مجموع ارتفاع ریزشهای جوی کشور از ابتدای سال آبی جاری تا نهم خرداد ماه به ۲۳۰.۱ میلیمتر رسیده است که با میانگین بلندمدت ۵۷ ساله، ۲۳۰ میلیمتر به طور کامل برابری میکند.
به گزارش ایرنا، این میزان بارندگی که بیانگر رشد قابلتوجه ۶۶ درصدی بارشها نسبت به سال گذشته است، نشاندهنده عبور کشور از بحران خشکسالیِ حاد در سطح ملی است.
با این حال، تحلیل جزئیات استانی سطح بارندگی در کشور، حاکی از یک تضاد جغرافیایی است؛ در حالی که استانهای جنوبی و غربی با ثبت رشدهای خیرهکننده، سالی پربار را پشت سر گذاشتهاند، مناطق شمالی و بخشهایی از مرکز کشور همچنان با کاهش بارش نسبت به نرمال و افتِ تولیدِ بارش نسبت به سال گذشته دستوپنج نرم میکنند؛ وضعیتی که نشان میدهد مدیریت منابع آب در سال پیشرو، نیازمند اتخاذ سیاستهای متفاوت و متناسب با شرایط هر منطقه است.
آخرین گزارش منتشر شده از میزان ریزشهای جوی سال آبی جاری یعنی از ابتدای مهر ۱۴۰۴ تا هشت خرداد ۱۴۰۵، عدد نهایی بارندگی برای کل کشور است: رسیدن به ۲۳۰.۱ میلیمتر در مقابل میانگین ۵۷ساله که ۲۳۰.۰ میلیمتر است. این یعنی کشور در مقیاس کلان، از وضعیت خشکسالی خارج شده و به یک وضعیت نرمال و متعادل رسیده است. دستاوردی بزرگ برای سال آبی جاری که میتواند تا حد زیادی تنشهای آبی سالهای اخیر را تسکین دهد.
از سوی دیگر بررسی جزئیات این گزارش یک دوگانگی واضح را نشان میدهد: در یک سو استانهای جنوبی و غربی مثل خوزستان، فارس، ایلام، بوشهر، کرمان و هرمزگان سال بسیار پرباری را پشت سر گذاشتهاند. رشد بیش از ۱۰۰ درصدیِ بارش نسبت به سال قبل در این مناطق، نشاندهنده تغییر مسیر سامانههای بارشی به سمت جنوب و غرب کشور است.
در سوی دیگر این آمار، خلاف تصور عمومی که همیشه شمال را مناطقی پربارش میداند، استانهای شمالی گیلان و مازندران و برخی مناطق مرکزی همچنان از میانگین بلندمدت عقب هستند و حتی نسبت به سال قبل هم بارش کمتری داشتهاند. این یعنی ما نباید به واسطه بارشهای سنگین در جنوب، تصور کنیم همه مشکلات آبی کشور حل شده است.
نکته قابل توجه آنکه در اکثر استانها، وقتی آمار امسال را با سال قبل مقایسه میکنیم، رشد مثبت میبینیم بهویژه در مناطق مرکزی و جنوبی. این یعنی سال ۱۴۰۴-۱۴۰۵ یک سال تنفس برای منابع آب زیرزمینی و سدها بوده است. حتی استانهایی که هنوز نسبت به میانگین ۵۷ساله عقب هستند مانند یزد یا اصفهان، نسبت به سال قبل وضعیت بهتری دارند که این روند کاهش کسری، خود یک سیگنال مثبت برای مدیریت منابع آب است.
بررسی جزئیات این گزارش نشاندهنده عبور از بحران خشکسالیِ حادِ سالهای گذشته است. اما نکته ظریف اینجاست که بارشهای کشور دیگر یکنواخت نیست؛ یعنی ما با جزیرههای بارشی مواجه هستیم از همین رو مدیریت منابع آب در سالهای آینده نباید یکنسخه برای کل کشور باشد.
در حالی که جنوب و غرب باید روی مدیریت سیلاب و بهرهبرداری بهینه از آبهای جاری تمرکز کنند، مناطق مرکزی و شمالی به خصوص کلانشهرها همچنان باید با استراتژیهای مقابله با تنش آبی و کاهش مصرف مدیریت شوند تا همواره به خاطر داشته باشیم که طبیعت در سال جاری مهربان بوده، اما این مهربانی در همه جای ایران به یک اندازه توزیع نشده است.
طبق این دادهها، استان تهران تا هشتم خردادماه، ۱۷۲.۶ میلیمتر بارش ثبت کرده که نسبت به میانگین ۵۷ ساله، ۳۲ درصد کاهش را نشان میدهد. وضعیت در استان قم نیز مشابه است؛ این استان با ثبت ۱۰۰ میلیمتر بارش، ۳۵ درصد کمتر از میانگین بلندمدت خود بارش دریافت کرده است.
با این وجود، مقایسه وضعیت بارشهای سال آبی جاری نسبت به مدت مشابه سال گذشته، حاکی از یک روند افزایشی اندک است؛ بهطوری که میزان بارشهای تهران ۱۸ درصد و بارشهای قم سه درصد نسبت به مدت مشابه سال گذشته رشد داشته است، اما این افزایش هنوز نتوانسته کسری بارشهای ناشی از میانگین بلندمدت را جبران کند.
استان یزد با دریافت ۷۰.۲ میلیمتر بارش، ۲۳ درصد نسبت به میانگین بلندمدت عقب است؛ هرچند نسبت به سال گذشته ۳۷ درصد افزایش داشته است.
استان مرکزی بارش ۲۰۳.۷ میلیمتری این استان، ۲۲ درصد کمتر از میانگین بلندمدت است، اما نسبت به سال گذشته ۱۹ درصد رشد را ثبت کرده است.
استان اصفهان این استان با ۱۱۹.۳ میلیمتر بارش، ۱۹ درصد پایینتر از میانگین ۵۷ساله قرار دارد و نسبت به سال گذشته ۳۳ درصد افزایش بارش داشته است.
استان سمنان با دریافت ۸۶.۹ میلیمتر بارش، ۱۸ درصد کمتر از میانگین بلندمدت بارندگی داشته، اما نسبت به مدت مشابه سال قبل ۲۳ درصد افزایش را تجربه کرده است.
استان گیلان با ۶۵۹.۵ میلیمتر بارش، ۱۷ درصد پایینتر از میانگین بلندمدت است و نکته قابلتوجه اینکه ۲۳ درصد نسبت به سال گذشته کاهش بارش داشته است.
استان مازندران این استان ۴۳۳.۷ میلیمتر بارش داشته که ۱۲ درصد کمتر از میانگین بلندمدت و ۵ درصد کمتر از بارشهای سال گذشته است.
استان قزوین با ثبت ۲۵۷ میلیمتر بارش، اگرچه ۱۶ درصد نسبت به بلندمدت عقب است اما نسبت به سال گذشته شاهد رشد چهاردرصدی است.
استان سیستان و بلوچستان شاخصترین عملکرد را در گروه استانهای دارای وضعیت نگرانکننده داشته است که با دریافت ۷۶ میلیمتر بارش، ضمن اینکه ۱۳ درصد نسبت به میانگین بلندمدت عقب است، اما نسبت به بارش ۲۰ میلیمتری سال قبل بیش از ۳۰۰ درصد افزایش بارش داشته است.
وضعیت استان البرز با ثبت ۳۲۰.۶ میلیمتر بارش، ۱۲ درصد زیر میانگین بلندمدت است، اما ۴۲ درصد رشد را نسبت به سال قبل نشان میدهد.
در چهارمحال و بختیاری با ۵۵۳.۶ میلیمتر بارش، ۱۱ درصد زیر میانگین بلندمدت بوده و ۳۶ درصد نسبت به سال گذشته افزایش بارش داشته است.
بررسی وضعیت بارش در استانهای همدان و اردبیل نشان میدهد که این ۲ منطقه با وجود شرایط به نسبت مطلوب، همچنان با کسری جزئی در مقایسه با میانگین بلندمدت ۵۷ساله مواجه هستند.
استان همدان با دریافت ۳۲۳.۴ میلیمتر بارش، سه درصد کمتر از میانگین بلندمدت بارندگی داشته است؛ با این حال، بارشهای این استان نسبت به مدت مشابه سال گذشته رشدی ۱۴ درصدی را ثبت کرده است.
وضعیت اردبیل نیز مشابه است؛ این استان با ثبت ۲۶۷.۷ میلیمتر بارش، ۲ درصد زیر میانگین بلندمدت قرار دارد، اما در مقایسه با سال آبی گذشته، ۲۶ درصد افزایش بارش را تجربه کرده است.
در مقابل، گروه دیگری از استانها موفق شدهاند از میانگینهای بلندمدت خود عبور کرده و وضعیت مثبتی را رقم بزنند. در صدر این مناطق، استان کهگیلویه و بویراحمد با دریافت ۶۸۵.۱ میلیمتر بارش، هشت درصد فراتر از میانگین بلندمدت عمل کرده و رشدی ۱۰۰ درصدی را نسبت به سال قبل به ثبت رسانده است.
استان خراسان شمالی نیز با ۲۵۲.۴ میلیمتر بارش، هشت درصد بیش از میانگین بلندمدت بارندگی داشته و نسبت به سال گذشته نیز ۸۳ درصد افزایش بارش را نشان میدهد.
استان زنجان با ثبت ۳۱۵.۵ میلیمتر بارش، ۹ درصد بالاتر از میانگین بلندمدت است و ۱۰ درصد رشد نسبت به سال گذشته دارد.
استان خراسان رضوی نیز با ۱۹۰.۲ میلیمتر بارش، ۱۰ درصد از میانگین بلندمدت پیشی گرفته و در مقایسه با سال قبل ۵۶ درصد رشد داشته است.
استان لرستان با ۶۰۲.۶ میلیمتر بارش، ۱۱ درصد بیشتر از میانگین بلندمدت بارندگی داشته و افزایش ۴۸ درصدی را نسبت به سال گذشته ثبت کرده است.
استان گلستان با دریافت ۴۴۰.۸ میلیمتر بارش، ۱۳ درصد بالاتر از میانگین بلندمدت است و ۴۶ درصد نسبت به سال قبل رشد کرده است.
در نهایت، استان خراسان جنوبی با ثبت ۱۱۹.۳ میلیمتر بارش، ۱۴ درصد بیش از میانگین بلندمدت دریافت کرده و رشد چشمگیر ۹۷ درصدی را در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته تجربه کرده است.
استان آذربایجان شرقی با ثبت ۳۰۲.۳ میلیمتر بارش، ۱۷ درصد فراتر از میانگین ۵۷ساله عمل کرده و نسبت به سال گذشته ۴۴ درصد افزایش بارش داشته است.
در همین حال، استان آذربایجان غربی با دریافت ۴۲۷.۹ میلیمتر بارندگی، وضعیتی مطلوبتر را تجربه کرده که ۳۳ درصد بیش از میانگین بلندمدت و ۵۶ درصد بیشتر از بارشهای سال گذشته است.
استان کردستان تا هشتم خردادماه ۵۱۳ میلیمتر بارش دریافت کرده که ۲۲ درصد بالاتر از میانگین ۵۷ساله و ۵۲ درصد بیشتر از مدت مشابه سال قبل است.
در استان کرمانشاه نیز ۵۷۶.۸ میلیمتر بارندگی ثبت شده که این رقم ۲۸ درصد فراتر از میانگین بلندمدت و ۵۷ درصد بیش از بارشهای سال گذشته بوده است.
استانهای فارس، خوزستان، ایلام، بوشهر و هرمزگان در سال آبی جاری رشد خیرهکنندهای را تجربه کردهاند. استان فارس با ۳۵۴ میلیمتر بارش ۲۴ درصد بیش از میانگین بلندمدت و خوزستان با ۴۳۵.۱ میلیمتر ۲۶ درصد بیش از میانگین، هر ۲ رشدی بیش از ۱۰۰ درصد را نسبت به سال قبل نشان میدهند.
همچنین در ایلام دریافت بارش ۶۰۵.۹ میلیمتری ۴۴ درصد بیش از میانگین، بوشهر با ثبت بارش ۳۵۷.۹ میلیمتری ۵۰ درصد بیش از میانگین و هرمزگان ۲۷۱.۶ میلیمتر ۷۱ درصد بیش از میانگین بارندگی ثبت شده است که همگی بیش از ۱۰۰ درصد نسبت به سال گذشته رشد داشتهاند.
استان کرمان نیز با ۱۶۶.۴ میلیمتر بارش، ۳۸ درصد بالاتر از میانگین بلندمدت بوده و رشد بیش از ۱۰۰ درصدی را نسبت به سال قبل ثبت کرده است.