عصر ایران ؛ نهال موسوی - جام جهانی همیشه یک مراسم افتتاحیه داشت، یک ورزشگاه، یک کشور میزبان، چند اجرای موسیقی محلی، و بعد سوت اول شروع بازیها. اما جام جهانی ۲۰۲۶ از همان ابتدا اعلام کرد که قرار نیست از این الگو پیروی کند.
سه کشور میزبان، سه مراسم مجزا، و فهرستی از هنرمندان که بیشتر به برنامه یک فستیوال موسیقی جهانی شباهت دارد تا به افتتاحیه یک تورنمنت فوتبال.
مکزیکوسیتی روز یازدهم ژوئن اولین مراسم را برگزار میکند، تورنتو و لسآنجلس هر دو روز دوازدهم ژوئن میزبان مراسمهای خود هستند. هر کدام هویت مستقلی دارند و روایت فرهنگی متفاوتی را بازتاب میدهند. هر سه مراسم توسط مارکو بالیچ، کارگردان خلاق چندین مراسم افتتاحیه المپیک، طراحی شدهاند.
در مکزیکوسیتی، شکیرا و برنا بوی برای اولین بار سرود رسمی جام جهانی یعنی «دای دای» را روی صحنه اجرا میکنند. در کنار آنها هنرمندانی چون الخاندرو فرناندز، لیلا داونز، بلیندا، دنی اوشن، جی بالوین، لوس آنخلس آسولس و مانا حضور دارند. ترکیبی که فوتبال را با موسیقی ریشهدار آمریکای لاتین پیوند میزند، با صداهایی که خاک همان ورزشگاه را از دههها پیش میشناسند.
تورنتو، دوازدهم ژوئن، با رویکردی متفاوتتر جلو میرود. آلانیس موریست، آلسیا کارا، جسی رایز، مایکل بوبله، نورا فاتحی، ویلیام پرینس، خواننده فلسطینیالاصل الیانا، دیجی بنگلادشیآمریکایی سانجوی و خواننده فرانسوی وژدروم در این مراسم حضور دارند. این فهرست خودش یک بیانیه فرهنگی است: کانادا بهعنوان کشوری که از آدمهای همه جای دنیا ساخته شده، این تنوع را مستقیم روی صحنه میآورد.
لسآنجلس، دوازدهم ژوئن، پرستارهترین شب را دارد. کیتی پری، فیوچر، آنیتا، لیسا از گروه بلکپینک، رما و تایلا در این مراسم اجرا میکنند. کیپاپ در کنار آفروبیت، لاتین پاپ در کنار پاپ آمریکایی. گویی فیفا خواسته در یک شب نشان دهد که موسیقی این جام جهانی از هیچ قارهای غافل نمانده است.
بزرگترین خبر اما برای فینال نگه داشته شده. در نوزدهم ژوئیه، برای اولین بار در تاریخ جام جهانی، یک برنامه نیمهوقت به سبک سوپربول برگزار میشود، با بیتیاس، مدونا و شکیرا بهعنوان سرگروههای اصلی.
این سه نام در کنار هم روی یک صحنه، خودشان یک رویداد تاریخیاند. سه نسل، سه سبک، و سه گوشه از نقشه موسیقی جهان. تأثیر سوپربول در این تصمیم آشکار است، رویدادی که سالهاست ثابت کرده برنامه نیمهوقتش گاه به اندازه خود بازی، بلکه گاه بیشتر از آن، مخاطب جذب میکند. فیفا این الگو را دیده و تصمیم گرفته آن را در بزرگترین رویداد ورزشی جهان به کار بگیرد.
این تحول از کجا سرچشمه میگیرد؟ بخشی از پاسخ ساده است: جام جهانی ۲۰۲۶ با چهل و هشت تیم، بزرگترین نسخه تاریخ این رقابت است و فیفا میخواهد آن را نه فقط برای طرفداران فوتبال، بلکه برای مخاطبانی که اصلاً پای فوتبال نمینشینند هم جذاب کند. موسیقی پلی است که این دو دنیا را به هم وصل میکند.
اما بخش عمیقتری از این تغییر وجود دارد. فیفا این بار تورنمنت را به یک جشن فرهنگی تبدیل کرده که صدای هر ملت میزبان را بازتاب میدهد. «وکا وکا» شکیرا در جنوب آفریقا، «لا لا لا» در برزیل، «لیو ایت آپ» پیتبول در روسیه، جام جهانی همیشه آهنگ رسمی داشته، اما این بار بهجای یک ترانه تبلیغاتی، با یک پروژه فرهنگی سراسری مواجهیم که از ابتدا تا انتهای تورنمنت کشیده شده است.
برخی چنین حجمی از موسیقی و اجرا را مزاحم اصل ماجرا میدانند و معتقدند فوتبال به تنهایی کافی است و نیازی به این همه بزک ندارد، این نگاه قابل فهم است.
اما واقعیت این است که جام جهانی هرگز صرفاً یک رویداد ورزشی نبوده، همواره آیینهای از لحظهای بوده که جهان در آن قرار دارد، از سیاست و اقتصاد تا فرهنگ و هویت. جام جهانی ۲۰۲۶ نیز از این قاعده مستثنا نیست. فقط بلندتر از همیشه است.