عصرایران ؛ رضا غبیشاوی - بهانه اين مطلب، مصاحبه اخیر محمد دلاوری مجری صداوسیما با مهرداد فرهمند خبرنگار سابق بی بی سی فارسی در برنامه اینترنتی "اسپرسو" است.
مصاحبه، جذاب و دیدنی است. هم از این نظر که اولین مصاحبه یک رسانه داخلی با یکی از کارکنان سابق بی بی سی فارسی است هم اینکه این مصاحبه را خبرنگار صداوسیما انجام می دهد.
علاوه بر این، به موضوعاتی می پردازد که برای جامعه، سوال و ابهام است. همچنین جزئیاتی از آنچه در بی بی سی فارسی می گذرد بیان می شود. علاوه براین، نقدها و توصیفات جسورانه و عریانی را می شنویم که در برنامه های داخلی کمتر یا اصلا به گوش نمی رسد.
درباره این برنامه هم شایعه ها و حرف و حدیث هایی مطرح می شود که چون هنوز منابع معتبر و قابل استنادی ندارد به آنها نمی پردازیم. با این حال، این قسمت از برنامه اسپرسو، روبه جلو و قابل ستایش است و با همه اما و اگرها، امیدواریم ادامه یابد. محمد دلاوری خود نیز از خبرنگاران متفاوت صداوسیما که از چارچوب کلیشه ای این مجموعه و خبرنگاران آن، عبور کرده است. حداقل دو کتاب او " 976 روز در پس کوچه های اروپا" و "روزنامه نگاری بدون درد و خونریزی" این را اثبات می کند.
یکی از موضوعاتی که در این مصاحبه بارها از سوی مصاحبه کننده (دلاوری) به شکل های مختلف مطرح شد این بود که چرا شبکه ای مثل ایران اینترنشنال بر پخش انواع خبرهای منفی درباره ایران متمرکز است و اینکه اصلا کشوری در جهان وجود دارد که این همه شبکه تلویزیونی علیه آن مطالب منفی پخش کنند.
دلاوری حتی گفت در گذشته، به عنوان مجری در برنامه "تهران 20" صداوسیما، انتقاداتی را مطرح می کرد اما شبکه های فارسی زبان خارج از کشور، تندترین انتقادات را از این برنامه، جدا و پخش می کردند و این، مشکل ساز شده بود.
فرهمند هم گفت مشکل در داخل است. اینکه صداوسیما در داخل بی اعتبار است و فضا برای شبکه های اینترنشنال و بی بی سی فارسی باز شده است. در حالی که مثلا بی بی سی فارسی کمتر از یک شبکه استانی صداوسیما، نیرو و امکانات دارد.
خلاصه اینکه انتشار انبوه خبرها و مطالب منفی از سوی رسانه های خارج از کشور به یک معضل تبدیل شده است. معضلی که بارها قبل از زبان شمار زیادی از مسوولان هم شنیده و در حوادث مختلف هم تاثیر آن دیده شد. اما این مسئله راه حل دارد: "خودکفایی اطلاع رسانی".
چنین خودکفایی البته از راه های سلبی به دست نمی آید. یعنی قرار نیست دریافت رسانه های خارجی در داخل بسته یا ارتباط با رسانه های خارجی قطع شود. بلکه خودکفایی رسانه ای از مسیر اقدامات ایجابی شکل می گیرد: رسانه های داخلی باید کاملا نیازهای اطلاع رسانی و آگاهی مخاطب داخلی را تامین کنند تا مخاطب داخلی نیازی به رسانه های خارجی برای کسب اطلاعات و خبرهای داخلی نداشته باشد. چنین رسانه هایی باید قدرتمند و از سطح بالایی از استقلال حرفه ای و آزادی و اختیار عمل مسوولانه برخوردار باشند.
ایران هم به مانند هر کشور توسعه یافته جهان، نیازمند داشتن رسانه های واقعی و قدرتمند است. رسانه هایی که بتوانند به همه خبرها و سوژه های داخلی بپردازند و همه نیازهای اطلاع رسانی مخاطبان داخلی، با کیفیت بالا و به خوبی پاسخ دهند. یکی از نتایج داشتن چنین رسانه هایی، کسب خودکفایی رسانه ای و اطلاع رسانی است.
در چنین وضعیتی، اگر در خارج از کشوری، هزاران رسانه بزرگ، 24 ساعته مطالب منفی علیه کشور پخش کنند تاثیری نخواهد داشت و به اصطلاح، فضای داخلی این کشور، ضدضربه و واکسینه خواهد شد.
اجازه بدهید با یک مثال موضوع را شرح دهم: چرا هیچ کشوری نمی تواند برای ژاپن و کره جنوبی، رسانه راه اندازی کند تا بتواند افکار عمومی این کشورها را به دست بگیرد؟ یا حتی در این کشورها بی ثباتی و اغتشاش ایجاد کند؟
دلیل آن روشن است: این کشورها دارای رسانه های واقعی و قدرتمند هستند. رسانه هایی که به همه نیازهای خبری و اطلاع رسانی مخاطبان خود در داخل پاسخ و همه سوژه ها را پوشش می دهند. رسانه هایی که اعتماد مخاطبان را جلب کرده اند و مخاطبان به خبرها، گزارش ها و قضاوت ها و نتیجه گیری های این رسانه ها اعتماد می کنند.
البته فقط ژاپن و کره جنوبی نیستند بلکه کشوری بیشتری را در می توان در فهرست قرار داد و از جمله کشورهای اروپای غربی هستند.
فضای اطلاع رسانی در این کشورها، آن چنان از وجود رسانه های مختلف اشباع است که همه خبرها و اتفاقات مثبت و منفی این کشور توسط رسانه های داخلی این کشور پوشش داده می شود و چیزی باقی نمی ماند تا دیگر رسانه ها در خارج از کشور بتوانند پوشش بدهند.
علاوه بر این، به هنگام رخ دادن یک اتفاق در داخل، رسانه های داخلی و روزنامه نگاران داخلی به سوژه های داخلی نزدیک تر هستند و از این نزدیک بودن به عنوان مزیت نسبی برای پوشش بهتر استفاده می کنند. در نتیجه، آنها در رقابت با رسانه های خارجی که بخواهند سوژه های داخلی را پوشش دهند، برتری دارند.
همه کشورهای جهان، خبرهای مثبت و منفی دارند. اگر رسانه های داخلی، خبرهای منفی را پوشش ندهند توجه ها و نگاه ها به سمت رسانه های خارجی می چرخد. نیاز کسب اطلاع مخاطبان داخلی باید تامین شود. اگر رسانه داخلی تامین نکند فرصت به رسانه خارجی می رسد.