نیروانا مهرآئین
روزنامه شرق
انتشار گزارش فایننشالتایمز درباره ساختار مالکیت شرکت مادر شبکه [ایران]اینترنشنال، بار دیگر توجه افکار عمومی را به یکی از بحثبرانگیزترین رسانههای فارسیزبان خارج از کشور جلب کرده است. رسانهای که از زمان تأسیس تاکنون، همواره در مرکز مناقشات سیاسی قرار داشته و موافقان و مخالفان آن، دیدگاههای کاملا متفاوتی درباره اهداف، عملکرد و تأثیرگذاری آن مطرح کردهاند.
بر اساس گزارش فایننشالتایمز، شرکت «ولنتمدیا» مالک شبکه [ایران]اینترنشنال است و نام عادل عبدالکریم، با تابعیت سعودی-بریتانیایی، در ساختار مدیریتی و مالکیتی این مجموعه مطرح شده است.
انتشار این اطلاعات بار دیگر پرسشهایی را درباره منابع مالی، حامیان اقتصادی و میزان استقلال واقعی این رسانه به وجود آورده است؛ پرسشهایی که سالها از سوی منتقدان این شبکه مطرح میشد و اکنون با انتشار اسناد و گزارشهای جدید، بار دیگر در کانون توجه قرار گرفته است.
[ایران]اینترنشنال از نخستین سالهای فعالیت خود تلاش کرد جایگاهی فراتر از یک رسانه خبری صرف به دست آورد. پوشش گسترده اعتراضات، بحرانهای سیاسی، تحولات امنیتی و اختلافات داخلی ایران باعث شد این شبکه به یکی از بازیگران مهم فضای رسانهای فارسیزبان تبدیل شود.
در عین حال، منتقدان معتقدند نحوه انتخاب سوژهها، دعوت از مهمانان و چارچوببندی بسیاری از اخبار در این رسانه، در چارچوب اطلاعرسانی حرفهای قابل ارزیابی نیست و رنگوبوی سیاسی آشکاری داشته است.
منتقدان [ایران]اینترنشنال بارها گفتهاند این شبکه در دورههای مختلف، بهویژه در زمان اعتراضات و تنشهای داخلی، نقش فعالی در برجستهسازی نارضایتیها و تشدید فضای تقابل سیاسی ایفا کرده است.
از نگاه این منتقدان، تمرکز مداوم بر بحرانها، ناکارآمدیها و اختلافات داخلی، در کنار پوشش گسترده جریانهای مخالف جمهوری اسلامی، باعث شده این رسانه از یک نهاد خبری فراتر رفته و به بخشی از یک جنگ رسانهای گسترده علیه جمهوری اسلامی تبدیل شود.
در سالهای اخیر و همزمان با افزایش تنشهای منطقهای میان ایران، اسرائیل و آمریکا، انتقادها نسبت به عملکرد این شبکه ابعاد تازهای پیدا کرد.
مخالفان [ایران]اینترنشنال معتقدند برخی برنامهها و تحلیلهای منتشرشده در این رسانه در راستای افزایش فشار سیاسی و بینالمللی علیه ایران قرار داشته است. آنها استدلال میکنند در مقاطع حساس، روایتهای ارائهشده از سوی این شبکه با مواضع بازیگران منطقهای مخالف جمهوری اسلامی همپوشانی قابل توجهی داشته است.
در مقابل، مدیران و مسئولان [ایران]اینترنشنال همواره این اتهامات را رد کردهاند. آنها تأکید میکنند این شبکه یک رسانه مستقل است و فعالیت آن بر اساس اصول حرفهای روزنامهنگاری انجام میشود. مسئولان این شبکه همچنین هرگونه وابستگی سازمانی به دولتهای خارجی یا مشارکت در پروژههای سیاسی و امنیتی را تکذیب کردهاند.
با این حال، آنچه انتشار گزارش فایننشالتایمز بار دیگر برجسته کرده، اهمیت شفافیت در مالکیت و منابع مالی رسانههایی است که بر افکار عمومی میلیونها مخاطب تأثیر میگذارند.
در دنیای امروز، رسانهها فقط ابزار انتقال خبر نیستند، بلکه میتوانند در شکلدهی به نگرشهای سیاسی، اجتماعی و حتی امنیتی جوامع نقش مهمی ایفا کنند. به همین دلیل، آگاهی افکار عمومی از ساختار مالکیت و پشتوانه مالی چنین رسانههایی موضوعی اساسی و قابل توجه محسوب میشود.
صرفنظر از دیدگاههای موافق یا مخالف، واقعیت این است که بحث درباره [ایران]اینترنشنال دیگر صرفا یک بحث رسانهای نیست؛ این موضوع به یکی از پروندههای مهم در حوزه جنگ روایتها، رقابتهای منطقهای و تأثیر رسانههای فرامرزی بر تحولات سیاسی ایران تبدیل شده است.
پروندهای که با انتشار اطلاعات جدید درباره ساختار مالکیت این شبکه، در آینده نیز محل بحث باقی خواهد ماند و پرسشهای بیشتری درباره نقش، اهداف و تأثیر واقعی آن در فضای سیاسی ایران مطرح خواهد شد.