عصر ایران - سیاره زمین پر از شگفتی های ناشناخته است، اما هیچ کدام به اندازه اعماق تاریک و اسرارآمیز اقیانوس ها کنجکاوی بشر را تحریک نمی کنند. در میان تمام ساختارهای جغرافیایی جهان، گودال ماریانا (Mariana Trench) به عنوان عمیق ترین شکاف شناخته شده در پوسته زمین، جایگاهی افسانه ای دارد. نقطه ای که فشار خردکننده، تاریکی مطلق و دمای انجماد، آن را به یکی از خشن ترین محیط های منظومه شمسی تبدیل کرده است.
در این مقاله، با تکیه بر آمار علمی و با بررسی اینفوگرافیک زیر، به کالبدشکافی عظمت این گودال ژرف می پردازیم.
عمیق ترین بخش از گودال ماریانا، نقطه ای به نام ژرفای چلنجر (Challenger Deep) است. بر اساس آخرین نقشه برداری های اقیانوس شناسی، عمق این نقطه به حدود 10994 متر می رسد. برای اینکه درک بهتری از این عدد داشته باشید، بیایید ارتفاعات معروف جهان و سازه های دست بشر را درون این دره اقیانوسی تصور کنیم.
همان طور که در تصویر به وضوح شبیه سازی شده است، اگر بلندترین سازه ها و پدیده های جهان را در این گودال غوطه ور کنیم، نتایج شگفت انگیزی به دست می آید:
ارتفاع پرواز هواپیما: هواپیماهای مسافربری معمولا در ارتفاع کروز 10668 متری پرواز می کنند. این ارتفاع تقریبا با عمق گودال ماریانا برابری می کند.
کوه اورست: بلندترین قله جهان با ارتفاع 8848 متر، اگر در کف گودال ماریانا قرار گیرد، قله آن همچون یک جزیره زیر آب پنهان می ماند؛ در واقع هنوز بیش از 2 کیلومتر آب بالای قله اورست جریان خواهد داشت!
کوه ماترهورن: این قله معروف در رشته کوه آلپ با ارتفاع 4478 متر، حتی به نیمه راه این گودال هم نمی رسد.
بقایای کشتی تایتانیک: مزار ابدی تایتانیک در عمق 3800 متری اقیانوس قرار دارد، یعنی فرسنگ ها بالاتر از انتهای دره ماریانا.
نهنگ غازنوک: این جاندار رکورد عمیق ترین شیرجه ثبت شده در میان پستانداران را با عمق 2992 متر در اختیار دارد، اما حتی این شاهکار زیستی نیز در برابر عمق ماریانا ناچیز است.
برج خلیفه: بلندترین آسمانخراش جهان با ارتفاع 830 متر، در انتهای این گودال تنها مانند یک اسباب بازی کوچک به نظر می رسد.
در عمیق ترین نقطه گودال ماریانا، شرایط به قدری افراطی است که تصور آن برای انسان دشوار است:
فشار خردکننده: فشار آب در این بخش به بیش از 1000 برابر فشار اتمسفر در سطح دریا می رسد. این مقدار فشار می تواند هر سازه معمولی دست بشر را در یک ثانیه مچاله کند.
دمای انجماد: به دلیل عدم نفوذ نور خورشید، دمای آب همیشه در محدوده 1 تا 4 درجه سانتیگراد است.
شگفتی های گودال ماریانا نشان می دهد که دانش ما از اعماق اقیانوس های زمین، هنوز بسیار کمتر از دانش ما درباره فضا و سیارات دیگر است.
تنظیم و ترجمه: محمدمهدی حیدرپور