عصر ایران - خیلی از افراد عادت دارند پیش از خواب پنکه را روشن کنند تا هوای اتاق خنکتر شود و با صدای یکنواخت آن راحتتر بخوابند. برای بعضیها، جریان ملایم هوا و صدای آرام پنکه واقعاً به خواب بهتر کمک میکند. اما در مقابل، این عادت میتواند برای برخی افراد با خشکی گلو، گرفتگی بینی، حساسیت یا حتی درد عضلات همراه شود.
در واقع، روشن بودن پنکه در طول شب معمولاً خطر جدی برای سلامتی ایجاد نمیکند، اما ممکن است در بعضی افراد علائم آزاردهندهای به وجود بیاورد یا مشکلات قبلی را شدیدتر کند. به همین دلیل، خوب است قبل از تبدیل کردن آن به یک عادت همیشگی، با مزایا و معایبش آشنا شوید.
هوایی که مدام در اتاق گردش میکند، ممکن است دهان، بینی و گلو را خشک کند. این خشکی گاهی باعث میشود بدن برای جبران، مخاط بیشتری تولید کند. نتیجه این وضعیت میتواند سردرد، گرفتگی بینی، گلودرد و حتی خروپف باشد.
نکته مهم این است که پنکه بهخودیخود شما را بیمار نمیکند، اما اگر از قبل سرماخورده باشید یا مشکل تنفسی داشته باشید، ممکن است علائمتان را بدتر کند. برای کمتر شدن این مشکل، نوشیدن آب کافی و استفاده همزمان از دستگاه بخور میتواند کمککننده باشد.
یکی از مهمترین مشکلات پنکه این است که گردوغبار، گرده گیاهان و ذرات ریز موجود در هوا را جابهجا میکند. این موضوع برای کسانی که آلرژی دارند، میتواند دردسرساز باشد.
حتی پرههای خود پنکه هم محلی برای جمع شدن گردوغبار هستند. اگر این ذرات وارد مجاری تنفسی شوند، ممکن است علائمی مثل آبریزش بینی، خارش گلو، عطسه، اشکریزش چشم و سختی در تنفس ایجاد شود.
جریان مداوم هوا میتواند باعث خشک شدن پوست و چشمها شود. این موضوع بهخصوص برای کسانی که پوست خشک دارند یا از لنز تماسی استفاده میکنند، بیشتر آزاردهنده است.
برای کاهش این مشکل، استفاده از مرطوبکننده پوست و در صورت نیاز قطره اشک مصنوعی یا قطره مرطوبکننده چشم میتواند مفید باشد.
اگر باد پنکه مستقیم به بدن برخورد کند، ممکن است بعضی عضلات در طول شب منقبض یا گرفته شوند. در این حالت، ممکن است صبح با درد گردن، شانه یا عضلات بدن از خواب بیدار شوید.
برای جلوگیری از این اتفاق، بهتر است پنکه مستقیم به سمت بدن شما نباشد و فاصله مناسبی با تخت داشته باشد.
واضحترین مزیت پنکه این است که به شما کمک میکند در طول شب خنکتر و راحتتر باشید. گرمای زیاد میتواند هم خوابیدن را سخت کند و هم باعث شود چند بار در شب از خواب بپرید.
همچنین تعریق بیش از حد در طول شب ممکن است باعث از دست رفتن برخی مواد معدنی مهم بدن شود. به همین دلیل، خنک نگه داشتن اتاق خواب برای کیفیت خواب اهمیت زیادی دارد.
بعضی افراد با صدای آرام و یکنواخت پنکه راحتتر میخوابند. این صدا شبیه نویز سفید است؛ یعنی صدایی ثابت که میتواند صداهای مزاحم محیط را بپوشاند و ذهن را آرامتر کند.
در یک مطالعه که روی نوزادان انجام شد، پژوهشگران دیدند ۸۰ درصد نوزادان پس از شنیدن نویز سفید در مدت ۵ دقیقه خوابیدند، در حالی که این عدد در گروه دیگر فقط ۲۵ درصد بود. این نتیجه نشان میدهد صداهای یکنواخت میتوانند در به خواب رفتن مؤثر باشند.
پنکه میتواند هوای راکد اتاق را به گردش درآورد و فضا را دلپذیرتر و تازهتر کند. این موضوع کمک میکند اتاق خواب کمتر خفه و دمکرده به نظر برسد و بوهای نامطبوع هم کمتر احساس شوند.
برخی پژوهشها نشان دادهاند روشن بودن پنکه در شب ممکن است با کاهش خطر سندرم مرگ ناگهانی نوزاد یا SIDS همراه باشد. در یک تحقیق منتشرشده در سال ۲۰۰۸، استفاده از پنکه هنگام خواب با کاهش ۷۲ درصدی این خطر ارتباط داشت.
البته این موضوع به معنی کافی بودن پنکه برای پیشگیری نیست و برای نوزادان باید حتماً همه اصول خواب ایمن رعایت شود.
اگر میخواهید شبها از پنکه استفاده کنید، بهتر است چند نکته را در نظر بگیرید:
مدلهای قابلحمل این امکان را میدهند که محل قرارگیری پنکه را راحتتر تغییر دهید. بهتر است پنکه حدود ۶۰ تا ۹۰ سانتیمتر از بدن فاصله داشته باشد تا جریان هوا مستقیم و شدید به شما نخورد.
پنکههای چرخشی باعث میشوند باد فقط روی یک نقطه ثابت نماند و هوا در اتاق یکنواختتر پخش شود. این موضوع میتواند احتمال خشکی یا درد عضلات را کمتر کند.
بعضی پنکهها تایمر دارند و پس از چند ساعت خودشان خاموش میشوند. این ویژگی کمک میکند در ابتدای خواب از هوای خنک استفاده کنید اما تمام شب در معرض جریان هوا نباشید.
یکی از مهمترین نکات این است که پرههای پنکه را مرتب تمیز کنید. اگر گردوغبار روی پرهها جمع شود، با روشن شدن دستگاه این ذرات در اتاق پخش میشوند و میتوانند حساسیت را بیشتر کنند.
اگر به هر دلیلی تمایلی به استفاده از پنکه ندارید، چند راه ساده دیگر برای خنک ماندن در شب وجود دارد:
بعضی تشکها به گونهای طراحی شدهاند که گردش هوا را بهتر میکنند و گرمای بدن را کمتر نگه میدارند.
لباسهای گشاد، نرم و نخی یا لباسهایی از جنس کتان و ابریشم برای خواب مناسبترند. در مقابل، پارچههایی مثل پلیاستر و پشم مصنوعی گرما را بیشتر نگه میدارند.
اگر در طول روز آفتاب مستقیم وارد اتاق شود، دمای اتاق بالا میرود. استفاده از پردههای تیره یا ضخیم میتواند به خنکتر ماندن اتاق کمک کند.
شاید عجیب به نظر برسد، اما حمام آب گرم پیش از خواب میتواند به تنظیم بهتر دمای بدن کمک کند. فقط بهتر است این کار را کمی زودتر از زمان خواب انجام دهید، نه دقیقاً لحظه آخر.
باز بودن درها در طول روز کمک میکند هوا بین اتاقها جریان پیدا کند و فضا کمتر گرم و سنگین شود.
اگر در خانه از سیستم تهویه استفاده میکنید، تمیز بودن فیلترها نقش مهمی در خنکتر ماندن و کیفیت بهتر هوا دارد. معمولاً بهتر است فیلترها هر ۱ تا ۲ ماه بررسی و در صورت نیاز تعویض شوند.
گذاشتن یک پارچه خنک روی سر یا پیشانی میتواند در طول شب احساس گرمای بدن را کمتر کند.
خوابیدن با پنکه روشن هم مزایا دارد و هم معایب. از یک طرف، پنکه میتواند به خنک شدن بدن، بهتر شدن جریان هوا و آرامش بیشتر هنگام خواب کمک کند. از طرف دیگر، ممکن است در بعضی افراد باعث خشکی گلو و چشم، تشدید آلرژی، گرفتگی بینی یا درد عضلات شود.
اگر بیش از حد عرق میکنید یا معمولاً هنگام خواب احساس گرما دارید، پنکه میتواند برایتان مفید باشد. همچنین در برخی شرایط، برای نوزادان زیر یک سال هم روشن بودن پنکه در اتاق خواب با کاهش برخی خطرات همراه دانسته شده است. اما اگر به آلرژی، آسم یا خشکی چشم و پوست دچار هستید، شاید بهتر باشد به فکر روشهای دیگری برای خنک ماندن در شب باشید.
در نهایت، بهترین تصمیم به وضعیت بدن شما بستگی دارد. اگر با روشن بودن پنکه خواب راحتتری دارید و دچار علائم آزاردهنده نمیشوید، استفاده از آن معمولاً مشکلی ایجاد نمیکند. اما اگر هر شب با گلودرد، گرفتگی بینی یا خشکی چشم از خواب بیدار میشوید، وقت آن است که روش خنک کردن اتاق را تغییر دهید.
منبع: healthline