علی بیتالهی، رییس بخش زلزلهشناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، درباره افزایش تعداد زمین لرزهها در مناطقی از کشور از جمله تهران و هرمزگان اظهار داشت: در عصر نوین لرزهای تهران و حاشیه آن یک پدیده قابل توجهی را میبینیم؛ در داخل محدوده شهری تهران و مجاورت آن رخداد لرزهای بسیار کم و منطقه آرام است اما در محدودههای غربی به سمت کرج و ملارد و در محدودههای شرقی به سمت پردیس و بومهن و دماوند تعداد رخدادهای لرزهای به مراتب قابل توجهتر میشود و در ماهها و سالهای اخیر هم شاهد این روند هستیم.
به گزارش ایلنا، وی با اشاره به تاریخچه و تعداد زلزلهها در تهران ادامه داد: از سال ۱۹۰۰ تا به امروز در اطراف تهران حدود ۲۴ زلزله با بزرگی ۵ ریشتر و بالاتر از ۵ ریشتر رخ داده است و همچنین در ۱۵ سال گذشته حدود ۹۹۰ زلزله کوچکتر در تهران و اطراف رخ داده که بالای ۷۵ درصد این زلزلهها در محدوده شرق تهران به سمت دماوند و خارج از محدوده شهری بوده و در داخل شهر ناهنجاری لرزهای مشاهده نشده است.
رییس بخش زلزلهشناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی درباره افزایش تعداد زمین لرزهها تاکید کرد: علت این پدیده را باید در خصلت زمین لرزه جست؛ وقتی زلزله رخ میدهد یعنی تنش و فشار در لایههای زیرزمینی افزایش پیدا میکنند و این نیروهای فشاری ناشی از صفحههای تکنوتیکی منجر به شکسته شدن لایههای سنگی عظیمی در دل زمین میشود و شکستن این لایههای زمینشناسی را زلزله مینامیم. طبیعی است که وقتی تنش انباشته میشود تا به مرز شکست برسد یک دوره سکون لرزهای احساس میکنیم و میزان این شکستگی بزرگی لرزه را تعیین میکند.
بیتالهی افزود: با شکسته شدن لایههای زمین این تنش انباشته آزاد میشود و ما زلزله را احساس میکنیم. پس از آن هم مدت زمانی لازم است که انرژی انباشته شود تا شکست و زلزله بعدی رخ دهد و این تناوب لرزهای رخ میدهد.
وی گفت: بنابراین به تناوب؛ یک دوره لرزهای و پس از آن دوره آرامش ایجاد میشود و این حالت سینوسی نه تنها در رژیم لرزهای ایران بلکه در کل زمین قابل زمین قابل مشاهده است. حال بزرگی زلزله به این بستگی دارد که این تنش در مجاورت و نزدیکی کدام گسل انباشته شود به دلیل همین است که هرمزگان که از زلزلهخیزترین مناطق کشورمان محسوب میشود، تعداد رخدادهای افزایش پیدا میکند و بزرگی آن کوچکتر است اما در ایران مرکزی و یا البرز تعداد زمین لرزهها کمتر است اما زلزلههای بزرگتر و مخربتری رخ میدهد.
رییس بخش زلزلهشناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی ادامه داد: از این رو، اگر تعداد زلزلهها افزایش پیدا کند و انرژی و تنش انباشته شده را زودتر تخلیه کند بسیار بهتر از تجمع تنش و انرژی و رخ دادن زلزله بزرگ و مخرب است. رخدادهای کوچک و متوسط بخشی از تنش ذخیره شده را رها میکنند و اجازه نمیدهند که فشار به لایههای زمین بیشتر و منجر به زلزلههایی پی در پی و کوچکتر میشود.
وی تاکید کرد: شرق تهران دقیقا همین خصوصیت را دارد اما متاسفانه خود محدودیت شهری تهران بسیار کم لرزه است و سکون طولانی مدتی را دارد و این امر نگران کننده است، اگر این محدوده گسل شناخته شدهای نداشته باشد این محدوده کم خطر محسوب میشد اما وجود ۲۷ گسل شناخته شده در منطقه شهری تهران از جمله گسل شمال، گسل نیاوران، گسل لویزان، گسل کهریزک و…نشان میدهد که این منطقه از نظر گسلی؛ فعال و لرزهزا است حال اینکه اگر در این منطقه سکون لرزهای قابل توجهی حاکم میشود به نظر میرسد که بیشتر باید احتیاط کرد و این پیام خوشبینانهای نیست.