را به جلو برگردانید. در آرایشگاهها نیز حتماً بخواهید که گردن شما با یک حوله لوله شده حمایت شود تا از خم شدن بیش از حد به عقب جلوگیری شود.
شاید این عبارت شبیه نام یک فیلم سینمایی درام به نظر برسد، اما «مثلث مرگ» یا «مثلث خطر» یک اصطلاح کالبدشناسی واقعی است. طبق گفته دکتر چن، این ناحیه مثلثی شکل از پل بینی شروع شده و تا گوشههای دهان امتداد مییابد و لب بالایی و بخشهایی از گونهها را میپوشاند.
بسیاری از ما عادت به فشردن جوشهای صورت داریم، اما انجام این کار در این منطقه خاص ریسک پنهانی زیر پوست دارد. وریدهای این ناحیه مستقیماً به وریدهای عمیقتر درون جمجمه متصل هستند که در نهایت به منطقهای به نام «سینوس کاورنوس» میریزند. سینوس کاورنوس فضای توخالی است که درست زیر مغز و پشت کاسه چشم قرار دارد.
وقتی جوشی را میترکانید، سد دفاعی پوست را میشکنید و باکتریهای دست و صورت را به درون آن هدایت میکنید. اگر این باکتریها وارد جریان خون شوند، میتوانند از طریق این رگها به سمت عقب حرکت کرده و وارد سینوس کاورنوس شوند. عفونت شدید در این ناحیه میتواند باعث تشکیل لختههای خون شود؛ تلاشی از سوی بدن برای جلوگیری از گسترش عفونت. اگر لختهای در نزدیکی این سینوس ایجاد شود، میتواند جریان خون را مسدود کرده و منجر به عوارض عصبی جدی، عفونت مغزی یا سکته مغزی شود. اگرچه امروزه به لطف آنتیبیوتیکهای مدرن این عارضه بسیار نادر است، اما خطر همچنان وجود دارد.
بدن انسان سیستمی بسیار منعطف و مقاوم است و هدف از این هشدارها ایجاد هراس عمومی در انجام کارهای روزمره نیست. عوارضی که دکتر چن به آنها اشاره میکند نادر هستند، اما یادآور این نکتهاند که ارتباطات ظریف و حیاتی میان گردن، صورت و مغز ما وجود دارد.
پرهیز از استفاده از ماساژورهای ضربهای قدرتمند روی گردن، جلوگیری از خم نگه داشتن طولانیمدت سر به عقب و دست نزدن به جوشهای مثلث خطر صورت، گامهای ساده و پیشگیرانهای هستند که میتوانید برای محافظت از سلامت عروقی خود بردارید. سلامت مغز شما در گرو جریان خون مداوم و بیوقفه است و گاهی کوچکترین مراقبتها فیزیکی، مانع از بزرگترین آسیبهای پزشکی میشود.
در صورتی که دچار درد ناگهانی در گردن، سرگیجههای غیرقابل توضیح یا نشانههای عفونت شدید پوستی در ناحیه صورت شدید، حتماً با یک متخصص مراقبتهای بهداشتی مشورت کنید. پیشگیری همواره کمهزینهتر و ایمنتر از درمان است.