عصر ایران - سوسک لاک پشتی طلایی (Golden Tortoise Beetle) با نام علمی Charidotella sexpunctata یکی از عجیب ترین و زیباترین اعضای خانواده سوسک های برگ خوار به شمار می رود. این حشره کوچک به دلیل ظاهر درخشان و توانایی شگفت انگیز در تغییر رنگ، سال هاست توجه دانشمندان و علاقه مندان به دنیای حشرات را به خود جلب کرده است.
مهم ترین ویژگی این سوسک، رنگ طلایی و براق آن است؛ ظاهری که باعث می شود مانند تکه ای طلای زنده به نظر برسد. برخلاف تصور بسیاری از افراد، این رنگ ناشی از وجود رنگدانه های طلایی نیست، بلکه به دلیل ساختار میکروسکوپی پوسته و وجود لایه ای از مایع بین لایه های کوتیکول ایجاد می شود. این ساختار نور را به گونه ای بازتاب می دهد که بدن حشره ظاهری فلزی و طلایی پیدا می کند.
اما شگفت انگیزترین ویژگی این گونه، توانایی تغییر رنگ آن است. زمانی که سوسک احساس خطر کند، در حال جفت گیری باشد، تحت استرس قرار بگیرد یا حتی در حال مرگ باشد، رنگ طلایی خود را از دست می دهد و به نارنجی، قرمز مایل به قهوه ای یا حالتی لکه دار تبدیل می شود. با بازگشت شرایط عادی، رنگ طلایی دوباره روی بدن آن ظاهر می شود.
نام «سوسک لاک پشتی» نیز به شکل ظاهری این حشره باز می گردد. بدن آن کاملا گرد و گنبدی شکل است و لبه های بال پوش و پیش گرده به صورت صفحات شفاف روی پاها را می پوشانند؛ درست مانند لاک یک لاک پشت. به همین دلیل در زبان انگلیسی به آن Tortoise Beetle یا «سوسک لاک پشتی» گفته می شود.
این سوسک جثه بسیار کوچکی دارد و طول بدن آن معمولا بین 5 تا 7 میلی متر است. زیستگاه اصلی آن آمریکای شمالی، آمریکای مرکزی و بخش هایی از آمریکای جنوبی است و بیشتر روی گیاهان خانواده پیچکیان مانند سیب زمینی شیرین، پیچک صحرایی و نیلوفر پیچ زندگی می کند و از برگ های این گیاهان تغذیه می کند.
با وجود ظاهر عجیب و درخشان، سوسک لاک پشتی طلایی برای انسان کاملا بی خطر است. این حشره نیش نمی زند، سمی نیست و تهدیدی برای انسان به شمار نمی رود. البته در صورتی که جمعیت آن در مزارع سیب زمینی شیرین بیش از حد افزایش پیدا کند، می تواند به برگ های گیاه آسیب وارد کند.
دانشمندان سال هاست این سوسک را مطالعه می کنند، زیرا مکانیزم تغییر رنگ آن می تواند الهام بخش توسعه مواد هوشمند، پوشش های ضدجعل و رنگ هایی باشد که بدون استفاده از رنگدانه و تنها با بهره گیری از ساختار فیزیکی خود، رنگشان تغییر می کند.
به همین دلیل، سوسک لاک پشتی طلایی تنها یک حشره زیبا نیست، بلکه یکی از جذاب ترین نمونه های رنگ ساختاری (Structural Coloration) در طبیعت به شمار می رود؛ پدیده ای که در بال پروانه های مورفو و پرهای برخی پرندگان نیز دیده می شود و همچنان یکی از موضوعات مورد توجه پژوهشگران در حوزه زیست شناسی و مهندسی مواد است.
برای ثبت این تصاویر شگفتانگیز از تجهیزات تخصصی عکاسی ماکرو شامل دوربین OM-1 Mark II ساخت شرکت OM System به همراه لنز تخصصی ۹۰ میلیمتری ماکرو، فلاش گودوکس و دیفیوزر اختصاصی استفاده شده است. این مستندسازیها نقش مهمی در شناخت بیشتر تنوع زیستی و گونههای جانوری خاص منطقه آمازون دارد.
تجهیزات ثبت ماکرو:
omsystem.cameras OM1 MKII
M.Zuiko Digital ED 90mm F3.5 Macro IS PRO Lens
Godox v860iiio
تنظیم و ترجمه: محمد مهدوی