شبکه خبری سی ان ان در گزارشی تحت عنوان" ایران به دنبال منبع قدرت جدیدی در اعماق تنگه هرمز" نوشت: ایران که از محاصره موفقیتآمیز تنگه هرمز در زمان جنگ جسور شده است، به یکی از شریانهای پنهان اقتصاد جهانی روی آورده است: کابلهای زیردریایی زیر آبراه که ترافیک عظیم اینترنتی و مالی را بین اروپا، آسیا و خلیج فارس منتقل میکنند.
به گزارش عصرایران، سی ان ان در ادامه گزارش خود نوشته است:
ایران میخواهد از بزرگترین شرکتهای فناوری جهان برای استفاده از کابلهای اینترنتی زیردریایی که در زیر تنگه هرمز قرار دارند، عوارض دریافت کند و رسانههای وابسته به دولت ایران به طور مبهم تهدید کردهاند که در صورت عدم پرداخت هزینه توسط شرکتها، ترافیک این کابل ها ممکن است مختل شود. نمایندگان مجلس در تهران هفته گذشته طرحی را مورد بحث قرار دادند که میتواند کابلهای زیردریایی متصلکننده کشورهای عربی به اروپا و آسیا را هدف قرار دهد.
ابراهیم ذوالفقاری، سخنگوی ارتش ایران، هفته گذشته در شبکه ایکس اعلام کرد: "ما برای کابلهای اینترنتی عوارض وضع خواهیم کرد." رسانههای مرتبط با ایران گفتند که طرح تهران برای کسب درآمد از تنگه هرمز، شرکتهایی مانند گوگل، مایکروسافت، متا و آمازون را ملزم به رعایت قوانین ایران میکند، در حالی که شرکتهای کابل زیردریایی ملزم به پرداخت هزینههای مجوز برای عبور کابلها هستند و حقوق تعمیر و نگهداری منحصرا به شرکتهای ایرانی داده میشود.
برخی از این شرکتها در کابلهایی که از تنگه هرمز و خلیج فارس عبور میکنند، سرمایهگذاری کردهاند، اما مشخص نیست که آیا این کابلها از آبهای ایران عبور میکنند یا خیر.
همچنین مشخص نیست که ایران چگونه میتواند غولهای فناوری را مجبور به رعایت این موضوع کند، زیرا آنها به دلیل تحریمهای شدید ایالات متحده از پرداخت به ایران منع شدهاند. در نتیجه، خود شرکتها ممکن است اظهارات ایران را به عنوان ژست و نه سیاست جدی تلقی کنند.
با این حال، رسانههای وابسته به ایران، تهدیدهای ضمنی را منتشر کردهاند و در مورد آسیب به کابلها هشدار دادهاند که میتواند بر برخی از تریلیونها دلار انتقال داده جهانی تاثیر بگذارد و اتصال اینترنت جهانی را تحت تاثیر قرار دهد.
سیانان با شرکتهای ذکر شده در گزارش های رسانه های ایران تماس گرفته است.
با افزایش نگرانیها مبنی بر از سرگیری جنگ پس از بازگشت دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده از چین، ایران به طور فزایندهای نشان میدهد که ابزارهای قدرتمندی فراتر از نیروی نظامی در اختیار دارد. این اقدام، اهمیت تنگه هرمز را فراتر از صادرات انرژی برجسته میکند، زیرا تهران به دنبال تبدیل اهرم جغرافیایی خود به قدرت اقتصادی و استراتژیک بلندمدت است.
کابلهای زیردریایی ستون فقرات اتصال جهانی را تشکیل میدهند و بخش عمدهای از ترافیک اینترنت و دادههای جهان را حمل میکنند. هدف قرار دادن آنها بسیار فراتر از سرعت اینترنت خواهد بود و همه چیز را از سیستمهای بانکی، ارتباطات نظامی و زیرساختهای ابری هوش مصنوعی گرفته تا کار از راه دور، بازیهای آنلاین و سرویسهای پخش آنلاین را تهدید میکند.
دینا اسفندیاری، مدیر خاورمیانه در بلومبرگ اکونومیکس، گفت: تهدیدات ایران بخشی از یک استراتژی برای نشان دادن نفوذ خود بر تنگه هرمز و تضمین بقاست که هدف اصلی جمهوری اسلامی در این جنگ است.
او گفت: "هدف این است که چنان هزینه سنگینی بر اقتصاد جهانی تحمیل شود که هیچ کس جرات حمله دوباره به ایران را نداشته باشد."
چندین کابل زیردریایی بین قارهای بزرگ از تنگه هرمز عبور میکنند. مصطفی احمد، محقق ارشد مرکز تحقیقاتی "حبتور" مستقر در امارات متحده عربی که مقالهای در مورد اثرات حمله گسترده به زیرساختهای ارتباطی زیردریایی در خلیج فارس منتشر کرده است، گفت: به دلیل خطرات امنیتی دیرینه با ایران، اپراتورهای بینالمللی عمدا از آبهای ایران اجتناب کردهاند و در عوض اکثر کابلها را در یک نوار باریک در امتداد سمت عمانی آبراه متمرکز کردهاند.
با این حال، آلن مولدین، مدیر تحقیقات شرکت تحقیقاتی TeleGeography، گفت که دو مورد از این کابلها، فالکون و گلف بریج اینترنشنال (GBI)، از آبهای سرزمینی ایران عبور میکنند.
ایران صراحتا و رسما اعلام نکرده که در کابلها خرابکاری خواهد کرد، اما بارها از طریق مقامات، قانونگذاران و رسانههای وابسته به دولت، قصد خود را برای مجازات متحدان واشنگتن در منطقه اعلام کرده است. به نظر میرسد این جدیدترین تکنیک جنگ نامتقارن است که توسط ایران ابداع شده است.
مصطفی احمد گفت که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (IRGC) که مجهز به غواصان جنگی، زیردریاییهای کوچک و پهپادهای زیرآبی است، کابلهای زیرآبی را در معرض خطر قرار میدهد و افزود که هرگونه حملهای میتواند باعث ایجاد یک "فاجعه دیجیتال" در چندین قاره شود.
همسایگان ایران در خلیج فارس ممکن است با اختلالات شدید در اتصال به اینترنت مواجه شوند که به طور بالقوه بر صادرات حیاتی نفت و گاز و همچنین بانکداری تاثیر میگذارد. به گفته احمد، فراتر از منطقه، یک خرابکاری احتمالی میتواند بخش بزرگی از ترافیک اینترنت هند را تحت تاثیر قرار دهد و صنعت عظیم برونسپاری آن را با ضررهای میلیاردی تهدید کند. احمد گفت، این تنگه یک کریدور دیجیتال کلیدی بین مراکز داده آسیایی مانند سنگاپور و برخی از ایستگاههای فرود کابل در اروپا است. هرگونه اختلال همچنین میتواند تجارت مالی و تراکنشهای فرامرزی بین اروپا و آسیا را کند کند، در حالی که بخشهایی از شرق آفریقا ممکن است با قطعی اینترنت مواجه شوند.
و اگر همپیمانان منطقه ای ایران تصمیم بگیرند تاکتیکهای مشابهی را در دریای سرخ (انصارالله) به کار گیرند، خسارت میتواند بسیار بدتر باشد.
طبق گزارش HGC Global Communications مستقر در هنگ کنگ، در سال 2024، سه کابل زیردریایی زمانی که یک کشتی مورد اصابت شبهنظامیان حوثی (انصارالله) متحد ایران در یمن قرار گرفت و لنگر خود را در بستر دریا کشید و غرق شد، قطع شدند و تقریبا 25 درصد از ترافیک اینترنت در منطقه را مختل کردند.
با اینکه تاثیر آسیب به کابلها میتواند در خاورمیانه و برخی از کشورهای آسیایی زیاد باشد، TeleGeography اعلام کرد: "کابلهایی که از تنگه هرمز عبور میکنند، تا سال 2025 کمتر از 1 درصد از پهنای باند بینالمللی جهانی را تشکیل میدهند."
اولین تلگراف فراآتلانتیکی در سال 1858 از طریق یک کابل زیر دریا ارسال شد که حاوی پیام تبریک 98 کلمهای از ملکه ویکتوریای بریتانیا به رئیس جمهوری آمریکا، "جیمز بوکانان"، بود که رسیدن آن بیش از 16 ساعت طول کشید. اهمیت کابلهای زیر دریا از آن زمان به طور تصاعدی افزایش یافته است.
طبق گزارش کمیته بینالمللی حفاظت از کابل، امروزه یک فیبر نوری در کابلهای زیردریایی مدرن میتواند دادههایی معادل تقریبا 150 میلیون تماس تلفنی همزمان را با سرعت نور منتقل کند.
ایجاد اختلال در کابلهای ارتباطی زیر آب تقریبا به دو قرن پیش و به زمان نصب اولین کابل تلگراف در کانال انگلیس در سال 1850 برمیگردد. در میان اقدامات آغازین جنگ جهانی اول، بریتانیا کابلهای تلگراف کلیدی آلمان را قطع کرد و ارتباطات آن را با نیروهایش قطع کرد.
بیشتر آسیبهای کابلهای مدرن منجر به حداقل اختلال میشود زیرا اپراتورها میتوانند به سرعت ترافیک را در سراسر شبکه جهانی شبکههای زیر دریا تغییر مسیر دهند. با این حال، با توجه به وابستگی تقریبا مطلق جهان به جریان دادهها از طریق این کابلها، امروزه هرگونه آسیب در مقیاس بزرگ، می تواند عواقب بسیار بیشتری نسبت به عصر تلگراف داشته باشد. کارشناسان میگویند جنگ جاری علیه ایران همچنین میتواند تلاشهای تعمیر کابل را به طور جدی پیچیده کند، زیرا کشتیهای تعمیر و نگهداری باید برای مدت طولانی در حین رفع نقصها ثابت بمانند. به گفته مولدین، از پنج کشتی تعمیر و نگهداری که معمولا در منطقه خلیج فارس و دریای عمان فعالیت میکنند، تنها یکی در خلیج فارس باقی مانده است که این چالش را دو چندان میکند.
رسانههای خبری ایران پیشنهاد دریافت عوارض برای کابلهای زیر دریایی که از آبهای این کشور عبور میکنند را مطابق با قوانین بینالمللی عنوان کردهاند و به کنوانسیون حقوق دریاها (UNCLOS) مصوب 1982 سازمان ملل متحد اشاره میکنند که شامل مفادی در مورد کابلهای زیر دریایی است.
در حالی که ایران این کنوانسیون را امضا کرده اما تصویب نکرده است، جامعه حقوقی آن را طبق قوانین بینالمللی عرفی الزامآور میداند. ماده 79 کنوانسیون حقوق دریاها میگوید کشورهای ساحلی حق دارند شرایطی را برای ورود کابلها یا خطوط لوله به قلمرو یا آب های سرزمینی خود تعیین کنند.
رسانههای ایرانی به مصر به عنوان یک سابقه اشاره کردهاند. قاهره از موقعیت استراتژیک کانال سوئز برای میزبانی بسیاری از کابلهای زیر دریایی که اروپا و آسیا را به هم متصل میکنند، استفاده کرده و سالانه صدها میلیون دلار از طریق هزینههای ترانزیت و صدور مجوز درآمد کسب میکند.
با این حال، به گفته یک متخصص حقوق بینالملل، کانال سوئز یک آبراه مصنوعی است که از قلمرو مصر حفر شده است، در حالی که تنگه هرمز یک تنگه طبیعی است که توسط یک چارچوب قانونی متفاوت اداره میشود.
"ایرینی پاپانیکولوپولو"، استاد حقوق بینالملل در دانشگاه SOAS لندن، به سیانان گفت: "البته، برای کابلهای موجود، ایران باید به قراردادی که هنگام نصب کابل منعقد شده بود، پایبند باشد. اما برای کابلهای جدید، هر کشوری، از جمله ایران، میتواند تصمیم بگیرد که آیا و تحت چه شرایطی، کابلها میتوانند در آب های سرزمینی آن نصب شوند."
اسفندیاری، از بلومبرگ اکونومیکس، گفت که ایران "از لحاظ تئوری میدانست" که بر تنگه نفوذ دارد، اما مطمئن نبود که اگر از این نفوذ خود استفاده کند، تاثیر آن چقدر قابل توجه خواهد بود. اکنون و پس از جنگ اخیر، این تاثیر را کشف کرده است.