در سال ۲۰۲۶، چشمانداز گردشگری جهانی دستخوش دگرگونی عمیقی شده است. در واقع الگوی قدیمی گردشگری انبوه که بر شمار بازدیدکنندگان تکیه داشت، جای خود را به رویکردی هوشمندانهتر، پایدارتر و تجربهمحور داده است.
به گزارش ایمنا، شهرها دیگر تنها مقصدهایی برای بازدید نیستند، بلکه به آزمایشگاههای زندهای تبدیل شدهاند که در آنها فناوری، میراث فرهنگی و مشارکت اجتماعی، در کنار یکدیگر قرار میگیرند تا گونهای تازه از سفر را پدید آورند. پیشگامان این دگرگونی، شهرهایی هستند که با بهرهگیری از مدیریت هوشمند، تجربههای فراگیر و تعهدی جدی به مسئولیتهای زیستمحیطی و اجتماعی، مسیر آینده گردشگری را ترسیم میکنند.
در ادامه به معرفی شهرهای پیشرو در گردشگری نوین جهان در سال ۲۰۲۶ و ویژگیهای منحصربهفرد آنها میپردازیم:
شهر تامپره که از سوی کمیسیون اروپا به عنوان پایتخت هوشمند گردشگری اروپا در سال ۲۰۲۶ برگزیده شده است، رابطه میان زندگی شهری و طبیعت را از نو تعریف میکند. این شهر دریاچهها و جنگلهای خود را در مرکز راهبرد گردشگری، قرار داده است و فعالیتهای فضای باز را برای همه گروههای جامعه امکان پذیر ساخته است، همچنین طرح «پایدار بیندیش» به کسبوکارهای محلی کمک میکند تا هدفهای پایداری خود را تعیین کنند و میزان پیشرفت خود را بسنجند؛ اقدامی که نگاه دوستدارانه محیط زیست را در ساختار اقتصادی شهر، نهادینه کرده است.
نوآوری، کلید کامیابی تامپره بهشمار میآید. سامانه «تامپره پالس» با بهرهگیری از تحلیلهای پیشبینیکننده، میزان رفتوآمد گردشگران را برآورد میکند. این کار به کسبوکارها امکان میدهد تقاضا را بهتر پیشبینی کنند و به گردشگران نیز کمک میکند زمان بازدید خود را بهگونهای برنامهریزی کنند که از شلوغی دور بمانند. این رویکرد دادهمحور افزون بر افزایش ایمنی، تجربه بازدیدکنندگان را بهبود میبخشد.
همچنین سامانه رفتوآمد «Outdoor Express» شهر را به پارکهای ملی پیوند میدهد و دسترسی به طبیعت را برای افراد دارای ناتوانی جسمی، سالمندان و خانوادهها، آسانتر میکند.
دوبروونیک که عنوان پیشگام سبز گردشگری هوشمند اروپا را در سال ۲۰۲۶ به دست آورده است، نمونهای برجسته از شهری میراثی است که به شکلی فعال با پدیده گردشگری بیش از اندازه، مقابله میکند. برنامه «به شهر احترام بگذار»، تلاشی فراگیر برای ایجاد توازن میان رشد گردشگری، حفاظت از شهر قدیمی ثبتشده در فهرست میراث جهانی یونسکو و حفظ کیفیت زندگی ساکنان این شهر به شمار میرود..
از مهمترین اقدامهای دوبروونیک میتوان به محدودکردن شمار مسافران کشتیهای گردشگری به ۴ هزار و ۵۰۰ نفر در روز و بهرهگیری از «گذرنامه دوبروونیک» و سامانههای پایش برای مدیریت ازدحام، اشاره کرد. تعهد دوبروونیک به پایداری، تنها به کنترل جمعیت گردشگران محدود نمیشود. این شهر نخستین عضو برنامه «شهرهای هوشمند بدون پلاستیک» است و استفاده از پلاستیکهای یکبارمصرف را در رویدادهای شهری و نهادهای عمومی، ممنوع کرده است.
پروژههای گسترش فضای سبز شهری، از جمله کاشت ۱۵۰ درخت بالغ و راهاندازی سامانه حملونقل عمومی رایگان با استفاده از اتوبوسهای برقی، بخشی از راهبردی همهجانبه برای کاهش گرمای شهری، حفاظت از چشماندازهای تاریخی و کاهش آلودگی هوا در این شهر است. این رویکرد یکپارچه که با همکاری پژوهشی دانشگاه دوبروونیک هدایت میشود، نشان میدهد گردشگری و حفاظت از طبیعت میتوانند کنار یکدیگر بهخوبی رشد کنند.
کپنهاگ مفهوم «گردشگری احیاکننده» را پیش میبرد؛ رویکردی که در آن گردشگران تنها بازدیدکننده نیستند، بلکه در بهبود وضعیت شهر نیز نقش دارند. برنامه «پرداخت در مقصد» که بر پایه طرح آزمایشی موفق «کوپنپی» گسترشیافته است، الگویی نوآورانه در این شهر به شمار میرود. در این برنامه گردشگران با انجام کارهای سودمند همچون دوچرخهسواری، استفاده از وسایل حملونقل عمومی یا شرکت در پاکسازی فضاهای شهری، پاداشهایی مانند ورود رایگان به موزهها، کرایه رایگان قایق و وعدههای غذایی دریافت میکنند.
این برنامه با مشارکت بیش از ۳۰ هزار گردشگر داوطلب، موفقیتی چشمگیر به دست آورده است و ۷۰ درصد شرکتکنندگان پس از بازگشت به منزل نیز رفتارهای دوستدار محیط زیست خود را ادامه دادهاند. برای پراکندهسازی گردشگران و بهبود تجربه آنان، کپنهاگ بندرگاه پاکیزه و حمامهای عمومی خود را معرفی میکند و مردم را به بازدید از بخشهایی فراتر از مرکز تاریخی شهر تشویق میکند.
این شهر از «کارت کپنهاگ» بهره میگیرد که دسترسی آسان به بیش از ۸۰ جاذبه گردشگری و سامانه حملونقل عمومی را فراهم میکند، افزون بر این، کارزارهای دیجیتالی تشویقی به شکلی نامحسوس، رفتارهای پایدار را در میان گردشگران گسترش میدهند، همچنین کپنهاگ با به اشتراک گذاشتن تجربهها و ابزارهای دیجیتالی خود با دیگر شهرهای جهان، خود را به یکی از مهمترین آزمایشگاههای آینده گردشگری شهری تبدیل کرده است.