عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان و مرکز تحقیقات محیط کار با انتشار نتایج یک مطالعه علمی، نسبت به وجود سطوح نگرانکننده فلزات سنگین و مواد سرطانزا در محصولات تنباکوی بدون دود، بهویژه ماده اعتیاد آور «ناس» در بازار کرمان و رفسنجان هشدار داد.
به گزارش ایسنا، دکتر علی غفاریان یکشنبه ۱۷ خرداد بهمناسبت هفته ملی دخانیات در جمع خبرنگاران گفت: این محصولات به دو دسته کلی «با دود» (مانند سیگار و قلیان) و «بدون دود» (مانند ناس یا نسوار و پان) تقسیم میشوند.
وی ضمن اشاره به اینکه ناس رایجترین نوع دخانیات بدون دود در ایران است که عمدتاً در استانهای جنوبشرق کشور از جمله سیستان و بلوچستان، کرمان و هرمزگان مصرف میشود، افزود: این محصول که ترکیبی از پودر تنباکو، آهک و خاکستر است، در برخی مناطق شیوع مصرفی بالغین را به بیش از ۶ درصد و در برخی گروههای خاص تا بیش از ۴۰ درصد میرساند.
غفاریان با رد این باور عمومی که دخانیات بدون دود بیضرر است، تاکید کرد: بررسیها نشاندهنده بیش از ۳۰ نوع ماده سرطانزای شناختهشده از جمله نیتروزامینها، فرمالدئید و هیدروکربنهای آروماتیک در این محصول وجود دارد و بر اساس مطالعات بینالمللی، مصرف طولانیمدت این محصول، خطر ابتلا به سرطانهای دهان، مری و پانکراس را تا ۱۰ برابر در مصرفکنندگان افزایش میدهد.
وی ضمن اشاره به یافتههای پژوهش اخیر خود بر روی ۴۲ نمونه ناس در مناطق رفسنجان و کرمان، افزود: میزان سرب و کادمیوم در این نمونهها نه تنها از استانداردهای مجاز فراتر رفته، بلکه با وجود شباهت به نمونههای موجود در کشورهای منطقه مانند پاکستان و هند، نسبت به استانداردهای اروپایی و آمریکا به شدت بالاتر است.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان ادامه داد: اگرچه این مقادیر با نمونههای موجود در کشورهایی نظیر پاکستان، عربستان و هند مشابه است، اما در مقایسه با کشورهای اروپایی و آمریکایی، به شدت بالاتر است.
وی با استناد به گزارش سازمان جهانی بهداشت (WHO)، سرب و کادمیوم را از ۱۰ آلاینده اصلی محیطی و پرخطر برای سلامت عمومی معرفی کرد و هشدار داد: مواجهه مزمن با سرب میتواند منجر به کمخونی، اختلالات عصبی (از جمله کاهش بهره هوشی یا IQ در کودکان)، لرزش، افسردگی، دردهای شدید شکمی و اختلال عملکرد کلیه و همچنین افزایش خطر سکتههای قلبی و مغزی شود. همچنین مواجهه با کادمیوم از مهمترین عوامل بروز نارسایی کلیه و پوکی استخوان شناخته میشود.
غفاریان یادآور شد: آژانس بینالمللی تحقیقات سرطان (IARC)، هر دو فلز سرب و کادمیوم را در «گروه یک» (مواد دارای شواهد قطعی برای سرطانزایی در انسان) قرار داده است.
وی گفت: برخلاف آلایندههای آلی، فلزات سنگین ماهیتی تجزیهناپذیر دارند و در بافتهای زنده بدن انسان تجمع مییابند.
پژوهشگر دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان با توجه به نبود حد مجاز تعریف شده برای این عناصر در محصولات تنباکوی بدون دود در ایران، خواستار تدوین و اجرای فوری سیاستها و مقررات ملی جهت محدودسازی سطح این فلزات سمی و طراحی برنامههای ویژه برای ترک این مواد در میان نوجوانان و جوانان شد.