عصرایران- در ژانویه 2004، دو مریخ نورد دوقلو به نام های «روح» (Spirit) و «فرصت» (Opportunity) راهی مریخ شدند تا یکی از مهم ترین پرسش های علمی درباره این سیاره را بررسی کنند: آیا مریخ در گذشته شرایطی مناسب برای وجود آب داشته است؟
طراحان ناسا برای این دو ربات ماموریتی کوتاه در نظر گرفته بودند. قرار بود مریخ نوردها تنها حدود 90 روز مریخی فعالیت کنند و پس از انجام بررسی های اولیه، ماموریت آن ها پایان یابد. اما عملکرد این دو ربات بسیار فراتر از انتظار بود.
مریخ نورد فرصت که در منطقه «مریدیانی پلانیوم» مریخ فرود آمد، خیلی زود شواهد مهمی از گذشته مرطوب این سیاره پیدا کرد. بررسی سنگ ها و خاک مریخ توسط این ربات نشان داد که آب مایع در گذشته روی سطح این سیاره وجود داشته است؛ کشفی که نگاه دانشمندان به تاریخ مریخ را تغییر داد.
اما شگفتی اصلی، دوام این ربات بود. فرصت به جای 90 روز، نزدیک به 15 سال روی سطح مریخ فعالیت کرد، تصاویر فراوانی به زمین فرستاد، مسیرهای طولانی را طی کرد و رکوردهای تازه ای در کاوش سیاره ای ثبت کرد. این مریخ نورد در طول ماموریت خود بیش از 45 کیلومتر روی سطح مریخ حرکت کرد و رکورددار حرکت یک وسیله ساخت بشر روی سطح یک جرم آسمانی شد.
راز طول عمر فرصت ترکیبی از مهندسی دقیق و شرایط مساعد مریخ بود. صفحات خورشیدی آن در دوره هایی به وسیله بادهای مریخی پاک شدند و توانستند انرژی لازم برای ادامه فعالیت ربات را تامین کنند. همچنین طراحی مقاوم این مریخ نورد باعث شد سال ها در محیطی با تغییرات شدید دما، گرد و غبار و شرایط سخت دوام بیاورد.
پایان این سفر طولانی در سال 2018 آغاز شد؛ زمانی که یک طوفان گسترده گرد و غبار سراسر مریخ را فرا گرفت و نور خورشید را به صفحات خورشیدی فرصت نرساند. آخرین ارتباط این مریخ نورد با زمین در 10 ژوئن 2018 دریافت شد و پس از تلاش های متعدد برای برقراری دوباره ارتباط، ناسا در فوریه 2019 پایان رسمی ماموریت فرصت را اعلام کرد.
اگرچه فرصت دیگر روی مریخ فعال نیست، اما میراث آن همچنان در ماموریت های جدید ناسا ادامه دارد. تجربه های به دست آمده از این ربات، مسیر طراحی نسل های بعدی کاوشگرهای مریخی را هموار کرد و نشان داد یک ربات کوچک می تواند تاثیری بزرگ در شناخت یکی از نزدیک ترین همسایه های زمین داشته باشد.
داستان فرصت نمونه ای کم نظیر از موفقیت مهندسی است؛ ماموریتی که قرار بود تنها سه ماه طول بکشد، اما نزدیک به 15 سال به کاوش در دنیایی بیگانه ادامه داد و نام خود را در تاریخ اکتشافات فضایی ثبت کرد.