شهرهای دنیا از پایتختهای کشورهای نوردیک که در فرهنگ دوچرخهسواری پیشرو هستند تا کلانشهرهای هند که در حال بازتعریف زندگی محلهای به سر میبرند، در حال ساخت آیندهای متصلتر، پایدارتر و زیستپذیرتر هستند.
به گزارش ایمنا، مفهوم «شهر ۲۰ دقیقهای» و «شهر دوچرخهمحور»، یک الگوی یکسان برای همه نیست، بلکه جنبشی جهانی است که خود را با شرایط محلی تطبیق میدهد. طرحهای جدید شهرهای ریکیاویک و میلان نشان میدهند که چگونه شهرها میتوانند از دادهها، مشارکت عمومی و زیرساختهای جسورانه برای تغییر بنیادین در شیوه رفتوآمد استفاده کنند، همچنین نمونهای همچون بوخولت ثابت میکند که فرهنگ و رقابتهای اجتماعی، بهاندازه بتن و سیمان قدرتمند هستند و برنامه شهری هند نشان میدهد که بخش خصوصی و تقاضای طبیعی بازار، در حال سرعت بخشیدن به این مدل در پویاترین محیطهای شهری جهان هستند.
در ادامه به بررسی پیشرفت شهرهای جهان برای حذف خودرو، آینده زیستشهری در سال ۲۰۲۶ وتحلیل مدلهای شهر ۲۰ دقیقهای میپردازیم:
پایتخت ایسلند در حال انجام یک شرطبندی جسورانه و مبتنی بر داده بر روی دوچرخه است. در ماه مه ۲۰۲۶، شهردار ایسلند، برنامه جدید دوچرخهسواری برای سالهای ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰ را اعلام کرد و چشماندازی روشن و بلندپروازانه را ترسیم نمود، به گونهای که این شهر تا سال ۲۰۴۰ به یک «شهر دوچرخهسواری در کلاس جهانی» تبدیل خواهد شد.
در واقع مدیران شهری ریکیاویک از دادههای دقیق برای پیشبرد استراتژی خود استفاده میکند. نظرسنجیهای حال حاضر نشان میدهد که دوچرخهها، ۸ درصد از سفرهای کاری را تشکیل میدهند و نکته مهم اینکه ۱۴ درصد از ساکنان ترجیح میدهند با دوچرخه تردد کنند.
چشمانداز سال ۲۰۴۰ به این صورت است که:
مدیران شهر ریکاویک در حال پشتیبانی از این اهداف با سرمایهگذاریهای ملموس هستند. پلهای جدید عابر پیاده و دوچرخهسوار، مسافتها را بهطور فیزیکی کوتاه میکند، محلههایی را که پیشتر از هم جدا بودند به هم متصل میکنند و دوچرخهسواری را به جایگزینی واقعبینانه برای رانندگی تبدیل میکنند.
این کار با یک فشار فرهنگی قوی، همچون پویش سالانه «دوچرخهسواری تا محل کار» در ماه مه هر سال تکمیل میشود. ریکیاویک با ترکیب زیرساختهای بهتر و ابتکارات تغییر عادت، به طور نظاممند، موانع موجود بر سر راه دوچرخهسواری را حذف میکند. مدیران شهری ریکیاویک نشان میدهند که یک شهر دوچرخهسواری موفق نیازمند یک استراتژی دوگانه است: ساخت زیرساختها و ترویج فرهنگی که تردد با دوچرخه را گرامی میدارد و آن را عادیسازی میکند.
میلان در سال،۲۰۲۶ یکی از بلندپروازانهترین و یکپارچهترین برنامههای «تحرک فعال» را در اروپا راهاندازی کرده است. این طرح که دستورالعملهای میلان برای تحرک فعال نامیده میشود، نتیجه یک فرایند مشارکت همگانی گسترده است که بیش از ۱۱۷۵ پیشنهاد از سوی شهروندان و انجمنها را جمعآوری کرده است.
این طرح نمایانگر دیدگاهی جامع برای تبدیل شهر به فضایی دسترسپذیرتر، ایمنتر و دوستدار انسان است. هسته اصلی طرح، یک شبکه یکپارچه دوچرخهسواری و پیادهروی است. به منظور اجرای این برنامه، یک شبکه اصلی دوچرخهسواری به طول ۵۶۵ کیلومتر، شامل ۲۱۰ کیلومتر مسیرهای اولیه و ۳۵۵ کیلومتر مسیرهای ثانویه، شناسایی شده است. اکنون ۴۶ درصد از شبکه اصلی تکمیل شده است و مسیرهای راهبردی نیز از مرز ۸۰ درصد پیشرفت، عبور کردهاند.
مدیران شهری میلان بهطور جدی در حال رسیدگی به مسئله ایمنی جادهها هستند که مؤلفهای حیاتی برای تشویق پیادهروی و دوچرخهسواری محسوب میشود. این شهر در حال نصب موانعی برای محافظت از مسیرهای دوچرخه است و هدفی را برای نصب نزدیک به ۵۰۰ مانع ستونی، جهت محافظت از پیادهروها دنبال میکند، همچنین برنامههایی برای افزودن ۲۰۰ مانع دیگر در هر منطقه شهرداری در ۴۰ نقطه از سطح شهر اجرا میشود.
این اقدامات فیزیکی با تعهد به کاهش محدودیتهای سرعت همراه شده است که بر اساس دادههای دقیق انجام میگیرد. همچنین شانس زنده ماندن یک عابر پیاده در صورت تصادف، هنگام حرکت خودرو با سرعت ۵۰ کیلومتر در ساعت در مقایسه با ۳۰ کیلومتر در ساعت، به نصف کاهش مییابد.
در واقع موفقیت میلان در رویکرد جامع و سیستمی آن نهفته است. این فقط درباره مسیرهای دوچرخه نیست؛ بلکه درباره بازطراحی فضاهای عمومی، اولویتبندی ایمنی عابران پیاده و اتصال همهچیز به یک شبکه یکپارچه و زیستپذیر است.
شهر بوخولت آلمان، با جمعیتی کمتر از ۱۰۰ هزار نفر، نمونهای درخشان از شهرهای با ابعاد متوسط است که مدل «۲۰ دقیقهای» در آنها به شکلی ارگانیک، موفقتر عمل میکند. این شهر دوچرخهسواری را در هویت خود نهادینه کرده است. مشهودترین موفقیت بوخولت، ناشی از مشارکت آن در مسابقه ملی «دوچرخهسواری شهری» است. در سال ۲۰۲۵، بیش از ۳۰۰۰ نفر از ساکنان در مدت تنها سه هفته، نزدیک به ۷۴۶ هزار کیلومتر رکاب زدند و رتبه نخست را در ردهبندی شهرهای هماندازه خود کسب کردند.
در ماه مه ۲۰۲۶، این شهر با هدف دفاع از عنوان قهرمانی خود وارد رقابت شد. در نیمه راه مسابقات سال ۲۰۲۶، بوخولت تاکنون بیش از ۴۱۰ هزار کیلومتر رکابزنی ثبت کرده است و نسبت به سال گذشته، افزایش ۲۰ درصدی در تعداد شرکتکنندگان فعال داشته است. این مسابقات یک رقابت دوستانه بهویژه میان مدارس محلی ایجاد میکند که انگیزه آنها را بهشدت افزایش داده و دوچرخهسواری را به یک فعالیت اجتماعی مورد تقدیر تبدیل کرده است.
موفقیت بوخولت در واقعیت طراحی شهری آن ریشه دارد. مسافتهای کوتاه و مسیرهای دوچرخهسواری بهخوبی توسعهیافتهاند و دوچرخهسواری را برای سفرهای روزمره همچون رفتوآمد به محل کار، رفتن به مدرسه و انجام کارهای روزانه، سریعتر از رانندگی با خودرو، تبدیل کردهاند. استراتژی این شهر، تشویق اجتماعی شهروندان و اثبات این موضوع است که شهر ۲۰ دقیقهای، همانقدر که به بتن و زیرساخت وابسته است، به فرهنگ نیز بستگی دارد.
در هند، جایی که شهرنشینی سریع و ترافیک مزمن از چالشهای اصلی شهروندان محسوب میشوند، مفهوم «شهر ۲۰ دقیقهای» یا ۱۵ دقیقهای، نهتنها بهعنوان یک سیاست عمومی، بلکه بهعنوان مدلی در بخش خصوصی املاک و مستغلات در حال گسترش است. توسعهدهندگان در حال ساخت اکوسیستمهای شهری خودکفا هستند که وعده دسترسی سریع و آسان را محقق میکنند.
در مارس ۲۰۲۶، «گروه ساتوا» از یک جامعه یکپارچه ۵۰ هکتاری در شمال بنگلور رونمایی کرد که بر اساس چارچوب «شهر ۱۵ دقیقهای» طراحی شده است. این پروژه بهعنوان یک اکوسیستم خودکفا در نظر گرفته شده است که در آن خانهها، محلهای کار، مراکز خرید، امکانات آموزشی، مراقبتهای بهداشتی و تفریحی، همه در فاصله چند دقیقهای از یکدیگر قرار دارند.
نکته قابلتوجه این است که ۸۴ درصد از این فضای توسعهیافته به محوطهسازی و فضای سبز اختصاص داده شده است که بیش از ۴۲ هکتار فضای باز را در اختیار ساکنان قرار میدهد. تأکید بر فضای سبز، در کنار بیش از ۲۵۰ امکانات رفاهی برنامهریزیشده، معیار جدیدی را برای سبک زندگی شهریِ متراکم و راحت در هند تعیین کرده است.
همه شهرهای ۲۰ دقیقهای از صفر طراحی نمیشوند. در بمبئی، محله «سانتاکروز شرقی» به شکلی ارگانیک به آنچه کارشناسان «ریزبازار ۲۰ دقیقهای» مینامند، تبدیل شده است. موفقیت این محله ناشی از موقعیت مرکزی و دسترسی بینظیر آن است. برای متخصصان، این کار بهطور مستقیم به معنای بازپسگیری زمان ازدسترفته و کاهش استرس روزانه است.
این منطقه طی سه سال گذشته، شاهد رشد قیمتی ثابت ۵ درصدی بوده است و بهدلیل عرضه محدود و تقاضای پایدار، نرخهای را به خود اختصاص داده است. هندوستان مدل دوگانهای ارائه میدهد که شامل «شهر ۱۵ دقیقهای» برنامهریزیشده و در مقیاس بزرگ در زمینهای بکر بنگلور و «ریزبازار ۲۰ دقیقهای» ارگانیک و با ارزش بالا در بافت شهری بمبئی است که هر دو مدل، نشاندهنده تقاضای عظیم بازار برای دسترسی آسان است.