عصرایران- سطح مریخ پر از دره ها، دهانه های برخوردی و شیارهایی است که برخی از آنها ظاهری شبیه مسیر جریان آب دارند. همین شباهت باعث شده بود سال ها این پرسش مطرح باشد که آیا آب مایع هنوز هم روی مریخ جریان دارد یا خیر.
بررسی های انجام شده با تصاویر با وضوح بالای مدارگرد شناسایی مریخ ناسا (MRO) و داده های اقلیمی این سیاره نشان می دهد که در بسیاری از مناطق، توضیحی متفاوت وجود دارد. در فصل زمستان، لایه ای نازک از دی اکسید کربن منجمد، یا همان یخ خشک، روی سطح مریخ تشکیل می شود. با آغاز بهار، این یخ بدون آنکه ذوب شود، مستقیما به گاز تبدیل می شود؛ فرایندی که «تصعید» نام دارد.
دانشمندان معتقدند گاز حاصل از این فرایند می تواند زیر لایه یخ به دام بیفتد و با افزایش فشار، دانه های شن و ماسه را روی شیب ها به حرکت درآورد. حرکت این مواد، شیارهایی ایجاد می کند که از مدار شبیه مسیر جریان آب به نظر می رسند، در حالی که هیچ آبی در این فرایند نقش ندارد.
مشاهدات نشان می دهد بسیاری از این شیارها در فصل های سرد و همزمان با چرخه یخ خشک ایجاد یا تغییر می کنند؛ موضوعی که از نقش مهم دی اکسید کربن در شکل گیری آنها حمایت می کند.
البته پژوهشگران تاکید می کنند همه عوارض سطح مریخ با یک سازوکار به وجود نیامده اند. در برخی مناطق، ریزش های خشک، رانش ماسه، گرد و غبار و دیگر فرایندهای زمین شناسی نیز می توانند در شکل گیری این ساختارها نقش داشته باشند.
این یافته ها اهمیت زیادی برای ماموریت های آینده مریخ دارند، زیرا به دانشمندان کمک می کنند مناطقی را که احتمال وجود آب در گذشته یا حال در آنها بیشتر است، از مناطقی که تنها تحت تاثیر یخ خشک قرار گرفته اند، بهتر تشخیص دهند.
امروزه مریخ سیاره ای خشک و بسیار سرد است، اما بررسی همین تغییرات فصلی نشان می دهد سطح آن همچنان پویا است و حتی بدون وجود آب مایع نیز فرایندهای زمین شناسی فعالی در آن جریان دارند. شناخت این فرایندها می تواند درک دانشمندان از تاریخچه اقلیمی مریخ و امکان سکونت پذیری آن در گذشته را عمیق تر کند.