جنگ؛ زندگی از خاورمیانه تا دریای عمان را مختل کرده است. حتی آسیبهایش به صورت غیرمستقیم در نواحی دیگر کره زمین به چشم میخورد.
به گزارش اعتماد، «ماهیگیرهای چابهاری» که تنها صیادهای ایرانی آبهای آزاد محسوب میشوند، جزیی از این پازل متزلزل هستند، ولی آنچنان که ناخدا روایت میکند، چالشی جدی برای او و دیگر همکارانش روی دریا رخ داده است که یک سوی آن به نظامیهای امریکایی باز میگردد.
بنا بر گزارشهای رسیده، در هفتههای ابتدای جنگ، لنج ماهیگیری ایرانی۵۰ فوتی که در محدوده آبهای آزاد با پرچم ایران در حال صید بود، توسط نظامیهای امریکا توقیف یا کاملا تخریب شده است. فعالان صنفی میگویند از سوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی و سفارت ایران در مسقط پیگیر وضعیت «۲۲ ماهیگیر کنارکی» هستند ولی از سرنوشت آنها هنوز خبری در دست نیست.
تا اینجای کار مالک لنج ماهیگیری که امیدوار است برای خدمه اتفاق ناگواری رخ نداده باشد و همه آنها زنده باشند، خود را به عمان رسانده تا از فرجام صیادها و شناور باخبر شود و خانوادهها را از نگرانی خارج کند. جزییات این درگیری بین ماهیگیرهای بیدفاع ایرانی و ناو نظامی امریکایی را عضو تعاونی صیادی چابهار برایمان روایت میکند، ولی برای تاکید بر غیرمسلح بودن ماهیگیرها میتوانیم به گزارشهایی که پیش از این منتشر کردهایم، مراجعه کنید.
دستکم در یک دهه اخیر، ماهیگیرهای ایرانی همواره مورد هجوم دزدان دریایی سومالی قرار میگرفتند وعدم همراه داشتن تجهیزات دفاعی و حتی نیمه نظامی بارها برای دزدان دریایی تعجببرانگیز بوده است. تاکنون تعداد زیادی از ناخداها، ملوانها و ماهیگیران به دلیل غیرمسلح بودن جان خود را در درگیری ناعادلانه از دست دادهاند.
با این حال فعالان صنفی در ادامه رایزنیهای رسمی و غیررسمی توانستند با دولت سومالی که توسط دزدان دریایی این ناحیه مدیریت میشود، مسیرهای صلحآمیزی باز کنند، ولی تهدیدها همچنان باقی است. حدود ۶ ماه پیش دو ناخدای ایرانی با شلیک نظامیهای سومالیایی جان خود را از دست دادند و باقی نفرات حاضر را دستگیر کردند.
بسیاری از خانوادهها در کنارک و چابهار از طلوع تا غروب، چشم به راه دریا هستند تا شاید بتوانند عزیزانشان را بار دیگر ملاقات کنند. وضعیت اقتصادی شکننده، راهی جز رفتن روی آب را برای اهالی بومی باقی نگذاشته است، آن هم در چابهار که روزی قرار بود روزنه شکوفایی اقتصادی باشد.
نگرانی از سرنوشت مبهم ماهیگیران ایرانی که در دام نظامیهای امریکایی افتادند هر ساعت بیشتر میشود. آنطور که ناخدا افشار میگوید آنها میتوانند ماهیگیرهای دربند دزدان دریایی را به راحتی به خانه بازگردانند، ولی درمورد نجات همکارانشان مطمئن نیست.
ناخدا «علیم افشار» فعال صنفی و رییس هیاتمدیره تعاونی صیادی چابهار در مورد آخرین شرایط صنفی-معیشتی ماههای اخیر میگوید: «با توجه به شرایط جنگی و فضای موجود، جامعه صیادی منطقه سیستانوبلوچستان، به ویژه شناورهای مستقر در اسکله چابهار و مناطق اطراف، همچنان با تلاش و پشتکار به فعالیت خود ادامه میدهد. با وجود برخی محدودیتها و تهدیدهای نظامی، صیادان ما از کار و تلاش دست نکشیدهاند و همچنان برای تامین نیازهای معیشتی خانوادههایشان راهی دریا میشوند.
در واقع باید بگویم که زندگی همچنان بر روال عادی ادامه دارد و حتی برای جبران کمبودهای غذایی هموطنان جهت رفتن به آبهای آزاد با همه تهدیدها، اعلام آمادگی کردهایم که در این مورد در انتظار همکاریهای مسوولان هستیم. مورد دیگر اینکه خوشبختانه همکاری با شیلات و دیگر مدیران استانی به سطح مطلوبی رسیده است که این میتواند نویدبخش وضعیت صنفی مناسب ما باشد و منتظریم دریا آرام شود تا بتوانیم از آخرین روزهای فصل صید استفاده کنیم.»
او در ادامه با اشاره به روزی که دیوار صوتی چابهار توسط جنگندههای امریکایی شکسته شد ولی آنها بندر را خالی نکردند، اضافه میکند: «در ارتباط با برخی حوادث، باید به درگیریها و تهدیداتی که متوجه شهروندان چابهاری شد، اشاره کنم. خوشبختانه حمله به چابهار تنها یکبار رخ داد. در آن روز جِت جنگنده سفیدرنگی بر فراز بندر آمده بود که باعث وحشت همه شد. بلافاصله تصمیم گرفتیم که لنجهای پهلو گرفته را در دریا پخش کنیم تا بعد از حمله احتمالی، زیان کمتری ببینیم.
اما تصمیم بر این شد خونسردیمان را حفظ کنیم و در واقع هیچ تحرک خاصی نکردیم و چشم به آسمان دوختیم. نیروهای مسلح با شلیکهای رگباری پدافند و با استفاده از آرپیچی، پرندهای که میگفتند «فانتوم» بود را فراری دادند. همین مورد توانست جو روانی مثبتی بین خانوادهها ایجاد کند و بار دیگر نشان دادیم که ماهیگیرها و نیروهای محلی با وجود شرایط دشوار از خانه خود عقبنشینی نمیکنند. »
افشار با تاکید بر اعلام آمادگی برای صید فراساحلی برای تامین محصولات شرکتهای تولیدکننده تُن ماهی اضافه میکند: «با وجود همه این مشکلات، صیادهای منطقه همچنان امیدوارند که با همکاری مسوولان دولتی- استانی، موانع موجود برطرف شود، سوخت و امکانات لازم به موقع تامین و شرایط برای ادامه فعالیتهای صیادی و رونق اقتصادی منطقه فراهم شود. آمادگی برای رفتن به دریا وجود دارد و طبق هماهنگیها سوخت نیز در صورت آرام شدن دریا و مسیرها، در اختیارمان قرار خواهد گرفت.
توجه داشته باشید که فعالیت این بخش، نهتنها به حفظ اشتغال حدود ۲۴ هزار نفر صیاد و روشن شدن کارخانههای مرتبط کمک میکند، بلکه در رونق تولید، حفظ معیشت مردم و پایداری اقتصادی این ناحیه نقش مهمی ایفا میکند.»
ناخدا با روایت اینکه چه حادثهای برای لنج ماهیگیری ایرانی در آبهای آزاد رخ داده است، ادامه میدهد: «جنگ نهتنها اینجا در چابهار گریبان ما را گرفت، بلکه حالا غیر از دزدان دریایی سومالی باید نگران تهدیدهایی از سوی ناوهای نظامی امریکایی هم باشیم. در ماههای اخیر به دلیل حضور شناورها و ناوهای امریکاییها در مسیرهای همیشگی ماهیگیری، صیادها ناچارند مسیر خود را تغییر بدهند و راه دورتری را انتخاب میکنند، حتی برای جلوگیری از برخورد و ایجاد مشکل و بازجویی، موقعیتیاب (GPS) را خاموش میکنند تا درگیر مزاحمت ناوها نشوند.
با توجه به اینکه هنوز از وضعیت سلامت شناورهای ایرانی که به آبهای دور رفتهاند، خبر دقیقی نداریم و اینکه نظامیهای امریکایی چه برخوردی با آنها داشتهاند، ولی معدود همکارانی که به ساحل رسیدهاند گزارشهایی در مورد توقیف شناور و بازداشت احتمالی سرنشینان دادهاند. مشخصا یکی از شناورهایی ایرانی (به دلیل درگیری) به شدت آسیب دیده و به سمت کشور عمان منتقل شد و نیروهای امریکایی اجازه بازگشتش به ایران را ندادند و هنوز در انتظار رسیدن خبر جدید هستیم.
طبق برآوردها این شناور ۵۰ فوتی، دستکم ۲۲ نفر سرنشین داشت که حدود ۳ ماه است که میگویند در مسقط بازداشت هستند. گفته شده به دلیل صید در منطقهای خاص، بازداشت شدهاند. برای اطلاع از خبرهای دقیق طی روزهای اخیر «ع. آ» مالک لنج به عمان رفته تا از وضعیت سرنشینان آگاه شود. این موضوع موجب نگرانی خانوادههای آنان شده است. از طریق مسوولان محلی موضوع را با وزارت امور خارجه و همچنین سفارت ایران در مسقط در میان گذاشتیم و همچنان در انتظار خبری از آنها هستیم. »
بعد از پایان صحبتهای ناخدا در مورد سرنوشت نامعلوم ماهیگیرهای کنارکی، از مزاحم همیشگیشان یعنی دزدان دریایی سومالی پرسیدم. افشار با اشاره به روابط جدید با دولت سومالی، وضعیت را تغییر یافته توصیف کرد که میتوانند با پرداخت مبلغی به راحتی ماهیگیری کنند ولی همچنان به واقعه ناگواری اشاره دارد که هنوز آگاهی کاملی از پشت پرده آن ندارد.
او در همین مورد ادامه میدهد: «در بخشهایی از مسیرهای دریایی نیز گزارشهایی از مزاحمت دزدان دریایی سومالی و ناامنیهای دریایی وجود دارد که نسبت به گذشته کاهش داشته ولی همچنان تهدیدها مشاهده میشود که در مواردی منجر به خسارت و حتی شهادت تعدادی از نیروهای ماهر شده است. حدود ۶ ماه پیش به دلیل برخی سوءتفاهمها یکی از لنجهای ماهیگیری با حدود ۳۰ سرنشین متوقف شد که متاسفانه ۲ نفر از بهترین رفیقهایمان که ناخداهای معروف منطقه بودند در سومالی به دلیل شلیک نیروهای نظامی کشته شدند که هنوز در سوگواری به سر میبریم.»