جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران و بسته شدن تنگه هرمز و اختلال در بازار جهانی انرژی، کشور ثروتمند و کوچک قطر را فلج کرده است.
به گزارش عصرایران به نقل از نیویورک تایمز، قطر برای دههها از ذخایر عظیم گاز طبیعی خود برای تبدیل خود از یک کشور کم جمعیت خلیج فارس به یکی از ثروتمندترین کشورهای جهان استفاده کرد. (ثروتمند ترین کشور جهان به لحاظ درآمد سرانه) این مدل اقتصادی اکنون با بزرگترین آزمایش خود روبرو است زیرا جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران و بسته شدن تنگه هرمز شریان اقتصادی این کشور را مسدود کرده است.
بیش از 60 درصد از درآمد دولت قطر از گاز و صادرات مرتبط با گاز حاصل میشود. این کشور ثروت خود را با صادرات گاز طبیعی مایع (LNG) از ذخایر عظیم میدان شمالی از طریق تنگه هرمز، یکی از مهمترین مسیرهای حمل و نقل انرژی جهان، به دست آورده است.
این مسیر اکنون بیش از دو ماه است که عملا بسته مانده است.
با مسدود شدن تنگه در بحبوحه درگیریهای منطقهای، قطر برای صادرات گاز طبیعی مایع با مشکل مواجه شده و بزرگترین منبع درآمد آن قطع شده است. این اختلال، پالایشگاه گازی "راس لفان"، قطب صنعتی عملیات گازی قطر را فلج کرده است، جایی که جادهها مسدود شدهاند، جرثقیلها بیکار ماندهاند و تاسیسات پس از حملات تلافی جویانه موشکی و پهپادی ایران تا حدی تعطیل ماندهاند.
"احمد هلال"، مدیر عامل گروه آسیا، به نیویورک تایمز گفت: "هر چیزی که اینجا میبینید بدون ثروت انرژی امکانپذیر نبود. به همین دلیل است که قطر به سرعت در یک وضعیت مالی بسیار چالشبرانگیز قرار میگیرد."
بحران اکنون فراتر از بخش انرژی گسترش یافته است.
در طول دهه گذشته، قطر میلیاردها دلار از درآمد گاز خود را صرف تبدیل دوحه به یک قطب گردشگری، مالی و رویدادهای جهانی کرد. هتلهای لوکس، آسمانخراشها، مراکز خرید، شبکههای مترو و نمایشهای ورزشی - از جمله جام جهانی فوتبال 2022 - بخشی از یک طرح بزرگتر برای کاهش وابستگی بلندمدت به سوختهای فسیلی بودند.
اما جنگ این استراتژی را متزلزل کرده است.
ورودهای بینالمللی پس از صدور توصیههای مسافرتی از سوی چندین کشور برای منطقه به شدت کاهش یافته است. هتلها، مراکز خرید و بازارهایی که زمانی پذیرای گردشگران جهانی بودند، اکنون بازدیدکنندگان کمتری را میبینند. تاجران در "سوق واقف" میگویند که در طول فصل اوج گردشگری، تعداد مسافران به طور قابل توجهی کاهش یافته است.
آسیب اقتصادی به سرعت در حال افزایش است.
طبق برآوردهای نیویورک تایمز، شرکت قطرانرژی از زمان شروع درگیری میلیاردها دلار ضرر کرده است. هر روز اضافی که تنگه هرمز بسته بماند، صدها میلیون دلار دیگر به دلیل از دست دادن درآمد صادرات و کشتیرانی برای این کشور هزینه خواهد داشت.
صندوق بینالمللی پول اکنون انتظار دارد که اقتصاد قطر امسال 8.6 درصد کوچک شود و سپس در سال 2027 بهبود یابد.
وضعیت پس از حملات ایران به تاسیسات مرتبط با پالایشگاه "راس لفان"، که طبق گزارشها به زیرساختهای کلیدی آسیب رسانده و ظرفیت تولید قطر را حدود 17 درصد کاهش داده، بدتر شد. حتی اگر مسیرهای کشتیرانی به زودی بازگشایی شوند، بازیابی کامل تولید ممکن است سالها طول بکشد.
برخلاف همسایگانی مانند عربستان سعودی و امارات متحده عربی، قطر فاقد خطوط لوله صادراتی جایگزین است که تنگه هرمز را دور بزند و این امر آن را به شدت در معرض اختلالات در این آبراه قرار میدهد.
این درگیری همچنین یک آسیبپذیری بزرگ دیگر را برجسته کرده است: قطر تقریبا 90 درصد از مواد غذایی خود را وارد میکند.
کالاهایی که زمانی از طریق دریا وارد میشدند، اکنون از طریق شبکههای پرهزینه حمل و نقل هوایی یا به وسیله کامیونها از طریق عربستان سعودی منتقل میشوند. با وجود این اختلال، دولت از یارانههای سنگین برای جلوگیری از افزایش شدید قیمتها استفاده کرده است. کارگران سوپرمارکتها به نیویورک تایمز گفتند که قیمت کالاهای وارداتی مانند میوه و سبزیجات تاکنون تنها به میزان کمی افزایش یافته است.
ذخایر عظیم ثروت حاکمیتی قطر هنوز هم این ضربه را جبران میکند. اقتصاددانانی که در این گزارش به آنها اشاره شده است، گفتهاند که این کشور داراییهای مالی کافی برای ادامه پرداخت حقوق و حفظ خدمات عمومی ضروری حتی در طول اختلال طولانی مدت را دارد.
با این حال، نگرانیها در مورد آنچه ممکن است اتفاق بیفتد در صورت شروع خروج گسترده شرکتهای چندملیتی، سرمایهگذاران خارجی و کارگران مهاجر از کشور، رو به افزایش است. اتباع خارجی تقریبا ۹۰ درصد از جمعیت قطر و ستون فقرات اقتصاد آن را تشکیل میدهند.
سالها قطر خود را به عنوان نمادی از ثبات در منطقهای بیثبات معرفی میکرد. تصاویر آژیرهای حمله هوایی در دوحه و حملات موشکی در نزدیکی زیرساختهای حیاتی گاز، اکنون این تصور را در سطح جهانی به چالش کشیده است.
"فردریک اشنایدر" از شورای خاورمیانه در امور جهانی، در گزارشی که اخیرا در نیویورک تایمز منتشر شده، نوشت: "این جنگ به طور همزمان به بنیانهای اقتصادی هیدروکربنی و پساهیدروکربنی قطر آسیب رسانده است."