سایه جنگ بر تجارت اروپا و خلیج فارس

بررسی داده‌های یورو استات مربوط به تجارت اتحادیه اروپا با شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس ـ شامل امارات، عربستان سعودی، قطر، عمان، کویت و بحرین ـ نشان می‌دهد در مارس 2026، هم‌زمان با آغاز جنگ آمریکایی-صهیونیستی علیه ایران، جریان صادرات اروپا به این کشورها با افت محسوسی روبه‌رو شده است؛ افتی که می‌تواند بازتابی از افزایش ریسک‌های ژئوپلیتیکی، نااطمینانی در بازارهای منطقه و اختلال در مسیرهای حمل‌ونقل و سرمایه‌گذاری باشد.

تجارت اروپا با کشورهای عربی کوچک‌تر شد

 به گزارش تسنیم، ارزش صادرات اتحادیه اروپا به این شش کشور از حدود 8.7 میلیارد یورو در مارس 2025 به حدود 5.48 میلیارد یورو در مارس 2026 رسیده است؛ یعنی کاهشی نزدیک به 3.2 میلیارد یورو معادل 37 درصد.

در میان این کشورها، قطر بیشترین افت را تجربه کرده؛ به‌طوری‌که صادرات اروپا به این کشور از 590 میلیون یورو به 290 میلیون یورو کاهش یافته است. همچنین صادرات اروپا به امارات 47 درصد، عربستان 13 درصد، عمان 36 درصد، کویت 54 درصد و بحرین 68 درصد کاهش داشته است.

رشد ۱۶ درصدی واردات اتحادیه اروپا از خلیج فارس

در سمت مقابل، روند واردات اروپا از این کشورها متفاوت بوده است. مجموع واردات اتحادیه اروپا از شش کشور یادشده از حدود 4.7 میلیارد یورو در مارس 2025 به حدود 5.49 میلیارد یورو در مارس 2026 افزایش یافته که بیانگر رشدی در حدود 16 درصد است. واردات از امارات 5 درصد و از قطر 37 درصد کاهش داشته، اما واردات از عربستان 20 درصد، عمان 101 درصد، کویت 124 درصد و بحرین 82 درصد افزایش یافته است.

پیامد این تحولات، تغییر محسوس در تراز تجاری اروپا با منطقه خلیج فارس بوده است. مازاد تجاری حدود 4 میلیارد یورویی اتحادیه اروپا در مارس 2025 در مارس 2026 تقریباً از میان رفته و به سطحی نزدیک به صفر رسیده است؛ به این معنا که کاهش صادرات در کنار افزایش واردات، تعادل تجاری پیشین را برهم زده است.

*افت 65 درصدی صادارت اروپا به ایران

در همین بازه زمانی، تجارت ایران و اتحادیه اروپا نیز با افت قابل توجهی همراه بوده است. در مارس 2026، که نخستین ماه جنگ محسوب می‌شود، ارزش مبادلات دو طرف نسبت به مارس سال قبل 60 درصد کاهش یافته و از 334 میلیون یورو به 134 میلیون یورو رسیده است.

واردات اتحادیه اروپا از ایران در این ماه با افت 45 درصدی از 91 میلیون یورو به 50 میلیون یورو کاهش یافته و صادرات اروپا به ایران نیز با کاهش 65 درصدی از 243 میلیون یورو به 84 میلیون یورو رسیده است.

در مجموع، داده‌های مارس 2026 نشان می‌دهد تنش‌های ژئوپلیتیکی، نااطمینانی‌های امنیتی و اختلال در مسیرهای حیاتی حمل‌ونقل مانند تنگه هرمز، نه‌تنها اقتصاد ایران بلکه الگوی تجارت خارجی کشورهای عربی منطقه و حتی شرکای اروپایی آنان را نیز تحت تأثیر قرار داده و باعث برهم خوردن موازنه‌های تجاری پیشین شده است.