عصر ایران - شهر کپنهاگ، پایتخت دانمارک، بهعنوان مرکز اصلی سیاسی، اقتصادی و فرهنگی این کشور شناخته میشود. این شهر در محدوده قانونی خود حدود ۶۵۰ هزار نفر جمعیت دارد، اما جمعیت منطقه کلانشهری آن با الحاق شهرداریهای مجاور مانند فردریکسبرگ، گنتوفته و گلادسکسه از مرز ۲ میلیون نفر میگذرد.
کپنهاگ از نظر موقعیت استراتژیک در ساحل شرقی جزیره زلاند و بخشی از جزیره آماگر در کنار تنگه اورسوند قرار دارد و از طریق پل اورسوند، بهعنوان یکی از مهمترین زیرساختهای ارتباطی اروپا، به شهر مالمو در سوئد متصل میشود.
ساختار شهری کپنهاگ از زمان شکلگیری تحت تأثیر سامانههای دفاعی قرار داشته است؛ تأثیراتی که هنوز در سازماندهی مرکز تاریخی شهر دیده میشود. این شهر که در قرن دوازدهم میلادی بهعنوان یک زیستگاه ماهیگیری حصارکشیشده بنیاد نهاده شد، در مسیر توسعه بندری خود شاهد ساخت دیوارها، برجها و خندقهایی بود که مرزهای شهری را تا قرن نوزدهم تعیین میکردند. این عناصر دفاعی باعث ایجاد شهری فشرده و شعاعی شدند که الگوی آن هنوز بر نحوه قرارگیری خیابانها، میدانها و فضاهای عمومی اثرگذار است.
با تخریب دیوارهای دفاعی در قرن نوزدهم، کپنهاگ امکان یافت تا از طریق حلقههای متمرکز شهری به سمت بیرون گسترش یابد. این روند به پیدایش ساختاری موسوم به «طرح انگشتی» (Finger Plan) منجر شد که تا به امروز بهعنوان محور و راهنمای اصلی برنامهریزی شهری عمل میکند.
طرح انگشتی که در سال 1947 تدوین شد، یکی از مشهورترین الگوهای برنامه ریزی شهری جهان است. در این طرح، مرکز کپنهاگ به کف دست و مسیرهای توسعه شهری به پنج انگشت تشبیه شده اند که در امتداد خطوط راه آهن و حمل و نقل عمومی به سمت حومه گسترش می یابند. در مقابل، فضاهای میان این محورهای توسعه به عنوان کمربندهای سبز، جنگل ها و اراضی باز حفظ شده اند تا ضمن جلوگیری از گسترش بی رویه شهر، دسترسی ساکنان به طبیعت و حمل و نقل پایدار نیز تقویت شود.
تلفیق طبیعت، زیرساختهای سبز، حملونقل پایدار و شهرسازی مبتنی بر مقیاس انسانی، کپنهاگ را به الگویی برجسته برای شهرهای معاصر تبدیل کرده است؛ شهری که همزمان ردپای ساختارهای دفاعی قرونوسطایی و رنسانس را در هسته مرکزی خود حفظ کرده است.
تنظیم و ترجمه: مازیار دانیالی