دانشمندان با استفاده از تلسکوپ فضایی جیمز وب ناسا توانستهاند برای نخستین بار تصویری نسبتاً دقیق از وضعیت آبوهوایی یک سیاره فراخورشیدی بسیار دوردست به دست آورند؛ دنیایی غولپیکر که در آن، صبحها با آسمانی ابری آغاز میشود اما شبها تقریباً صاف و بدون ابر است.
به گزارش زومیت به نقل از ساینتیفیک آمریکن، سیارهی مورد بررسی که «واسپ-۹۴ ای بی» (WASP-94A b) نام گرفته، حدود ۷۰۰ سال نوری از زمین فاصله دارد و در دسته سیارههایی موسوم به «مشتری داغ» قرار میگیرد؛ یعنی غولهای گازی بسیار بزرگی که در فاصلهای بسیار نزدیک به دور ستاره خود میچرخند و دمایی فوقالعاده بالا دارند.
پژوهشگران بیش از ده سال پیش این سیاره را کشف کرده بودند، اما مشاهدات جدید تلسکوپ جیمز وب اکنون جزئیاتی بیسابقه از جو و چرخههای آبوهوایی آن را آشکار کرده است.
دانشمندان هنوز نمیتوانند بیشتر سیارههای فراخورشیدی را بهصورت مستقیم تصویربرداری کنند، زیرا این دنیاها بسیار دور هستند و ستاره میزبانشان آنها را غرق در درخشش نور خود میکند. به همین دلیل، اخترشناسان معمولاً از روشهای غیرمستقیم برای مطالعه این سیارهها استفاده میکنند.
یکی از این روشها بررسی «گذر» سیاره از مقابل ستاره است. هنگامی که سیارهای از دید ما از مقابل ستارهاش عبور میکند، مقدار بسیار اندکی از نور ستاره کاهش مییابد. اخترشناسان با اندازهگیری دقیق همین افت نور میتوانند اندازه، جرم، مدار و حتی ترکیب شیمیایی جو سیاره را بررسی کنند.
در مورد واسپ-۹۴ ای بی، این گذر هر چهار روز یک بار رخ میدهد، زیرا سیاره بسیار نزدیک به ستاره خود قرار دارد و با سرعت زیادی به دور آن میچرخد. دانشمندان هنگام عبور نور ستاره از جو فوقانی این سیاره، طیف نور را تحلیل کردند تا نشانههای مواد شیمیایی مختلف را شناسایی کنند. اما مطالعه جو چنین سیارههایی همیشه آسان نیست، زیرا ابرهای ضخیم میتوانندجلوی نور را بگیرند و اطلاعات طیفی را پنهان سازند.
بااینحال، واسپ-۹۴ ای بی ویژگی خاصی دارد که به دانشمندان کمک کرده است این مشکل را دور بزنند. این سیاره دچار «قفل کشندی» شده؛ پدیدهای که در آن، چرخش سیاره با مدارش هماهنگ میشود و همیشه یک سمت آن رو به ستاره باقی میماند.
ماه زمین نیز نمونهای از همین پدیده است و به همین دلیل ما همیشه یک روی ماه را میبینیم. در نتیجه، در واسپ-۹۴ ای بی یک نیمکره همیشه در روز دائمی قرار دارد و نیم دیگر آن در شب همیشگی فرو رفته است. این اختلاف شدید دمایی میان دو نیمه سیاره باعث شکلگیری بادهای بسیار نیرومند در جو آن میشود.
دانشمندان با استفاده از تلسکوپ فضایی جیمز وب ناسا توانستهاند برای نخستین بار تصویری نسبتاً دقیق از وضعیت آبوهوایی یک سیاره فراخورشیدی بسیار دوردست به دست آورند؛ دنیایی غولپیکر که در آن، صبحها با آسمانی ابری آغاز میشود اما شبها تقریباً صاف و بدون ابر است.
به نقل از ساینتیفیک آمریکن، سیارهی مورد بررسی که «واسپ-۹۴ ای بی» (WASP-94A b) نام گرفته، حدود ۷۰۰ سال نوری از زمین فاصله دارد و در دسته سیارههایی موسوم به «مشتری داغ» قرار میگیرد؛ یعنی غولهای گازی بسیار بزرگی که در فاصلهای بسیار نزدیک به دور ستاره خود میچرخند و دمایی فوقالعاده بالا دارند.
پژوهشگران بیش از ده سال پیش این سیاره را کشف کرده بودند، اما مشاهدات جدید تلسکوپ جیمز وب اکنون جزئیاتی بیسابقه از جو و چرخههای آبوهوایی آن را آشکار کرده است.
دانشمندان هنوز نمیتوانند بیشتر سیارههای فراخورشیدی را بهصورت مستقیم تصویربرداری کنند، زیرا این دنیاها بسیار دور هستند و ستاره میزبانشان آنها را غرق در درخشش نور خود میکند. به همین دلیل، اخترشناسان معمولاً از روشهای غیرمستقیم برای مطالعه این سیارهها استفاده میکنند.
یکی از این روشها بررسی «گذر» سیاره از مقابل ستاره است. هنگامی که سیارهای از دید ما از مقابل ستارهاش عبور میکند، مقدار بسیار اندکی از نور ستاره کاهش مییابد. اخترشناسان با اندازهگیری دقیق همین افت نور میتوانند اندازه، جرم، مدار و حتی ترکیب شیمیایی جو سیاره را بررسی کنند.
در مورد واسپ-۹۴ ای بی، این گذر هر چهار روز یک بار رخ میدهد، زیرا سیاره بسیار نزدیک به ستاره خود قرار دارد و با سرعت زیادی به دور آن میچرخد. دانشمندان هنگام عبور نور ستاره از جو فوقانی این سیاره، طیف نور را تحلیل کردند تا نشانههای مواد شیمیایی مختلف را شناسایی کنند. اما مطالعه جو چنین سیارههایی همیشه آسان نیست، زیرا ابرهای ضخیم میتوانندجلوی نور را بگیرند و اطلاعات طیفی را پنهان سازند.
بااینحال، واسپ-۹۴ ای بی ویژگی خاصی دارد که به دانشمندان کمک کرده است این مشکل را دور بزنند. این سیاره دچار «قفل کشندی» شده؛ پدیدهای که در آن، چرخش سیاره با مدارش هماهنگ میشود و همیشه یک سمت آن رو به ستاره باقی میماند. ماه زمین نیز نمونهای از همین پدیده است و به همین دلیل ما همیشه یک روی ماه را میبینیم.
در نتیجه، در واسپ-۹۴ ای بی یک نیمکره همیشه در روز دائمی قرار دارد و نیم دیگر آن در شب همیشگی فرو رفته است. این اختلاف شدید دمایی میان دو نیمه سیاره باعث شکلگیری بادهای بسیار نیرومند در جو آن میشود.