عصر ایران - وقتی معده یا روده بههم میریزد، انتخاب غذا اهمیت زیادی پیدا میکند. در چنین شرایطی، خوردن غذاهای سبک، کمچرب، کمفیبر و با طعم ملایم میتواند فشار کمتری به دستگاه گوارش وارد کند و به کاهش علائمی مثل نفخ، دلپیچه، تهوع یا اسهال کمک کند.
غذاهای زودهضم معمولاً برای دورههای کوتاهمدت توصیه میشوند؛ یعنی زمانی که دستگاه گوارش به استراحت بیشتری نیاز دارد. در ادامه با ۵ گروه غذایی که هضمشان راحتتر است آشنا میشوید.
بیشتر افراد باید فیبر بیشتری مصرف کنند، اما وقتی دچار ناراحتی گوارشی هستید، ممکن است برای مدتی کوتاه، غذاهای کمفیبر انتخاب مناسبتری باشند.
فیبر نوعی کربوهیدرات است که در دستگاه گوارش بهطور کامل هضم نمیشود و بدون شکسته شدن از روده عبور میکند. به همین دلیل، غذاهای پرفیبر مانند غلات کامل میتوانند حجم مواد هضمنشده در روده را بیشتر کنند و حرکت روده را افزایش دهند. اگر همزمان دچار نفخ شکم یا اسهال باشید، این موضوع ممکن است علائم را بدتر کند.
در مقابل، محصولاتی مثل برنج سفید، نان سفید و پاستای سفید بخش زیادی از فیبر خود را از دست دادهاند. به همین دلیل، مصرف موقت آنها میتواند به استراحت رودهها کمک کند و هضم را آسانتر کند.
بعضی از میوههای تازه فیبر زیادی دارند و در نتیجه هضمشان سختتر است. بخش عمده فیبر میوهها در پوست و دانه آنها قرار دارد. برای مثال، تمشک بهدلیل دانههای فراوانش جزو میوههای پرفیبر محسوب میشود.
اگر با علائمی مثل تهوع یا اسهال روبهرو هستید، بهتر است سراغ میوههای کمفیبرتر بروید؛ مثل موز رسیده یا خربزه. همچنین توصیه میشود در زمان ناراحتی گوارشی، پوست میوههایی مانند سیب و گلابی را جدا کنید.
میوههای نرمتر مثل آلوی پخته یا هلو کمپوتی هم انتخابهای خوبی هستند. اگر میوه کنسروی میخرید، بهتر است محصولی را انتخاب کنید که در آب بستهبندی شده باشد، نه در شربت، تا قند افزوده کمتری دریافت کنید.
سبزیجات خام معمولاً نسبت به سبزیجات پخته، سختتر هضم میشوند. وقتی سبزیجات پخته میشوند، دیواره سلولی گیاه نرمتر میشود و ترکیباتی مثل نشاسته راحتتر در دسترس آنزیمهای گوارشی بدن قرار میگیرند. به همین دلیل، سبزیجات پخته فشار کمتری به دستگاه گوارش وارد میکنند.
از جمله سبزیجاتی که اگر خوب پخته شوند، معمولاً هضم راحتتری دارند میتوان به این موارد اشاره کرد:
اگر معده حساسی دارید، بهتر است در این دوره از خوردن سبزیجات خام و سفت کمتر استفاده کنید و سراغ نمونههای نرم و کاملاً پخته بروید.
پروتئینهای حیوانی فیبر ندارند، اما اگر سفت، پرچرب یا دیرجو باشند، باز هم ممکن است هضمشان سخت شود. به همین خاطر بهتر است در زمان ناراحتی گوارشی، پروتئینهایی را انتخاب کنید که نرم، راحتجویدنی و کمچرب یا با چربی متوسط باشند.
نمونههای مناسب شامل این موارد است:
در میان گزینههای گیاهی هم بعضی انتخابها معمولاً بهتر تحمل میشوند، مانند:
این مواد غذایی هم مغذیاند و هم معمولاً فشار زیادی به معده و روده وارد نمیکنند.
لبنیات برای همه یکسان عمل نمیکند. اگر حتی عدم تحمل لاکتوز خفیف داشته باشید، مصرف لبنیات میتواند ناراحتی گوارشی شما را بیشتر کند.
با این حال، برخی افراد ممکن است از لبنیات تخمیری مثل ماست یا کفیر سود ببرند، چون این محصولات حاوی باکتریهای مفید هستند و از طرفی بافت نرمی دارند و بهراحتی بلعیده میشوند.
اگر با لبنیات مشکلی ندارید، در زمان ناراحتی گوارشی بهتر است سراغ لبنیات کمچرب بروید، چون این محصولات معمولاً نسبت به انواع پرچرب راحتتر هضم میشوند.
فقط نوع غذا مهم نیست؛ روش آمادهسازی غذا هم میتواند روی هضم آن تأثیر زیادی بگذارد. تغییر بافت غذا، مثلاً با مخلوط کردن، پوره کردن یا تبدیل آن به سوپ، فیبر را از بین نمیبرد، اما اندازه ذرات آن را کوچکتر میکند و همین موضوع میتواند هضم را راحتتر کند.
برای مثال، کِیل خام بافتی سفت و حجیم دارد، اما وقتی پخته و مخلوط میشود، نرمتر میشود و دستگاه گوارش راحتتر با آن کنار میآید.
همین موضوع درباره میوههای فیبردار مثل انواع توت هم صدق میکند. وقتی این میوهها داخل اسموتی مخلوط میشوند، دانههایشان خرد میشود و بخشی از فرآیند مکانیکی هضم که معمولاً در دهان شروع میشود، زودتر اتفاق میافتد. در نتیجه ممکن است تحمل آنها برای بعضی افراد بهتر شود.
غذاهایی که هضمشان سختتر است، بسته به دلیل اصلی علائم گوارشی در افراد مختلف فرق میکند. برای مثال، دمنوش نعناع ممکن است برای کسی که رفلاکس معده دارد مناسب نباشد، اما برای فردی که دچار تهوع خفیف یا ناراحتی ساده معده است، مفید باشد.
بهطور کلی، برخی غذاها بیشتر از بقیه ممکن است هضم سختتری داشته باشند، از جمله:
البته این فهرست برای همه یکسان نیست و ممکن است غذایی که برای یک نفر مشکلساز است، برای فرد دیگری کاملاً قابل تحمل باشد.
دلایل مختلفی وجود دارد که باعث میشود فرد برای مدتی به غذاهای زودهضم نیاز پیدا کند.
برای مثال، بعد از بعضی جراحیهای مربوط به دستگاه گوارش معمولاً یک برنامه غذایی مرحلهای توصیه میشود؛ یعنی ابتدا مایعات شفاف، بعد غذاهای پورهای و سپس غذاهای سبکتر تا زمانی که فرد بتواند به رژیم معمول خود برگردد. در این شرایط، غذاهای زودهضم به کاهش فشار روی دستگاه گوارش و کمک به ترمیم بدن کمک میکنند.
همچنین زمانی که فرد دچار نفخ شدید، تهوع، استفراغ یا اسهال است، مصرف غذاهای ساده و زودهضم میتواند انتخاب مناسبتری باشد.
افرادی که با بعضی بیماریها یا مشکلات پزشکی روبهرو هستند نیز ممکن است بهطور موقت از این نوع رژیم غذایی سود ببرند، از جمله:
رژیم غذایی زودهضم اگرچه میتواند در کوتاهمدت کمککننده باشد، اما اگر برای مدت طولانی ادامه پیدا کند، ممکن است محدودکننده شود و تنوع غذایی را کاهش دهد. به همین دلیل، اگر ناراحتی گوارشی شما مدام تکرار میشود یا برای مدت طولانی ادامه دارد، بهتر است حتماً علت اصلی آن بررسی شود.
مراجعه به متخصص گوارش میتواند به شناسایی دلیل دقیق علائم کمک کند. همچنین مشورت با متخصص تغذیه کمک میکند رژیمی پیدا کنید که هم مغذی و کامل باشد و هم دستگاه گوارش شما آن را بهتر تحمل کند.
اگر با نفخ، تهوع، دلپیچه، استفراغ یا اسهال روبهرو هستید، انتخاب غذاهای مناسب میتواند حالتان را بهتر کند. در بسیاری از مواقع، محصولات تهیهشده با آرد سفید، میوههای نرم و پوستگرفته، سبزیجات خوبپخته، پروتئینهای نرم و غذاهایی مثل سوپ و پوره راحتتر هضم میشوند و فشار کمتری به معده و روده وارد میکنند.
با این حال، مهم است به یاد داشته باشید که تحمل غذایی در هر فرد متفاوت است. اگر علائم گوارشی ادامه پیدا کرد، بهترین کار این است که بهجای حذف خودسرانه گروههای غذایی، علت اصلی مشکل را با کمک پزشک پیدا کنید.
منبع: health