اختلافات و تنشهای ترامپ با متحدان آمریکا احتمالا پس از جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران هم ادامه خواهد یافت.
به گزارش عصرایران به نقل از رویترز، با تصمیم ترامپ برای خروج برخی از نیروهای آمریکایی از آلمان، تهدیدهای او برای کاهش نیروها در سایر نقاط اروپا و کماهمیت جلوه دادن حملات اخیر ایران به یک شریک مهم در خلیج فارس (امارات)، آخرین اقدامات دونالد ترامپ، از آنچه که میتواند میراث ماندگار جنگ او علیه ایران باشد، خبر میدهد: تضعیف روابط با متحدان کلیدی.
حتی در حالی که ایالات متحده و ایران به سمت یک مسیر احتمالی برای خروج از جنگ 10 هفتهای خود پیش میروند، سخنان و اعمال ترامپ این نگرانی را در میان دوستان دیرینه واشنگتن - از اروپا گرفته تا خاورمیانه و هند-اقیانوس آرام - زنده کرده است که ایالات متحده ممکن است در بحران آینده غیرقابل اعتماد باشد.
در پاسخ، برخی از شرکای سنتی ایالات متحده شروع به کاهش ریسکهای خود به روشهایی کردهاند که ممکن است تغییرات طولانیمدتی در روابط آنها با واشنگتن ایجاد کند، در حالی که دشمنانی مانند چین و روسیه به دنبال بهرهبرداری از فرصتهای استراتژیک این وضعیت هستند.
هنوز مشخص نیست که آیا جنگ ترامپ با ایران نقطه عطفی دائمی در روابط ایالات متحده با جهان خواهد بود یا خیر.
اما اکثر تحلیلگران معتقدند که رفتار نامنظم او از زمان بازگشت دوباره به قدرت، که اساسا نظم جهانی مبتنی بر قانون را برهم زده است، اتحادهای ایالات متحده را بیش از پیش تضعیف خواهد کرد، به ویژه با توجه به اینکه ناتو همچنان خشم او را به دلیل مقاومت گسترده در برابر خواستههای زمان جنگش احساس میکند.
"برت بروئن"، مشاور سابق دولت اوباما که اکنون ریاست مشاوره استراتژیک اتاق وضعیت را بر عهده دارد، گفت: "بیاحتیاطی ترامپ در رابطه با ایران منجر به تغییرات چشمگیری شده است. اعتبار ایالات متحده در خطر است."
تنشها به ویژه بین ترامپ و اروپاییها از زمانی که او در حمله به ایران در 28 فوریه به اسرائیل پیوست و بدون هیچ مدرکی ادعا کرد که تهران نزدیک به توسعه سلاح هستهای است، بسیار زیاد است.
بستن تلافیجویانه تنگه هرمز توسط ایران، شوک انرژی بیسابقهای را در سطح جهانی ایجاد کرد که کشورهای اروپایی را به برخی از بزرگترین بازندگان اقتصادی جنگی که هرگز درخواست نکرده بودند، تبدیل کرده است. حتی پیش از آن، ترامپ با اعمال تعرفههای گسترده، تلاش برای تصاحب گرینلند از دانمارک و کاهش کمکهای نظامی به اوکراین، متحدان خود را به وحشت انداخته بود.
این اختلاف زمانی عمیقتر شد که ترامپ این هفته اعلام کرد که 5 هزار نفر از 36 هزار و 400 نظامی آمریکایی را که ایالات متحده در آلمان مستقر کرده است - پس از آنکه "فریدریش مرتس"، صدراعظم، با اظهار نظر علنی مبنی بر اینکه ایرانیها در حال تحقیر ایالات متحده هستند، او را عصبانی کرد - از این کشور خارج میکند. پنتاگون سپس استقرار برنامهریزی شده موشکهای کروز تاماهاوک در آلمان را لغو کرد.
ترامپ - که مدتهاست در مورد ماندن ایالات متحده در اتحاد ناتو که آمریکا پس از جنگ جهانی دوم به ایجاد آن کمک کرده بود، تردید دارد - گفت که او همچنین در حال بررسی کاهش نیروهای آمریکایی در ایتالیا و اسپانیا است، که رهبران آنها بر سر جنگ با او اختلاف نظر داشتهاند.
این اقدام پس از اتهامات ترامپ مبنی بر اینکه متحدان به اندازه کافی از ایالات متحده در جنگ علیه ایران حمایت نکردهاند و اظهارات او مبنی بر اینکه این به معنای آن است که واشنگتن دیگر نیازی به رعایت بند دفاع متقابل ماده ۵ این اتحاد ندارد، صورت گرفت.
"آنا کلی"، سخنگوی کاخ سفید، با اشاره به اینکه برخی درخواستها برای استفاده از پایگاههای نظامی در اروپا برای جنگ با ایران توسط دولتهای میزبان رد شده است، گفت: "رئیس جمهور ترامپ ناامیدی خود را از ناتو و سایر متحدان به وضوح ابراز کرده است."
او ضمن تاکید بر اینکه ترامپ "جایگاه آمریکا را در صحنه جهانی احیا و روابط خارجی را تقویت کرده است"، گفت که "او هرگز اجازه نخواهد داد که ایالات متحده مورد رفتار ناعادلانه قرار گیرد و توسط به اصطلاح «متحدان» مورد سوءاستفاده قرار گیرد."
ترامپ پیش از این، "کِر استارمر"، نخستوزیر بریتانیا، را هدف قرار داده بود و در ماه مارس او را به عنوان "وینستون چرچیل نیست" مورد تمسخر قرار داده و تهدید به اعمال "تعرفه سنگین" بر واردات از بریتانیا کرده بود.
و وزارت جنگِ ترامپ، احتمال مجازات متحدان ناتو را که معتقد است از عملیات ایالات متحده علیه ایران حمایت نکردهاند، مطرح کرده است، از جمله تعلیق عضویت اسپانیا و بررسی به رسمیت شناختن ادعای بریتانیا بر جزایر فالکلند توسط ایالات متحده.
دولتهای اروپایی با افزایش تلاشها برای افزایش همکاری بین خود، به دوش کشیدن بیشتر بار دفاعی خود و توسعه مشترک سیستمهای تسلیحاتی برای کاهش وابستگی به ایالات متحده، در عین تلاش برای متقاعد کردن ترامپ به ارزش حفظ متحدان فراآتلانتیکی، به این موضوع واکنش نشان دادهاند.
یک دیپلمات اروپایی، تهدیدات ترامپ را نشانهای واضح برای اروپا خواند تا بیشتر در امنیت خود سرمایهگذاری کند، اما گفت که رهبران در حال حاضر تسلیم این واقعیت شدهاند که مجبورند با مشکلات کنار بیایند. اروپاییها به عنوان "قدرتهای متوسط"، گزینههای محدودی دارند، به خصوص با توجه به وابستگیشان به متحد ابرقدرت خود برای بازدارندگی استراتژیک در برابر هرگونه حمله احتمالی از سوی روسیه، و تحلیلگران میگویند گذار به خوداتکاییِ بیشتر، سالها طول خواهد کشید.
در همین حال، مقامات اروپایی در تلاشهای بی سروصدای خود برای آرام کردن ترامپ، تاکید کردهاند که بسیاری از کشورهایشان به نیروهای آمریکایی اجازه میدهند از پایگاههایی در خاک و حریم هوایی آنها در طول جنگ علیه ایران استفاده کنند.
اما تحلیلگران میگویند رهبران اروپایی، که برخی از آنها برای خنثی کردن بحرانهای قبلی از چاپلوسی با ترامپ استفاده کرده بودند، نیز در حال درک تاکتیکهای مذاکره او هستند و در ایستادن در برابر او جسورتر شدهاند.
"جف راتکه"، رئیس موسسه آمریکایی-آلمانی در دانشگاه "جان هاپکینز"، گفت که اگرچه به نظر میرسید مرتس در جلسات قبلی ترامپ را مجذوب خود کرده است، اما اکنون "سعی نمیکند ارزیابی انتقادی خود از آنچه ایالات متحده خود را درگیر آن کرده است (جنگ علیه ایران) را پنهان کند." این دیپلمات اروپایی گفت، اما اروپاییها همچنین توجه دارند که ترامپ، که طبق قانون از نامزدی مجدد منع شده است، ممکن است قبل از ترک سمت خود در ژانویه 2029، در عرصه جهانی احساس کند که محدودیتی ندارد و "هر کاری که فکر میکند" را انجام دهد.
در حالی که برخی از رهبران اروپایی در مورد آینده ناتو هشدار میدهند، "رادوسلاو سیکورسکی"، وزیر امور خارجه لهستان، در کنفرانسی در ورشو گفت تا زمانی که اروپا به وعدههای خود برای افزایش هزینههای نظامی عمل کند، نیازی به وحشت نیست، چیزی که ترامپ مدتهاست خواستار آن بوده است.
با این حال، فشارهای وارده بر اتحادهای ایالات متحده فراتر از اروپا است.
هنگامی که این هفته حملات موشکی و پهپادی علیه امارات متحده عربی، متحد نزدیک ایالات متحده، به وقوع پیوست، به نظر میرسید ترامپ و دستیارانش چشم خود را بستند و این امر باعث نگرانی بیشتر در میان کشورهای عربی خلیج فارس شد که از قبل نیز به شدت از جنگ آسیب دیده بودند.
ترامپ به سرعت حمله روز دوشنبه را جزئی خواند، اگرچه این حمله بندر نفتی مهم فجیره را به آتش کشید و دولت را وادار به تعطیلی مدارس کرد، و حتی پس از حملات بیشتر در اواخر هفته، او اصرار داشت که آتشبس یک ماهه هنوز پابرجاست.
ترامپ برخلاف توصیه برخی از شرکای خلیج فارس وارد جنگ شد و اگرچه آنها خیلی زود با هم متحد شدند، اما اکنون برخی نگرانند که او به توافقی دست یابد که آنها را با همسایهای همچنان خطرناک و زخم خورده روبرو کند. این جنگ همچنین باعث نگرانی در میان شرکای آسیایی شده است، بسیاری از آنها به شدت به نفتی وابسته هستند که قبل از درگیری آزادانه از طریق تنگه هرمز جریان داشت.
کشورهایی مانند ژاپن و کره جنوبی پیش از این از تعرفههای بالای ترامپ و بیاعتنایی او به اتحادهای سنتی نگران بودهاند. اکنون برخی ممکن است این سوال را مطرح کنند که آیا آسیبپذیری او در برابر فشارهای اقتصادی در داخل کشور، از جمله قیمت بالای بنزین، میتواند به این معنی باشد که ترامپ ممکن است در صورت درخواست کمک در درگیری با چین، مانند حمله به تایوان، تردید کند.
"تاکشی ایوایا"، که در آغاز دوره دوم ریاست جمهوری ترامپ به عنوان وزیر امور خارجه ژاپن خدمت میکرد، به رویترز گفت: " آنچه ما را بیشتر نگران میکند این است که اعتماد، احترام و انتظارات از ایالات متحده - شریک اصلی در اتحادی که ژاپن بیشترین ارزش را برای آن قائل است - در حال کاهش است. این میتواند سایه طولانی بر کل منطقه بیندازد."
"یاسوتوشی نیشیمورا"، وزیر تجارت سابق ژاپن نیز گفت که برای توکیو به طور فزایندهای مهم شده است که با ایجاد روابط نزدیکتر با "قدرتهای متوسط همفکر" مانند بریتانیا، کانادا، استرالیا و سایر کشورهای اروپایی، به پویایی قدرت جهانی در حال تغییر پاسخ دهد. از زمان آغاز جنگ، روسیه و چین، متحدان دیرینه ایران، عمدتا از آن دوری کردهاند، اما تحلیلگران میگویند که آنها از نزدیک اوضاع را زیر نظر دارند.
کارشناسان هشدار میدهند که استفاده ترامپ از قدرت خام در جنگ انتخابی خود علیه ایران، که تنها چند هفته پس از حمله ایالات متحده به کاراکاس که منجر به ربایش رئیس جمهور ونزوئلا شد، صورت میگیرد، میتواند چین و روسیه را برای تشدید اقدامات قهری علیه همسایگان خود جسورتر کند.
روسیه، تولیدکننده بزرگ انرژی، از افزایش قیمت نفت و گاز طبیعی که به دلیل جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران افزایش یافته و همچنین منحرف شدن توجه ایالات متحده و اروپا از جنگ اوکراین، سود برده است.
تحلیلگران میگویند اگرچه بحران ناشی از جنگ علیه ایران، منابع انرژی چین را تحت تاثیر قرار داده است، اما پکن ممکن است درسهایی آموخته باشد که ایالات متحده مجبور شده است داراییهای نظامی خود را از هند و اقیانوسیه به خاورمیانه منتقل کند و اینکه چگونه قدرتمندترین نیروی مسلح جهان گاهی اوقات توسط تاکتیکهای نامتقارن مانند پهپادهای ارزان قیمت از میدان به در شده است.
چین همچنین از این فرصت استفاده کرده است تا خود را به عنوان یک شریک جهانی قابل اعتمادتر از ترامپ غیرقابل پیشبینی که قرار است هفته آینده به پکن سفر کند، معرفی کند.
اما "ویکتوریا کوتس"، معاون مشاور امنیت ملی ترامپ در دوره اول ریاست جمهوری خود، گفت که پکن در استفاده از جنگ ایالات متحده علیه ایران به عنوان "اختیار تام برای ماجراجویی در سراسر جهان و گفتن اینکه ما یک نیروی بیثباتکننده هستیم" با مشکل مواجه خواهد شد.
کوتس، که اکنون معاون رئیس اندیشکده محافظهکار بنیاد محافظه کار"هریتیج" در واشنگتن است، گفت: "آنها در تمام این مدت شریک قوی برای متحد خود ایران نبودهاند."